Τα μουστάκια της οργής

Αν έπρεπε να δώσουμε ένα ονοματεπώνυμο στο σαρωτικό κύμα κινητοποιήσεων εναντίον του «νόμου Ελ Κομρί» στη Γαλλία, της αμφιλεγόμενης εργασιακής μεταρρύθμισης που προωθεί η κυβέρνηση του Φρανσουά Ολάντ, αυτό θα ήταν «Φιλίπ Μαρτινέζ». Ο γενικός γραμματέας της CGT, της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργασίας, είναι ο Lider Maximo του τρίπτυχου απεργίες – αποκλεισμοί – διαδηλώσεις που απειλούν από κοινού με έναν τόσο απρόβλεπτο παράγοντα όπως είναι οι καιρικές συνθήκες και το ακόμη πιο τρομακτικό ενδεχόμενο μιας νέας τζιχαντιστικής επίθεσης να χαλάσουν τη φιέστα του Euro, που ξεκινάει σε μία εβδομάδα από σήμερα στο Παρίσι. Μόνο στην ελπίδα πως η αγάπη του για το ποδόσφαιρο γενικότερα και την Μπαρτσελόνα ειδικότερα – «το μοναδικό κοινό που έχει» με τον επίσης καταγόμενο από την Ισπανία πρωθυπουργό της Γαλλίας Μανουέλ Βαλς – θα υπερισχύσει τελικά της ακλόνητης πίστης του στην ταξική πάλη μπορεί ενδεχομένως να ποντάρει κανείς.

Μέχρι πριν από λίγες εβδομάδες το όνομά του ήταν άγνωστο στους περισσότερους Γάλλους. Τώρα πια, σχολιάζει σκωπτικά η «Monde», τα μουστάκια του έχουν γίνει σχεδόν εξίσου διάσημα με εκείνα του Αστερίξ. «Πριν ξεκινήσει αυτόν τον πόλεμο φθοράς», επισημαίνει η γαλλική εφημερίδα, «ήταν ένας άγνωστος που μπορούσε να κυκλοφορεί ινκόγκνιτο μαζί με τους δύο σωματοφύλακές του. Αλλά αυτό ήταν πριν». Πίσω από την ειρωνεία κρύβεται αναμφισβήτητα και η οργή για τον απαράδεκτο τρόπο με τον οποίο εμπόδισε η CGT στις 26 Μαΐου να κυκλοφορήσουν όλες οι γαλλικές εφημερίδες πλην μιας («Humanité») που δέχθηκε να δημοσιεύσει άρθρο γνώμης του Φιλίπ Μαρτινέζ με τίτλο «Εκσυγχρονισμός είναι η κοινωνική πρόοδος, όχι ο Νόμος Εργασία». 

Τρεις μήνες τώρα, ο Μαρτινέζ πρωτοστατεί σε κάθε διαδήλωση με αίτημα την απόσυρση του επονομαζόμενου Loi Travail (Νόμος Εργασία), που προσπέρασε σε πρώτη ανάγνωση τη Γαλλική Εθνοσυνέλευση και οσονούπω εξετάζεται από τη Γερουσία. Σχεδόν δυο εβδομάδες τώρα, ο Μαρτινέζ πρωταγωνιστεί στις απεργίες, στους αποκλεισμούς και στις λοιπές κινητοποιήσεις στα διυλιστήρια και τις δεξαμενές καυσίμων, στους πυρηνικούς σταθμούς, στις μεταφορές. Αλλα γαλλικά συνδικάτα, όπως η σαφώς μετριοπαθέστερη CFDT, η Γαλλική Δημοκρατική Συνομοσπονδία Εργασίας, κήρυξαν λήξαντα τον πόλεμο στο επίμαχο νομοσχέδιο μετά τις τροποποιήσεις που έκανε η κυβέρνηση. Οχι όμως η CGT, μια συνομοσπονδία που πρόσκειται παραδοσιακά στο Κομμουνιστικό Κόμμα και εκπροσωπεί το 26,7% των συνδικαλισμένων εργαζομένων (ή ένα 2,86% του συνόλου των γάλλων εργαζομένων) αλλά βλέπει τον αριθμό των μελών της να μειώνεται και κινδυνεύει να χάσει στην επόμενη αναμέτρηση το 2017, τις επαγγελματικές εκλογές στις Πολύ Μικρές Επιχειρήσεις, τον τίτλο του μεγαλύτερου γαλλικού συνδικάτου από τη CFDT.

Ο Φιλίπ Μαρτινέζ είναι ο πρώτος γιος μεταναστών, Ισπανών εν προκειμένω, στην κεφαλή της CGT. Η μητέρα του ήταν καθαρίστρια και ο πατέρας του πολέμησε ως εθελοντής στις Διεθνείς Ταξιαρχίες. Γεννήθηκε το 1961 στο Παρίσι και 21 χρόνια αργότερα, προσελήφθη ως τεχνικός στο εργοστάσιο της Renault στο Μπιγιανκούρ. Εκπρόσωπος των συνδικαλισμένων στη CGT εργαζομένων στη Renault από το 1986, διετέλεσε από το 1997 έως το 2004 κεντρικός συνδικαλιστικός εκπρόσωπος του ομίλου.

Σκληρός συνδικαλιστής, δεν απαντούσε ποτέ στις πρωτοχρονιάτικες ευχές του διευθυντή κοινωνικών σχέσεων της επιχείρησης. Ηταν όμως μέλος της ομάδας ποδοσφαίρου της Renault, φορούσε τη φανέλα με τον αριθμό 10. Και το όνομά του εξακολουθεί να φιγουράρει στους καταλόγους των εργαζομένων.

Ο Μαρτινέζ είναι επίσης ο πρώτος γενικός γραμματέας της CGT από το 1947 που δεν είναι μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος. Υπήρξε μέλος, έως το 2002, οπότε επέστρεψε την κάρτα του σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την απόφαση του τότε προέδρου του κόμματος Ρομπέρ Υ να καταργήσει τον τομέα επιχειρήσεών του. Οι γνωστοί του τον θέλουν να «παραμένει στην καρδιά κομμουνιστής», οι επικριτές του τον θέλουν να είναι «δύσκολος», «οξύθυμος», «αλαζόνας», οι εσωτερικοί αντίπαλοί του (διότι η CGT δεν είναι το σπίτι της ειρήνης, κάθε άλλο, και ο Μαρτινέζ ανέλαβε το 2015 τα ηνία με έναν μάλλον εκβιαστικό τρόπο) τον κατηγορούν πως ξεχνάει ότι «μια οργάνωση δεν είναι ένας άνθρωπος αλλά κάτι συλλογικό».

Ενας από τους μεγαλύτερους εχθρούς του, ο Πιερ Γκατάζ, πρόεδρος του Medef, του γαλλικού ΣΕΒ, έφτασε να αναφερθεί εμμέσως στο πρόσωπό του ως «αλήτη» και «τρομοκράτη» – ο Μαρτινέζ τον απειλεί με μήνυση.

Σε κάθε περίπτωση, οι καταστροφικές πλημμύρες των τελευταίων ημερών έβαλαν τον πόλεμο για τον Νόμο Εργασία σε δεύτερη μοίρα και επέτρεψαν, σύμφωνα με τη «Libération», μία παρασκηνιακή αποκλιμάκωση ανάμεσα στην κυβέρνηση και τη CGT. Η αλήθεια είναι πως τις ξεκάθαρες απειλές του Μαρτινέζ («Το Euro είναι σε 10 ημέρες. Η κυβέρνηση έχει ακόμα χρόνο να πει «σταματάμε τα πάντα» και όλα θα πάνε καλά») έχουν υποκαταστήσει διαβεβαιώσεις του τύπου «ούτε συζήτηση να μπλοκάρουμε το Euro». Και τη ρητή απαίτηση να αποσυρθεί το νομοσχέδιο συνολικά έχει υποκαταστήσει η αξίωση να αποσυρθούν μόνο τέσσερα άρθρα του – με πρώτο και καλύτερο το διαβόητο πια άρθρο 2, που δίνει προτεραιότητα στις επιχειρησιακές συμφωνίες έναντι των κλαδικών συμβάσεων. Κάποιοι στη Γαλλία λένε πως από τον πόλεμο αυτό όρθιος θα μείνει μόνο ένας, είτε ο Μανουέλ Βαλς είτε ο Φιλίπ Μαρτινέζ. Αλλά εν μέσω της τέλειας καταιγίδας που μοιάζει να έχει εγκατασταθεί πάνω από αυτή τη χώρα, ακούγονται και υπερβολές.