Η Τεχεράνη τους έφερε πάλι κοντά

Είναι κάτι σαν την καλή είδηση του μήνα – και είναι διπλή: Τουρκία και Ισραήλ αποφάσισαν να αποκαταστήσουν πλήρως τις σχέσεις τους έπειτα από έξι χρόνια ψύχους, ενώ ο Ταγίπ Ερντογάν ζήτησε συγγνώμη από τον Βλαντίμιρ Πούτιν για την κατάρριψη του ρωσικού τζετ πριν από επτά μήνες στα συροτουρκικά σύνορα. Αυτή η διπλή επίθεση φιλίας της Αγκυρας υπαγορεύεται ασφαλώς από τα συμφέροντά της. Και – τουλάχιστον στην περίπτωση του Ισραήλ – υπαγορεύεται και από έναν κοινό αντίπαλο. Κι αυτός δεν είναι άλλος από το Ιράν.

Οι δυο πλευρές είχαν αρχίσει να εργάζονται από κοινού από τις αρχές του χρόνου. Η προσέγγιση ολοκληρώθηκε στις 26 Ιουνίου στη Ρώμη. Στην ιταλική πρωτεύουσα βρισκόταν και ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου για μια συνάντηση με τον αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Τζον Κέρι. «Η Μέση Ανατολή βρίσκεται σε αναταραχή. Αλλά πολιτική σημαίνει να δημιουργείς νησίδες σταθερότητας με τους γείτονές σου» δήλωσε.

Για να δημιουργηθεί αυτή η νησίδα σταθερότητας έξι χρόνια από τότε που οι ισραηλινοί κομάντος επενέβησαν στο «Μαβί Μαρμαρά», το τουρκικό πλοιάριο που επιχείρησε να σπάσει τον αποκλεισμό της Γάζας, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους εννέα τούρκοι ακτιβιστές, χρειάστηκε να γίνουν κάποιοι συμβιβασμοί. Η Αγκυρα δεν απέσπασε την πλήρη άρση του ναυτικού αποκλεισμού της Γάζας, ενώ η ανθρωπιστική βοήθεια με κατεύθυνση τα παλαιστινιακά εδάφη θα περνούσε για έλεγχο από το ισραηλινό λιμάνι του Ασντόντ.

Από την πλευρά του, το Ισραήλ δεν έπεισε την Τουρκία να κόψει τη γέφυρα επικοινωνίας με την πολιτική πτέρυγα της Χαμάς, της οργάνωσης η οποία ελέγχει τη Γάζα από το 2007 – ο τούρκος πρόεδρος συναντήθηκε την περασμένη εβδομάδα για ακόμη μία φορά με τον επικεφαλής του πολιτικού γραφείου της Χαμάς Χαλέντ Μεχαάλ. Παράλληλα, το Ισραήλ θα αποζημιώσει με 20 εκατομμύρια δολάρια τις οικογένειες των θυμάτων του «Μαβί Μαρμαρά». Ακόμη η Τουρκία παραιτείται οποιασδήποτε δικαστικής αξίωσης εις βάρος των υπευθύνων της ισραηλινής επιχείρησης στο τουρκικό πλοιάριο, ενώ δεσμεύεται ότι η Χαμάς δεν θα επιχειρήσει από το έδαφός της εναντίον του Ισραήλ.

Οι αντιδράσεις για τη συμφωνία δεν έλειψαν τόσο στο εσωτερικό του Ισραήλ όσο και της Τουρκίας. Η ανησυχία για τις κινήσεις της Τεχεράνης, ωστόσο, έκαμψε τις αντιστάσεις και στις δύο πλευρές. Ερντογάν και Νετανιάχου θεωρούν ότι οι ιρανικές φιλοδοξίες στη Μέση Ανατολή είναι ηγεμονικές. Επιπλέον, όμως, η Τουρκία θέλει να βγει από την απομόνωση στην οποία έχει περιέλθει το τελευταίο διάστημα. «Το Ισραήλ, η Συρία, η Ρωσία, η Αίγυπτος… Δεν μπορεί να υπάρχει αιώνιο μίσος ανάμεσα στις χώρες που βρέχονται από τη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα» είχε δηλώσει πριν από περίπου δύο εβδομάδες ο τούρκος πρωθυπουργός Μπιναλί Γιλντιρίμ.

Αυτό που μένει να φανεί τώρα είναι πόσο γερά θα είναι τα θεμέλια αυτής της νησίδας σταθερότητας που έστησαν η Αγκυρα και το Τελ Αβίβ στην κινούμενη άμμο της Μέσης Ανατολής.

Τα κοιτάσματα αερίου
Τον δικό της ρόλο στην ισραηλινοτουρκική επαναπροσέγγιση φαίνεται ότι έπαιξε και η ενέργεια. Η εκμετάλλευση των υποτιθέμενων κοιτασμάτων αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο απαιτεί τη συνεργασία των δύο πλευρών, ενώ 
η Αγκυρα θέλει να μειώσει την ενεργειακή της εξάρτηση από τη Ρωσία.