Η απάτη του σταφιδόψωμου

Στην αποτίμηση του βρετανικού δημοψηφίσματος συμφωνούν λίγο – πολύ όλοι: είναι μια ιστορική τομή για την ΕΕ. Η πρώτη Σύνοδος των 27 «ήταν σίγουρα μια ποιοτική διαφορά» είπε η Ανγκελα Μέρκελ στους δημοσιογράφους, κλείνοντας το διήμερο της Συνόδου Κορυφής.

Πλέον το βρετανικό δημοψήφισμα διαμόρφωσε μια «πραγματικότητα» και η γερμανίδα καγκελάριος ξέκοψε ότι δεν υπάρχει περίπτωση ανατροπής του αποτελέσματος του δημοψηφίσματος. «Δεν είναι ώρα για ευσεβείς πόθους» είπε η Μέρκελ.

Σαφές είναι πλέον ότι οι Ευρωπαίοι δεν θα δεχθούν «α λα καρτ» σχέση με τη Βρετανία. Θα διασφαλιστεί σαφώς η διαφορά μεταξύ των χωρών-μελών που ανήκουν στην οικογένεια της ΕΕ και εκείνων που είναι ή θα βρεθούν εκτός. Η πρόσβαση στην εσωτερική αγορά, τόνισε η Μέρκελ, θα είναι εφικτή μόνο όταν το Λονδίνο αποδεχθεί τις «τέσσερις θεμελιώδεις ελευθερίες» της αγοράς: την ελεύθερη διακίνηση προσώπων, εμπορευμάτων, υπηρεσιών και κεφαλαίου.

Η υπόσχεση των υποστηρικτών του Brexit ότι θα έχουν αγορά χωρίς τους ανεπιθύμητους ενοχλητικούς πολίτες των ευρωπαίων πρώην εταίρων – με τη μέθοδο του σταφιδόψωμου που διαλέγει κανείς μόνο τις σταφίδες, όπως είχε πει η Μέρκελ στη γερμανική Βουλή – ήταν μια (αυτ)απάτη-παγίδα. Δεν είχε ούτε έχει προοπτική υλοποίησης.

Στη μάχη για το ποιος θα έχει τον πρώτο λόγο στη διαπραγμάτευση με τη Βρετανία, το Βερολίνο βλέπει υποχρεωτική συμμετοχή και των τριών θεσμών της ΕΕ. Το Συμβούλιο των 27 ηγετών θα θέσει το πολιτικό πλαίσιο και θα παρακολουθεί τη διαδικασία, καθώς στο τέλος πρέπει να εγκρίνει το αποτέλεσμα. Το Ευρωκοινοβούλιο επίσης θα «παρακολουθεί» αφού θα κληθεί να δώσει τη συγκατάθεσή του. Ωστόσο η Κομισιόν έχει «κεντρικό ρόλο» είπε η Μέρκελ, με την τεχνογνωσία που διαθέτει σε θέματα ενταξιακών διαπραγματεύσεων.

Το αποτέλεσμα ειδικά της δεύτερης ημέρας δεν θα μείνει στην Ιστορία. Είναι πολύ βαρύ το βρετανικό διαζύγιο για να ληφθούν και άλλες «ιστορικές» πρωτοβουλίες. Ούτε η συγκυρία ευνοεί μεγάλες τομές, τουλάχιστον σε θεσμικό επίπεδο. «Θα κάναμε σίγουρα λάθος αν αρχίζαμε ξανά μια συζήτηση για αλλαγή συνθήκης» εκτίμησε η Μέρκελ. «Δεν άκουσα κανέναν που να θέλει μια διακυβερνητική για αλλαγή συνθηκών» πρόσθεσε, μεταφέροντας και το κλίμα στους 27. «Ολοι όμως θέλουν αποτελεσματικότερη ΕΕ» και η Συνθήκη της Λισαβόνας είναι ένα «πολύ καλό εργαλείο» με επαρκή «ελαστικότητα» για όσους θέλουν θα προχωρήσουν σε ορισμένους τομείς περισσότερο από τους άλλους.