Οι ρότες αλλάζουν, η τραγωδία παραμένει

«Δευτέρα 23 Μαΐου. Αριθμός μεταναστών που έφτασαν στην Ελλάδα: 6. Στην Ιταλία την ίδια ημέρα: 319. Τρίτη 24 Μαΐου. Μηδέν στα ελληνικά εδάφη, 1.690 σε μας. Τετάρτη 25 Μαΐου. Ενας εκεί, 1.568 εδώ. Πέμπτη 26 Μαΐου, τελευταία διαθέσιμα στοιχεία για ολόκληρη την Ευρώπη: 104 αφιχθέντες από τη Λέσβο και τη Χίο, 2.741 στη Νότια Ιταλία».

Ετσι αρχίζει το ρεπορτάζ της ιταλικής «Κοριέρε ντέλα Σέρα» στο οποίο καταγράφεται μια σημαντική αλλαγή: η μετατόπιση του μεταναστευτικού ρεύματος από το ελληνικό μέτωπο στο ιταλικό. Σε αυτό το σημείο, ωστόσο, η ιταλική εφημερίδα εντοπίζει μια διαφορά: «Ενώ οι γείτονές μας “απολαμβάνουν” τη συμφωνία της Ευρωπαϊκής Ενωσης με την Τουρκία για την επαναπροώθηση όσων δεν έχουν δικαίωμα για άσυλο, εδώ όποιος έρχεται μένει».

Οι αριθμοί της Υπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες λένε επίσης ότι την εβδομάδα 15-21 Φεβρουαρίου 2016 έφταναν καθημερινά στην Ελλάδα 2.700 πρόσφυγες και μετανάστες. Την εβδομάδα 16-22 Μαΐου μειώθηκαν στους 45, ενώ στο διάστημα 23-25 Μαΐου ήταν μόλις 2. «Πρόκειται για μια μείωση της τάξης του 95% σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα» αναφέρεται στην έκθεση της Υπατης Αρμοστείας. Από τις 8 Μαρτίου, αντίθετα, η υπηρεσία των Ηνωμένων Εθνών δεν καταγράφει καμία άφιξη πρόσφυγα στην ΠΓΔΜ από την Ελλάδα. Οπως μηδέν είναι οι αφίξεις για κάθε μία ημέρα από τότε, ενώ ελάχιστοι – μόλις μερικές δεκάδες – πέρασαν στη Σερβία κι από κει στην Ουγγαρία για να κατευθυνθούν στη συνέχεια στην Αυστρία και τη Γερμανία.

Στην Τουρκία. Στις 4 Απριλίου, αναφέρει η Υπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, η Αθήνα παρέδωσε στην Αγκυρα 202 μετανάστες που δεν είχαν τις προϋποθέσεις για να ζητήσουν στην Ελλάδα (κι επομένως στην Ευρώπη) άσυλο. Αλλοι 124 επαναπροωθήθηκαν στην Τουρκία στις 8 Απριλίου. Δεκαεπτά ημέρες αργότερα ήρθε η σειρά 36 μεταναστών για επιστρέψουν στην Τουρκία, ενώ στις 20 Μαΐου – τελευταία ημέρα των επαναπροωθήσεων – επέστρεψαν 51 μετανάστες. Συνολικά, από την ημέρα που τέθηκε σε ισχύ η συμφωνία ΕΕ – Τουρκίας έχουν επαναπροωθηθεί 491 μετανάστες.

Στην Ιταλία. Και η εικόνα στην Ιταλία; Την τελευταία εβδομάδα καταγράφηκαν από τις Αρχές 12.000, από τους οποίους οι 2.000 μόνο προχθές και 1.351 χθες. Δηλαδή, για κάθε μετανάστη που έρχεται στην Ελλάδα στην Ιταλία πάνε 70. Από την 1η Ιανουαρίου 2016 έως τις 27 Μαΐου έχουν καταγραφεί 40.660 μετανάστες, από 41.485 το 2015, όταν το κύμα κατευθυνόταν κυρίως στην Ελλάδα. Ωστόσο, αυτή είναι η μία μόνο πλευρά των αριθμών. Τις τελευταίες ημέρες έχασαν τη ζωή τους 700 -900 μετανάστες σε τρία ναυάγια ανοιχτά της Σικελίας. Ο τραγικός αυτός απολογισμός προκύπτει από μαρτυρίες διασωθέντων.

Τα ναυάγια. Σύμφωνα με την Υπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες, το πρώτο ναυάγιο σημειώθηκε την περασμένη Τετάρτη και έχασαν τη ζωή τους 100 άτομα. Οι επιζήσαντες του δεύτερου ναυαγίου, της Πέμπτης, ανέφεραν ότι πρέπει να έχασαν την ζωή τους μέχρι και 500 «απελπισμένοι της θάλασσας». Συνολικά, στο πλεούμενο επέβαιναν 670 άτομα. Μετά το ναυάγιο της Παρασκευής, τέλος, σε απόσταση περίπου τριάντα μιλίων από τις λιβυκές ακτές, ανασύρθηκαν οι σοροί 45 μεταναστών ενώ δεκάδες είναι οι αγνοούμενοι.

Την ίδια ώρα, οι μετανάστες που διασώθηκαν από την περασμένη Δευτέρα στα σχετικά ήρεμα νερά της Μεσογείου ανέρχονται στις 14.000. «Δεν θα μάθουμε ποτέ τον ακριβή αριθμό των θυμάτων» έγραφε το μήνυμα που ανάρτησε στον λογαριασμό της στο twitter η οργάνωση Γιατροί Χωρίς Σύνορα. Οι επιζώντες ανέφεραν ότι πολλά από τα θύματα του ναυαγίου της Πέμπτης ήταν γυναίκες και παιδιά. Συνολικά υπολογίζεται ότι στο σκάφος το οποίο έπλεε χωρίς μηχανή επέβαιναν 670 άτομα. Πολλά από αυτά, επισημαίνουν οι διασώστες, δεν ξέρουν κολύμπι, ενώ οι περισσότεροι δεν φορούν ούτε σωσίβια.

Οι τουλάχιστον 700 νεκροί στην πλειονότητά τους  προέρχονται από χώρες της υποσαχάριας Αφρικής. «Ηρθε η ώρα για την Ευρώπη να βρει το θάρρος και να προσφέρει ασφαλείς εναλλακτικές σε αυτούς τους ανθρώπους οι οποίες δεν θα θέτουν σε κίνδυνο τις ζωές τους και τις ζωές των παιδιών τους» δήλωσε ο Τομάσο Φάμπρι από το ιταλικό παράρτημα των Γιατρών Χωρίς Σύνορα. Θα ακούσει κανείς;