Κάποτε εχθροί, σήμερα φίλοι

Ηταν μια επίσκεψη που έχει σχεδόν απ’ όλα: από άρση του εμπάργκο πώλησης όπλων και έκκληση για την ελευθερία της έκφρασης έως ένα γεύμα σε ένα παραδοσιακό εστιατόριο του Ανόι. Από αυτήν την άποψη ήταν μια επίσκεψη που αποτύπωσε την αλλαγή στις σχέσεις των ΗΠΑ με το Βιετνάμ. Γιατί αν ο άλλοτε θανάσιμος εχθρός σου σού πουλάει σήμερα όπλα σημαίνει – αν μη τι άλλο – ότι πραγματικά κάτι έχει αλλάξει.

Ο Μπαράκ Ομπάμα ανακοίνωσε προχθές από την πρωτεύουσα του Βιετνάμ την πλήρη άρση του εμπάργκο που είχαν επιβάλει οι ΗΠΑ στην ασιατική χώρα με έναν νόμο του 1984. Η ανακοίνωση – σημειώνουν αναλυτές – εξαφανίζει και το τελευταίο ίχνος του πολέμου που ουσιαστικά ξεκίνησε στις 4 Αυγούστου του 1961 όταν ο τότε αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Λίντον Τζόνσον ταξίδεψε στη Σαϊγκόν για να εκφράσει την πλήρη στήριξη της Ουάσιγκτον στον ηγέτη του Νότιου Βιετνάμ Νγκο Ντινχ Ντιέμ. Ακριβώς εκείνη την ημέρα – στις 4 Αυγούστου του 1961 – γεννιόταν στη Χονολουλού ο άνθρωπος που ως πρόεδρος της Αμερικής ανακοίνωσε από το Ανόι, την πρωτεύουσα του επανενωμένου Βιετνάμ, το τέλος της εποχής της «ιδεολογικής διαίρεσης».

Ο στόχος του Μπαράκ Ομπάμα πάντως δεν είναι να κλείσει εκείνη την παλιά πληγή. Είναι γεωπολιτικός και σχετίζεται με το σήμερα. Ο αμερικανός πρόεδρος φιλοδοξεί να δημιουργήσει μια στρατιωτική και οικονομική ζώνη ως ανάχωμα στον επεκτατισμό της Κίνας. Γιατί δεν είναι μόνο οι σχέσεις των ΗΠΑ με το Βιετνάμ που έχουν αλλάξει τα τελευταία χρόνια. Είναι και οι σχέσεις του Βιετνάμ με την Κίνα. Από το 1979 το Πεκίνο δεν είναι για το Ανόι σύμμαχος αλλά απειλή. Και οι πρόσφατες εντάσεις στη Νότια Θάλασσα της Κίνας περιέπλεξαν ακόμη περισσότερο τις σχέσεις των δύο πλευρών.

Κάπως έτσι έγινε το Βιετνάμ ο όγδοος μεγαλύτερος αγοραστής όπλων στον κόσμο: πολύ πριν άρει το εμπάργκο ο Μπαράκ Ομπάμα, το Ανόι είχε αγοράσει υποβρύχια αξίας δύο δισεκατομμυρίων δολαρίων από τη Ρωσία. Το Βιετνάμ φοβάται σήμερα για την εθνική του κυριαρχία. Και πάνω σε αυτόν τον φόβο πατούν οι Ηνωμένες Πολιτείες για να διασφαλίσουν τα συμφέροντά τους σε μια θαλάσσια περιοχή από την οποία περνάει το 50% του παγκόσμιου εμπορίου και το 60% των αμερικανικών εξαγωγών.

Το αμερικανικό άνοιγμα συνδέθηκε με την υποτιθέμενη πρόοδο της κομουνιστικής κυβέρνησης του Ανόι στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Σύμφωνα με το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στις βιετναμέζικες φυλακές βρίσκονται σήμερα περίπου 100 αντιφρονούντες. Προχθές ο αμερικανός πρόεδρος είπε ότι η πρόοδος δεν είναι σημαντική. Και χθες είπε σε ομιλία του ότι οι οικουμενικές αξίες δεν συνιστούν απειλή για την ανθρωπότητα. «Οταν ο Τύπος είναι ελεύθερος, όταν οι δημοσιογράφοι και οι μπλόγκερ μπορούν να επισημαίνουν τις αδικίες και τις καταχρήσεις τότε αυξάνεται η εμπιστοσύνη των πολιτών στο σύστημα» ήταν μια από τις αποστροφές του Μπαράκ Ομπάμα στην ομιλία του.

Την ίδια ώρα πάντως ο Νγκιένγκ Κουάνγκ Α, ένας από τους σφοδρούς επικριτές της κυβέρνησης του Βιετνάμ, δήλωνε ότι κρατήθηκε από την αστυνομία για να μη συναντήσει τον αμερικανό πρόεδρο.

Η έκκληση
Ο Μπαράκ Ομπάμα απηύθυνε έκκληση για «ειρηνική» επίλυση των εδαφικών διαφορών στη Νότια Σινική Θάλασσα. «Οι μεγάλες χώρες δεν πρέπει να εκφοβίζουν τις μικρότερες» είπε ο αμερικανός πρόεδρος αναφερόμενος στην επίλυση των εδαφικών διαφορών στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας μεταξύ της Κίνας και σχεδόν όλων των χωρών της περιοχής.

Ο Μπουρντέν και τα ξυλάκια
Λέγεται μπουν χα και είναι ένα από τα παραδοσιακά πιάτα του Βιετνάμ. Ο αμερικανός πρόεδρος είχε την ευκαιρία να το δοκιμάσει σε ένα μικρό αλλά δημοφιλές εστιατόριο του Ανόι μαζί με τον διάσημο σεφ και γευσιγνώστη του CNN Αντονι Μπουρντέν. Ο Ομπάμα κάθησε μαζί με τον Μπουρντέν, οι εκπομπές του οποίου στο CNN κάνουν τον γύρο του κόσμου, σε ένα μικρό τραπέζι του εστιατορίου, ανάμεσα στους ντόπιους πελάτες του. «Ο πρόεδρος χειρίζεται καλά τα ξυλάκια» σχολίασε ο γευσιγνώστης στους ιστοτόπους κοινωνικής δικτύωσης, αναρτώντας μια φωτογραφία του Ομπάμα. «Συνολικό κόστος ενός δείπνου με τον πρόεδρο: $6.00. Εγώ πλήρωσα τον λογαριασμό», πρόσθεσε ο Μπουρντέν στο twitter.