«Αθόρυβη» εκστρατεία, νεανική αδιαφορία

Περπατώντας κάποιος στους δρόμους της Αθήνας πέρυσι, περίπου τέτοια εποχή, έβλεπε παντού αφίσες και φυλλάδια για το δημοψήφισμα που είχε προκηρύξει η κυβέρνηση Τσίπρα. Εναν χρόνο μετά και 3.196 χιλιόμετρα πιο μακριά, κάποιοι ετοιμάζονται να ψηφίσουν σε ένα ακόμη δημοψήφισμα για την Ευρώπη. Μόνο που όσο και να περπατήσει κανείς στους δρόμους αυτής της χώρας, δεν πρόκειται να δει κάτι που να το μαρτυρά. Η Βρετανία έχει μπει στην τελική ευθεία για το δημοψήφισμα της Πέμπτης που θα κρίνει το μέλλον της στην Ευρωπαϊκή Ενωση, ίσως και το μέλλον του ίδιου του μπλοκ των (ακόμη) 28.

Κι όμως, στους δρόμους τού όχι και τόσο καλοκαιρινού Λονδίνου δεν κυριαρχεί «άρωμα δημοψηφίσματος». Διαφημίσεις και αφίσες υπέρ της παραμονής (Remain) ή της εξόδου (Leave) δεν θα συναντήσει κανείς πουθενά σε δημόσιους χώρους, ούτε φυλλάδια πεταμένα στους δρόμους και σε στάσεις λεωφορείων. Η εκστρατεία των δύο πλευρών έγινε μέσω των ΜΜΕ, των κοινωνικών δικτύων και του ταχυδρομείου, το οποίο χρησιμοποίησαν τα στρατόπεδα του Μέσα και του Εξω για να γνωστοποιήσουν τις θέσεις τους στους ψηφοφόρους.

Το ίδιο έκανε και η κυβέρνηση, η οποία ξόδεψε 9 εκατ. λίρες για να στείλει φυλλάδια στα βρετανικά νοικοκυριά εξηγώντας γιατί στηρίζει την παραμονή στην ΕΕ (κίνηση που επικρίθηκε δριμύτατα από το στρατόπεδο του Brexit). Σε κάθε περίπτωση, το δημοψήφισμα δεν είναι αυτό που οι Αγγλοι θα έλεγαν talk of the town. Δεν αποτελεί καθημερινό θέμα συζήτησης, τουλάχιστον για πάρα πολλούς νέους οι οποίοι δείχνουν να μην πολυενδιαφέρονται για τη διαδικασία. «Αρκετοί τους οποίους πλησιάζουμε δεν θέλουν καν να γραφτούν για να ψηφίσουν. Μας λένε ότι βρίσκουν το δημοψήφισμα βαρετό» λέει ένας εθελοντής της κίνησης νέων UpRising, η οποία έκανε καμπάνια στους δρόμους για να ενθαρρύνει τους νέους να ψηφίσουν στο δημοψήφισμα. Παρεμπιπτόντως, όσο λιγότεροι νέοι προσέλθουν στις κάλπες στις 23 Ιουνίου τόσο περισσότερο θα ευνοηθεί το Brexit, καθώς οι περισσότερες έρευνες δείχνουν ότι η πλειονότητα των Βρετανών κάτω των 25 στηρίζει την παραμονή στην ΕΕ.

Βράδυ Κυριακής στην οδό Μπέιτμαν του Σόχο, στο κέντρο του Λονδίνου, οι μόνοι που συζητούν για το δημοψήφισμα είναι δύο Ελληνες έξω από το ελληνικό σουβλατζίδικο Suvlaki. Στην παμπ, ακριβώς απέναντι, οι ντόπιοι έχουν άλλα θέματα συζήτησης. Οταν ρωτάω μια παρέα νεαρών αν θα ψηφίσουν την άλλη Πέμπτη, ο ένας παραπέμπει στον άλλον γελώντας. Βέβαια, η χαλαρή (για τα ελληνικά δεδομένα) προδημοψηφισματική διαδικασία δεν σημαίνει ότι οι Βρετανοί δεν ενδιαφέρονται για το μέλλον της χώρας τους. Κι αν αρκετοί δείχνουν να αδιαφορούν, τουλάχιστον δημοσίως, υπάρχουν πολλοί άλλοι που έχουν εκδηλώσει έντονο ενδιαφέρον να συμμετάσχουν στη διαδικασία.

«Εχει καταγραφεί πρωτοφανής προσέλευση νέων εκλογέων, ατόμων δηλαδή που εγγράφονται στα μητρώα για να ψηφίσουν για πρώτη φορά» λέει στα «ΝΕΑ» η Μαρία Αθήνη, στέλεχος του γραφείου Τύπου του Δήμου Λάμπεθ, στο Νότιο Λονδίνο. «Από την οργανωτική επιτροπή μάς ενημέρωσαν ότι αναμένεται συμμετοχή – ρεκόρ και μας ζήτησαν να είμαστε σε εγρήγορση και, σε περίπτωση συνωστισμού στα εκλογικά τμήματα, να ζητήσουμε ενίσχυση από εφεδρικό προσωπικό» τονίζει. Η ίδια είναι μία από τους ελάχιστους Ελληνες που θα συμμετάσχουν στο δημοψήφισμα ως μέλη εφορευτικών επιτροπών. Οι Ελληνες της Βρετανίας, φυσικά, όπως και οι πολίτες οποιασδήποτε άλλης χώρας, δεν έχουν δικαίωμα συμμετοχής (εκτός κι αν έχουν αποκτήσει τη βρετανική υπηκοότητα). Στη διαδικασία μπορούν να μετάσχουν μόνο βρετανοί και ιρλανδοί πολίτες και πολίτες των χωρών της Κοινοπολιτείας (μεταξύ αυτών και οι Κύπριοι).

Αν στους δρόμους τίποτε δεν προδίδει ότι σε έξι ημέρες θα διεξαχθεί δημοψήφισμα, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης η εκστρατεία καλά κρατεί. Στο twitter οι συζητήσεις δίνουν και παίρνουν – υπερισχύουν αυτές για το στρατόπεδο του Brexit έναντι αυτών για το Remain, σύμφωνα με στοιχεία του πρακτορείου ειδήσεων Press Association -, ενώ στο facebook η επίσημη σελίδα του Brexit έχει 18.000 περισσότερα μέλη από αυτήν του Remain.

Στην τηλεόραση οι συχνές κοκορομαχίες των εκπροσώπων των δύο πλευρών δεν είναι πάντα πρώτο θέμα στα δελτία ειδήσεων. Στις εφημερίδες, πάντως, το δημοψήφισμα γίνεται καθημερινά πρωτοσέλιδο. Σύμφωνα με έρευνα του Reuters Institute, ο βρετανικός Τύπος είναι «προκατειλημμένος υπέρ του Brexit», με χαρακτηριστικά παραδείγματα τη «Ντέιλι Μέιλ», τη «Ντέιλι Τέλεγκραφ» και τη «Σαν». Η τελευταία, μάλιστα, δεν μπορούσε να το αρθρώσει πιο εύγλωττα, επιλέγοντας στο πρωτοσέλιδο της περασμένης Τρίτης τον πηχυαίο τίτλο «BeLEAVE in Britain».