Ολα στο μικροσκόπιο

Η αίθουσα Εκδηλώσεων του Εθνικού Θεάτρου στο κτίριο Τσίλερ αποδείχθηκε ιδανική για να υπηρετήσει πιστά το τελετουργικό τής παράστασης του Ρομέο Καστελούτσι. Οι θεατές, καθισμένοι οκλαδόν (και όχι όρθιοι), κάλυπταν ίσως το ένα τέταρτο του χώρου. Τα υπόλοιπα τρία τέταρτα, άδεια σχεδόν, φιλοξένησαν τους ηθοποιούς. Οι πολυέλαιοι, οι σκαλιστοί τοίχοι, τα μεγάλα παράθυρα, οι πολλαπλές πόρτες και το βάθος της αίθουσας αποτέλεσαν το κατάλληλο σκηνικό. Ενα τμήμα των άδειων τοίχων υποδέχθηκε τις προβολές, αναπόσπαστο στοιχείο του θεάματος (εκεί αναγράφτηκαν άλλωστε και οι ελληνικοί υπέρτιτλοι).

Ο Ρομέο Καστελούτσι (Romeo Castelucci) δεν είναι μια συνηθισμένη περίπτωση στον χώρο της ευρωπαϊκής και διεθνούς καλλιτεχνικής δημιουργίας. Εικονοκλάστης αλλά και αιχμηρός σχολιαστής της ανθρώπινης ψυχής, καταπιάνεται με τα πάθη και τις ανησυχίες του σύγχρονοι ατόμου μέσα από μια προσωπική οπτική. Γεννήθηκε το 1960 στην Τσεζένα της Ιταλίας, σπούδασε σκηνογραφία στην Μπολόνια και σε ηλικία 21 ετών ίδρυσε μαζί με τον Πάολο Γκουίντι (Paolo Guidi) την εταιρεία θεάτρου Societas Raffaellο Sanzio. Σκηνοθετεί, γράφει και σκηνογραφεί. Παραγωγικός, με πάνω από 50 παραστάσεις στο ενεργητικό του, είναι βαθύς λάτρης της αρχαίας τραγωδίας, την οποία έχει υπηρετήσει – «Ορέστεια», «Οιδίπους Τύραννος» – ενώ τον απασχολεί, πάντα με τον δικό του τρόπο, η σχέση Θεού – ανθρώπου και πίστης.

ΤΕΤΑΡΤΗ ΦΟΡΑ. Πρωτοπόρος και ανατρεπτικός, αυτός ο λεπτοκαμωμένος Ιταλός κρύβει μια αυστηρή, καθαρή μορφή πίσω από τον σκελετό των μαύρων γυαλιών του. Στην τέταρτη άφιξή του στην Αθήνα – έχουν προηγηθεί, πάντα στο Φεστιβάλ, η «Θεία Κωμωδία» του Δάντε και τα θεάματα «Περί της εννοίας του προσώπου του Υιού του Θεού» και «Go down Moses», έρχεται με «Σπαράγματα» από τον «Ιούλιο Καίσαρα» του Σαίξπηρ, επιστρέφοντας σε μια παράσταση που ανέβασε πριν από 20 χρόνια (1997).

Με το δεδομένο ότι στο έργο του Σαίξπηρ ο (πολιτικός) λόγος είναι όπλο και ότι η εξουσία βρίσκεται στον λόγο και κυρίως στην επικοινωνία, οι ηθοποιοί της παράστασης σκιαγραφούν τρία πορτρέτα της Ιστορίας.

Κυρίαρχη η μορφή του Ιουλίου Καίσαρα μέσα από τον μη λόγο του και την εξαιρετική ερμηνεία τού Τζιάνι Πλάτσι. Με κόκκινο μανδύα, κοφτές, απόλυτες και αυστηρές κινήσεις, αργό, κουρασμένο περπάτημα και καθαρό βλέμμα ξεδιπλώνεται η άνοδος και η πτώση του ήρωα. Εχει προηγηθεί ένας αινιγματικός διπλός ρόλος, αυτός του …φσκι (Σέρτζιο Σκαρλατέλα), με τον ηθοποιό να ερμηνεύει τον ηγέτη και τον λαό συγχρόνως, και το κοινό να παρακολουθεί μέσω μικροκάμερας την προβολή των φωνητικών του χορδών. Τρίτος εμφανίζεται ο Μάρκος Αντώνιος από τον Νταλμάζιο Μασίνι για να εκφωνήσει τον επικήδειο του Καίσαρα. Εχοντας υποστεί τραχειοτομή ύστερα από καρκίνο του λάρυγγα, ο ηθοποιός στέκεται ενώπιον του κοινού και με τους δικούς του ήχους αποτίει (;) φόρο τιμής στον νεκρό. Στην οθόνη οι ήχοι του μετατρέπονται σε λέξεις.

Εξαιρετικής ακρίβειας το θέαμα του Καστελούτσι φέρνει τον θεατή αντιμέτωπο με σκληρές πτυχές της ανθρώπινης φύσης, την ανθρώπινης ψυχής. Κι αν στην αρχή ο πρώτος ολιγόλεπτος διπλός μονόλογος σοκάρει, σιγά σιγά η συνολική ματιά του σκηνοθέτη καταλήγει σε μια ολοκληρωμένη πρόταση για τον φθόνο, την αχαριστία, την προδοσία. Πρόκειται για μια βαθιά τομή στα έγκατα του ανθρώπου, σαν όλα να μπαίνουν στο μικροσκόπιο για να μας φέρουν ενώπιος ενωπίω.