Οι απίθανες ιστορίες της στρογγυλής θεάς

Στις αρχές του 1982, όταν το καθεστώς εναλλασσόμενων δικτατοριών της Βραζιλίας συμπλήρωνε ήδη 18 χρόνια, μια ποδοσφαιρική ομάδα αποφασίζει να εφαρμόσει τη δημοκρατία. Οι παίκτες της Κορίνθιανς, μιας από τις ιστορικές ομάδες του πρωταθλήματος, παίρνουν αποφάσεις συζητώντας μεταξύ τους και εμφανίζονται στο γήπεδο έχοντας στις φανέλες τους γραμμένο το σύνθημα «Ψηφίστε στις 15», παροτρύνοντας έτσι τους συμπολίτες τους να σπεύσουν στις κάλπες. Ατυπος ηγέτης του κινήματος της «δημοκρατίας της Κορίνθιανς» ήταν ο Σόκρατες, ένας από τους μεγαλύτερους μεσοεπιθετικούς στην ιστορία του παγκόσμιου ποδοσφαίρου.

Ιστορίες όπως αυτή που αφηγείται η ταινία «Ασπρόμαυρη δημοκρατία» θα έχει τη δυνατότητα να παρακολουθήσει το κοινό της Θεσσαλονίκης από σήμερα στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Off-Side. Η ομάδα της εταιρείας παραγωγής Parenthesis, μετά το φεστιβάλ μουσικού ντοκιμαντέρ In-Edit, φέρνει για πρώτη φορά στη χώρα μας ακόμα μία θεματική διοργάνωση, η οποία αυτή τη φορά στήνεται με φιλμ από τον βασιλιά των σπορ. «Βρεθήκαμε στη Βαρκελώνη για το In-Edit και είδαμε και το Off-Side, μιας κι εκεί πρωτοπαρουσιάστηκε το 2014. Στην αρχή μάς ξένισε το περιεχόμενό του, αλλά μόλις παρακολουθήσαμε τα ντοκιμαντέρ είπαμε ότι τελικά θα έχει ενδιαφέρον να έρθει στην Ελλάδα» δηλώνει η Αθηνά Ριζοπούλου από τη διοργάνωση. Ετσι, έως την Παρασκευή στο λιμάνι της συμπρωτεύουσας θα προβληθούν συνολικά οκτώ ντοκιμαντέρ που βάζουν στο κάδρο τους παίκτες που μάγεψαν οπαδούς και αντιπάλους, προπονητές που καθόρισαν την ιστορία συλλόγων και ανθρώπους του αθλήματος που διηγούνται παρασκηνιακά γεγονότα. Ολοι τους στέκονται μπροστά στην κάμερα και θυμούνται ένδοξες νίκες και συντριπτικές ήττες, μιλούν για συμπαίκτες κι αντιπάλους και διοργανώσεις γεμάτες λάμψη αλλά σκοτεινές πλευρές.

ΓΚΑΣΚΟΪΝ ΚΑΙ ΚΡΟΪΦ. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιας πρωτοπρόσωπης αφήγησης είναι το ντοκιμαντέρ «Gascoigne», που πραγματεύεται τη ζωή και τα ποδοσφαιρικά κατορθώματα του χαρισματικού βρετανού μέσου. Εδώ, ο Πολ Γκασκόιν παίρνει την ιστορία του από την αρχή με πινελιές που προσθέτουν ο προπονητής της Τσέλσι Ζοζέ Μουρίνιο, ο παλαίμαχος άγγλος ποδοσφαιριστής Γκάρι Λίνεκερ και ο αρχηγός της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ Γουέιν Ρούνι. Ετσι και στο «Τελευταίο παιχνίδι. Τα 40 χρόνια του Γιόχαν Κρόιφ στην Καταλωνία», μία σειρά παικτών και συνεργατών (ανάμεσά τους οι προπονητές Πεπ Γκουαρντιόλα και Βιθέντε ντελ Μπόσκε) επιχειρούν να σκιαγραφήσουν το πορτρέτο ενός ανθρώπου που καθιερώθηκε ως ποδοσφαιρικός θρύλος. Ομοίως στο «Football rebels» ο Ερίκ Καντονά αφηγείται τις ιστορίες σπουδαίων ποδοσφαιριστών όπως οι Ντιντιέ Ντρογκμπά, Πρέντραγκ Πάσιτς και Σόκρατες, που άφησαν τα γήπεδα για να αντιταχθούν στην κοινωνική αδικία και στα αντιδημοκρατικά καθεστώτα.

Αυτή η πιο προσωπική πτυχή των ντοκιμαντέρ, μολονότι αναφέρονται σε ένα ομαδικό σπορ, ήταν και το ζητούμενο της ομάδας παραγωγής του φεστιβάλ που αναζήτησε έργα που εξελίσσονται εντός των τεσσάρων γραμμών του γηπέδου. «Προσπαθήσαμε να είναι πολυσυλλεκτικά τα ντοκιμαντέρ. Από όσο το δυνατόν περισσότερες χώρες, από την Αργεντινή έως τη Σκανδιναβία. Επίσης, θέλαμε να έχουν ένα δεύτερο επίπεδο. Να βγαίνει ο θεατής από την αίθουσα και να έχει στο μυαλό του την ουσία του ποδοσφαίρου, να έχει καταλάβει τη δύναμη αυτή που το καθιστά βασιλιά των σπορ» τονίζει η Ριζοπούλου.

ΝΟΤΙΓΧΑΜ ΚΑΙ ΧΑΜΑΡΜΠΙ. Τέτοια στοιχεία λοιπόν παρουσιάζονται και στο «I believe in miracles» που φέρνει στο προσκήνιο τον άθλο του προπονητή της Νότιγχαμ Φόρεστ Μπράιαν Κλαφ, ο οποίος μέσα σε πέντε χρόνια έφερε τον αγγλικό σύλλογο από τη 13η θέση της δεύτερης κατηγορίας στην κορυφή τόσο της Premier League όσο και της Ευρώπης με τα δύο συνεχόμενα Κύπελλα Πρωταθλητριών. Την αντίθετη πορεία προς το ποδοσφαιρικό ναδίρ περιγράφει το ντοκιμαντέρ «This is Soderstadion», που αποτυπώνει την υποχώρηση της σουηδικής Χάμαρμπι στη δεύτερη κατηγορία της χώρας, αλλά και το πλήγμα που δέχεται η εικόνα της με τη μεταφορά της έδρα της σε ένα γήπεδο που μοιράζεται με τους αιώνιους αντιπάλους τους.

Ως καταγραφή της πεμπτουσίας του σπορ λειτουργεί, τέλος, το ντοκιμαντέρ «Το άλλο ποδόσφαιρο», στο οποίο καταγράφονται εκατοντάδες ποδοσφαιρικές ιστορίες από τις ερασιτεχνικές κατηγορίες της Αργεντινής. Εκεί όπου φουντώνει το πάθος για τη στρογγυλή θεά και ζωντανεύει ένας κόσμος που μοιάζει καταδικασμένος να ζει στην αφάνεια. «Είναι αυτές οι ιστορίες που θα κάνουν τους θεατές να αντιληφθούν τη σημασία του ανθρώπινου παράγοντα στο ποδόσφαιρο. Θα καταλάβουν ότι με θέληση, ομαδικό πνεύμα και έναν χαρισματικό άνθρωπο μπροστά, όλα γίνονται. Θα καταργηθεί η διαδεδομένη άποψη ότι ο χώρος απαρτίζεται από αθλητές με πολλά  χρήματα, που επί της ουσίας δεν κάνουν τίποτα. Ολοι αυτοί μπορούν να έχουν θαυμαστά αποτελέσματα, αρκεί να χρησιμοποιήσουν τη δύναμή τους σωστά» καταλήγει η Ριζοπούλου.

Η ομάδα των 11 παιδιών και των 11 χωρών
Στη διάρκεια του φεστιβάλ θα παρουσιαστεί επίσης ως work in progress το ντοκιμαντέρ «Eleven» που καταγράφει την προετοιμασία μιας ομάδας ποδοσφαίρου που αποτελείται από 11 παιδιά 11 ετών από 11 χώρες του κόσμου.

Σήμερα η «σέντρα» των προβολών
Οι προβολές θα διαρκέσουν από σήμερα έως τις 27 Μαΐου στις Αίθουσες Σταύρος Τορνές 
και Τζον Κασσαβέτης της Αποθήκης 1 στο Λιμάνι της Θεσσαλονίκης. Ξεκινούν καθημερινά 
στις 20.00 κι έχουν είσοδο 5 ευρώ.
Το αναλυτικό πρόγραμμα των προβολών μπορείτε να το δείτε στη διεύθυνση  www.offsidefestival.gr/.