«Τζορτζ, θα είμαι μαζί σου ό,τι κι αν συμβεί»

Χρειάστηκε να περάσουν 14 χρόνια προκειμένου να αποκαλυφθεί τι είχε γράψει ο Τόνι Μπλερ στον Τζορτζ Μπους οκτώ μήνες πριν από την εισβολή στο Ιράκ, τον Ιούλιο του 2002, σε μια περίοδο που ο Εργατικός πρωθυπουργός διαβεβαίωνε τον βρετανικό λαό και το Κοινοβούλιο πως δεν είχε ληφθεί καμία απόφαση ανάληψης στρατιωτικής δράσης: «Θα είμαι μαζί σου ό,τι κι αν συμβεί».  

Χρειάστηκε να περάσουν επτά χρόνια μέχρι να ολοκληρώσει η επιτροπή του σερ Τζον Τσίλκοτ την έρευνά της αναφορικά με την εισβολή αυτή. Τα πορίσματα όμως ήταν αρκετά ώστε να «ξεχαστεί» για λίγο και το δημοψήφισμα της 23ης Ιουνίου και το Brexit. «Τόνι Μπλερ, εγκληματία πολέμου» φώναζαν εκατοντάδες διαδηλωτές έξω από το κτίριο στο οποίο μιλούσε ο Τσίλκοτ. «Βάλτε φυλακή αυτόν τον εγκληματία πολέμου τώρα» έγραφαν τα πανό. Ενας άλλοτε δημοφιλέστατος πρωθυπουργός που κατάφερε να επανεκλεγεί τρεις φορές και να κυβερνήσει για 10 χρόνια σημαδεύοντας στο ενδιάμεσο για πάντα την ιστορία του Εργατικού Κόμματος και της ευρωπαϊκής Σοσιαλδημοκρατίας εν γένει, με τον Τρίτο Δρόμο του, βλέπει πλέον ανοικτή την πόρτα μιας δίωξής του.

Γιατί η έκθεση Τσίλκοτ που απλώνεται σε 2,6 εκατομμύρια λέξεις, τέσσερις φορές περισσότερες από το «Πόλεμος και Ειρήνη», είναι καταπέλτης. Η Βρετανία εισέβαλε στο Ιράκ τον Μάρτιο του 2003 στο πλευρό των ΗΠΑ ενώ ο Σαντάμ Χουσεΐν «δεν εκπροσωπούσε άμεση απειλή» και «δεν είχαν εξαντληθεί όλες οι ειρηνικές εναλλακτικές λύσεις». Οι υπηρεσίες πληροφοριών «δεν είχαν πιστοποιήσει αδιαμφισβήτητα» πως ο Σαντάμ συνέχιζε να παράγει όπλα μαζικής καταστροφής – που δεν βρέθηκαν ποτέ. Εντούτοις, ο Μπλερ παρουσίασε στο Κοινοβούλιο στις 24 Σεπτεμβρίου 2002 «με μια βεβαιότητα που δεν ήταν δικαιολογημένη τη σοβαρότητα της απειλής». Μέσα από τις 29 μυστικές επιστολές του Μπλερ προς τον Μπους που φέρνει για πρώτη φορά στη δημοσιότητα, η έκθεση αναδεικνύει αφενός τη δουλοπρέπεια του πρώτου προς τον δεύτερο, αφετέρου την έλλειψη επιρροής πάνω του. Καταγγέλλει παράλληλα την ασκεψία με την οποία έγινε η εισβολή, χωρίς σχεδιασμό και στρατηγική για τη συνέχεια αλλά και με έναν βρετανικό στρατό ελλιπώς εξοπλισμένο. Συνολικά 45.000 βρετανοί στρατιώτες στάλθηκαν στο Ιράκ, 179 σκοτώθηκαν έως το 2009 που αποσύρθηκαν. Την ίδια περίοδο έχασαν τη ζωή τους 150.000 άμαχοι Ιρακινοί.

«Δεν παραπλάνησα τη χώρα. Δεν υπήρξαν ψέματα, δεν υπήρξε εξαπάτηση. Υπήρξε όμως μια απόφαση και ήταν μια αμφιλεγόμενη απόφαση… να απομακρύνουμε τον Σαντάμ και να σταθούμε στο πλευρό της Αμερικής. Ηταν η δυσκολότερη απόφαση που έλαβα ποτέ. Την έλαβα όμως καλή τη πίστη. Πιστεύω πως πήρα τη σωστή απόφαση και ότι ο κόσμος είναι καλύτερος και ασφαλέστερος έπειτα από αυτή» δήλωσε μετά τη δημοσιοποίηση της έκθεσης ο Τόνι Μπλερ, υπεραμυνόμενος με πάθος, για σχεδόν δύο ώρες, την απόφασή του, παρότι εμφανώς καταβεβλημένος. Θα έπαιρνε και σήμερα τις ίδιες αποφάσεις, επέμεινε. Και όχι, δεν δέχεται πως η τρομοκρατία που συνταράσσει σήμερα την υφήλιο έχει τις ρίζες της σε εκείνη την εισβολή. Δέχεται μόνο πως έγιναν λάθη: «Οι εκτιμήσεις των υπηρεσιών πληροφοριών αποδείχθηκαν εσφαλμένες. Η επόμενη μέρα αποδείχθηκε πιο εχθρική, με μεγαλύτερη διάρκεια και περισσότερο αιματηρή από ό,τι είχαμε φανταστεί ποτέ. Για όλα αυτά εκφράζω τη λύπη μου, διατυπώνω τη μεταμέλειά μου και ζητώ συγγνώμη».

Μια διήμερη συζήτηση για την έκθεση Τσίλκοτ έχει προγραμματιστεί στη Βουλή των Κοινοτήτων στα μέσα του μήνα. Το ζήτημα ωστόσο δεν θα μπορούσε παρά να εισβάλλει στο σώμα κατά την καθιερωμένη συνεδρίαση υποβολής ερωτήσεων στην κυβέρνηση, τα απογεύματα της Τετάρτης. Ο υπό παραίτηση πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον ζήτησε να «αντληθούν τα διδάγματα της έκθεσης». «Θα ήταν λάθος να συναγάγουμε πως η Βρετανία δεν πρέπει να στηρίζει τις ΗΠΑ» επισήμανε. «Θα ήταν λάθος να συναγάγουμε πως μια στρατιωτική επέμβαση δεν μπορεί να στεφθεί με επιτυχία». Σύμφωνα με τη «Moντ», ο Κάμερον είχε μεταθέσει τη δημοσιοποίηση της έκθεσης Τσίλκοτ για μετά το δημοψήφισμα, με στόχο αφενός να μη διαταραχθεί η εκστρατεία των Εργατικών εναντίον του Brexit, αφετέρου να αποδυναμώσει το κόμμα μετά τη νίκη στην οποία υπολόγιζε. Τελικά, ο Κάμερον έχασε το δημοψήφισμα και οι Εργατικοί βρίσκονται έκτοτε σε κατάσταση εμφυλίου πολέμου.

Ο επικεφαλής του κόμματος Τζέρεμι Κόρμπιν, ο οποίος είχε διατελέσει πρόεδρος της Συμμαχίας Σταματήστε τον Πόλεμο μεταξύ 2011 και 2015, κατήγγειλε χθες, χωρίς να τον κατονομάσει, τον Μπλερ ότι «παραπλάνησε» τους βρετανούς βουλευτές. «Ολοι όσοι έλαβαν τις αποφάσεις που περιγράφει η έκθεση Τσίλκοτ πρέπει να υποστούν τις συνέπειες των πράξεών τους όποιες και να είναι αυτές» δήλωσε. «Η εισβολή και η κατοχή του Ιράκ ήταν μια καταστροφή», πρόσθεσε, επισημαίνοντας αφενός πως «τροφοδότησαν την τρομοκρατία» αποσταθεροποιώντας τη Μέση Ανατολή, αφετέρου πως έδωσαν λαβή, εντός της Βρετανίας, σε μια «ρήξη της εμπιστοσύνης των πολιτών στην πολιτική και στους θεσμούς».

«Οσο η κυβερνώσα τάξη έκανε ένα τόσο βαρύ λάθος, ένα μεγάλο τμήμα του λαού μας είχε δίκιο» δήλωσε ο Κόρμπιν αναφερόμενος στη μνημειώδη αντιπολεμική διαδήλωση που πραγματοποιήθηκε τον Φεβρουάριο του 2003 στη Βρετανία και πολλές ακόμη χώρες. Η παρατήρηση παρέπεμπε και στη σημερινή του κατάσταση. Ενα 80% των Εργατικών βουλευτών αξιώνουν την παραίτησή του. Αλλά ο Κόρμπιν παραμένει στη θέση του, επικαλούμενος το 59,5% που έλαβε από την κομματική βάση τον περασμένο Σεπτέμβριο. «Κάτσε κάτω και σκάσε… Είσαι κατάπτυστος!» του φώναξε ένας βουλευτής των Εργατικών ενόσω μιλούσε.