Οι καθρέφτες του Ζαν Νουβέλ στην Αθήνα

Ο Ζαν Νουβέλ ανήκει στους σταρ της αρχιτεκτονικής. Οχι μόνο επειδή είναι κάτοχος του βραβείου Πρίτσκερ ή επειδή κάθε μεγάλο πρότζεκτ του αποκτά φίλους και πολέμιους αλλά επειδή, παρά την ισχυρή προσωπικότητά του, επιτρέπει στα κτίριά του να αναπτύσσουν τη δική τους «προσωπικότητα». Μάλιστα μοιράζεται μεταξύ των έργων μεγάλης κλίμακας και της έρευνας για επίλυση των πρακτικών αναγκών της καθημερινής ζωής. «Θα έλεγα ότι είμαι ερασιτέχνης. Με την έννοια του προσώπου που αγαπά, που έχει την αίσθηση της περιπέτειας, της επινοητικότητας, του έρωτα για τα πράγματα. Δεν είμαι ένας ντιζάινερ αλλά ένας αρχιτέκτονας που ασχολείται με το ντιζάιν» αυτοσυστήνεται ο γάλλος αρχιτέκτονας, που θα βρίσκεται αύριο στην Αθήνα μαζί με τους χρωματιστούς καθρέφτες του και μια ραφινάτη εργαλειοθήκη παρουσιάζοντας στην γκαλερί Gagosian μια πτυχή της πολύπλευρης δημιουργικότητάς του.

Στην έκθεση παρουσιάζονται τέσσερις καθρέφτες με διαφορετικά χρώματα. «Ο καθρέφτης είναι ένα αντικείμενο με το οποίο συγκατοικείς. Αντανακλώνται σε αυτόν πολύ προσωπικές εικόνες. Είναι ένας δημιουργός μυστηρίων και εικόνων, η σχέση των οποίων με τον χώρο συνεχίζεται στο άπειρο» αναφέρει για τα χρωματιστά μετακινούμενα «Τρίπτυχά» του.

Κάθε έργο του Νουβέλ διηγείται, έτσι κι αλλιώς, μια διαφορετική ιστορία.  Σε αντίθεση με άλλους αρχιτέκτονες που αρχίζουν τη διαδικασία σχεδιασμού από σχέδια στο χαρτί ή μακέτες σε μικρή κλίμακα, εκείνος εκφράζει μια αρχική ιδέα με λέξεις. «Μεγάλωσα στην εποχή όταν ο τρόπος σκέψης των  στρουκτουραλιστών διανοουμένων επηρέαζε καταστάσεις. Αν δεν έχω μια καλή ανάλυση γύρω από ένα θέμα, είμαι χαμένος.  Αυτό που μου αρέσει είναι η ποιητική  μιας κατάστασης. Είμαι ένας ηδονιστής και θέλω να προσφέρω την απόλαυση στους ανθρώπους», έχει δηλώσει στους «Νιου Γιορκ Τάιμς» ο εβδομηντάχρονος αρχιτέκτονας με το έντονο βλέμμα, το ξυρισμένο μεγάλο κεφάλι, τα πυκνά μαύρα φρύδια και το μαύρο τσόχινο καπέλο του. «Σκοπός όλης αυτής της διανοητικής διαδικασίας είναι να φτάσεις σε ένα αποτέλεσμα που προκύπτει από το ένστικτο».

ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΠΑΡΙΣΙΟΥ. Τα αρχιτεκτονήματά του κυριαρχούν στο κέντρο του Παρισιού: από το πολιτιστικό Ιδρυμα Καρτιέ, κομψό μείγμα γυαλιού και ατσάλινου σκελετού, και το Ιδρυμα του Αραβικού Κόσμου, με την αραβουργημένη νοτιοδυτική όψη του που αφήνει το φως να περνά στο εσωτερικό, έως το νεότευκτο Μουσείο Μπρανλί κοντά στον πύργο του Αϊφελ. Το συνονθύλευμα χρωμάτων στον κύριο όγκο του Μπρανλί μαζί με τον κάθετο κήπο και τη γυάλινη πρόσοψή του στην όχθη του Σηκουάνα έχουν εντυπωσιάσει επισκέπτες και περαστικούς. Από την άλλη, έχει ξεσηκώσει εναντίον του τους μουσειολόγους και τους ανθρωπολόγους, που προτιμούν μια κλινικά αποστειρωμένη εικόνα για τα Μουσεία Ανθρωπολογίας και Φυσικής Ιστορίας.

«Κάθε αρχιτεκτονική δουλειά είναι μια ευκαιρία να δημιουργήσω αυτό που αποκαλώ “τα κομμάτια που λείπουν από ένα παζλ”. Είναι ο τρόπος για να βρεις πώς θα δημιουργήσεις περισσότερη ποίηση στο μέρος όπου βρίσκεσαι μέσω του προγράμματος που έχεις αναλάβει. Ερευνάς για το πιο συναισθηματικό, το τελειότερο, το πιο φυσικό στοιχείο» περιγράφει ο ίδιος τη μέθοδό του.

Το 2008 η επιτροπή του βραβείου Πρίτσκερ επέλεξε να τον τιμήσει «επειδή είναι πολύ τολμηρός στο να προσαρμόζει τις ιδέες του στις ανάγκες του εγχειρήματος, χωρίς να έχει ένα συγκεκριμένο μορφολογικό λεξιλόγιο». Ηταν η ίδια χρονιά που η αντιπροσωπεία από το Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος είχε ραντεβού μαζί του στο Παρίσι για το αρχιτεκτονικό πρόγραμμα του Κέντρου Πολιτισμού στο Φαληρικό Δέλτα. Το Ιδρυμα τον απέρριψε τότε επιλέγοντας τον Ιταλό Ρέντσο Πιάνο. Νωρίτερα στη Λευκωσία ο Νουβέλ είχε αρχίσει να σχεδιάζει το κτίριο της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου της Κύπρου. Καθώς και τον πύργο 67 μέτρων, με μεικτής χρήσης επαγγελματικούς χώρους και διαμερίσματα, τον οποίο ονόμασε «Λευκοί τοίχοι». Από την άνοιξη του 2015 υψώνεται ως το νέο τοπόσημο της Πλατείας Ελευθερίας. Αντιθέτως, το παράρτημα του Μουσείου του Λούβρου στο Αμπου Ντάμπι και το Εθνικό Μουσείο της Κίνας (NAMOC) είναι δύο από τα έργα του που βρίσκονται σήμερα σε στάδιο σχεδιασμού.