«Η Αριστερά είναι πιο χρήσιμη εκτός εξουσίας»

Εναν χρόνο πηγαινοερχόταν ο Τζιχάν Τούρκογλου στο σπίτι της Μαρίας Φαραντούρη. Της έπαιζε στο σάζι του τραγούδια από τη γενέθλια Τουρκία και την Ελλάδα, αλλά και τραγούδια που έχουν εντυπωθεί στην εσωτερική του πατρίδα: τη μνήμη. Αυτές είναι οι πρώτες ύλες του πρότζεκτ που γεννήθηκε στην Αθήνα και έφερε κοντά δύο Τούρκους, μια Αρμένισσα, δύο Ελληνες, μια Γερμανίδα. Αριστοι σολίστες όλοι που διαπρέπουν στις σκηνές του κόσμου και αυτή την περίοδο ενώνονται στο «Αμάλγαμα». Eίναι ο τίτλος του CD που θα κυκλοφορήσει από την εκλεκτική δισκογραφική εταιρεία ECM.

Ενα αμάλγαμα ήχων, ακουστικών μοτίβων και εικόνων επιχειρείται ουσιαστικά από τον τσελίστα Τζιχάν Τούρκογλου, συνθέτη των τεσσάρων από τα εννέα τραγούδια του δίσκου, την αρμένισσα δεξιοτέχνιδα στο κανονάκι Μαίρη Βαρντάνιαν, τον ειδικό των κρουστών Ιζέτ Κιζίλ, του νέι Χρήστο Μπάρμπα – άρτι αφιχθέντα από την Ισπανία όπου ζει και εργάζεται -, και τη γερμανίδα τσελίστρια Ανια Λέχνερ. Σε αυτήν άλλωστε πιστώνεται, όπως εξηγεί η Μαρία  Φαραντούρη, η αρχική ιδέα της ξεχωριστής μουσικής συνεύρεσης. «Γνώρισα την Ανια μέσα από τη συνεργασία μου με τον Τσαρλς Λόιντ και στις συζητήσεις μας πάντα έβαζε την ιδέα μιας τέτοιας μουσικής συνάντησης. Οταν ο Γιάννης Σπυρόπουλος – Μπαχ μού γνώρισε τον Τζιχάν και ήρθε στο σπίτι μου για να παίξει στο σάζι διάφορες μελωδίες, βεβαιώθηκα ότι ήμασταν κοντά σε αυτό που συζητούσαμε με τη Λέχνερ».

ΤΟ ΣΤΟΙΧΗΜΑ. Δηλαδή, έναν απρόβλεπτο μουσικό διάλογο ανάμεσα στο σάζι και το τσέλο, στα κρουστά, στο νέι και στο κανονάκι όπου σεφαραδίτικα, παραδοσιακά αλλά και νέες συνθέσεις «ανοίγουν» έναν άγνωστο κόσμο. «Το στοίχημα κάθε φορά είναι να δημιουργηθεί το πεδίο στο οποίο θα δεθούν τα ακριβά υλικά των καλλιτεχνών. Ετσι μόνο μπορούν να προχωρήσουν τα πράγματα. Τα χτίζουμε πάνω στο παλιό – το παραδοσιακό – και προτείνουμε νέους ορίζοντες. Από αυτή την εγρήγορση κρατιέμαι. Οταν δουλεύω, δεν μπορώ να κοιμηθώ. Ψάχνω συνεχώς να βρω κάτι να προτείνω, μέσα από το οποίο θα διδαχθώ και εγώ» λέει η σπουδαία ερμηνεύτρια.

ΠΑΛΙΟΙ ΚΑΙ ΝΕΟΙ ΣΤΙΧΟΙ. Εκτός από τα παραδοσιακά κομμάτια που θα συμπεριληφθούν στο CD, στίχους για τις νέες συνθέσεις του Τούρκογλου έχει γράψει η Αγαθή Δημητρούκα. «Το πρότζεκτ αυτό είχε ξεκινήσει πολύ πριν. Ομως δεν έχει καμία σημασία επειδή οι ζυμώσεις αυτές της μουσικής και γενικά της τέχνης είχαν και θα έχουν πάντα το ίδιο αίτημα: τον παρήγορο λόγο και την απόδειξη ότι τα σύνορα μέσα στο πεδίο της δημιουργίας καταργούνται ή, αν θέλετε, λειτουργούν με άλλο τρόπο». Ετσι στο υπερσύγχρονο, αλλά αδρανές μέχρι πρότινος, Εργαστήριο Μουσικής Ακουστικής Τεχνολογίας του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών οι δεξιοτέχνες επιχειρούν να φτιάξουν έναν μουσικό χάρτη που διατρέχει διαφορετικές εποχές και τόπους. «Δημιουργείται μια σουίτα που έχει στοιχεία τζαζ, μινιμαλισμό, παραδοσιακά τραγούδια από διάφορες χώρες, αλλά και την κλασική παιδεία στην οποία έχουν εντρυφήσει οι σπουδαίοι αυτοί καλλιτέχνες» παρατηρεί η Μαρία Φαραντούρη.

Κάπως έτσι, για παράδειγμα, βρήκαν χώρο παραδοσιακά τραγούδια όπως το «Απάνω στην τριανταφυλλιά» αλλά και το «Στο γιοφύρι της Δράμας» που ακούγεται, όπως μας αποκαλύπτει η διεθνούς φήμης ερμηνεύτρια, και στην Τουρκία και στην Ελλάδα («Στο ποτάμι σύρε Χασάν/ Στο γεφύρι βγες βρε Χασάν/ Στο γεφύρι βγες/ Ματωμένο σε προσμένει/ Να διαβείς δε θες…»). Στίχοι που καθίστανται επίκαιροι λόγω της δραματικής ροής σύρων προσφύγων από την Τουρκία στην Ελλάδα. Δεν είναι η μόνη αφορμή για την οποία η πολύπειρη τραγουδίστρια, με θητεία στα τραγούδια πολιτικού και κοινωνικού περιεχομένου, καταθέτει την άποψή της: «Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι οι μέρες που περνάμε είναι δύσκολες και δυσβάσταχτες, έτσι όπως τις διαμορφώνουν τα μέτρα. Πάντα έλεγα ότι η Αριστερά είναι πιο χρήσιμη εκτός εξουσίας. Ομως, να σας πω κάτι; Είμαι αισιόδοξη και πιστεύω ότι θα καταφέρουμε να περάσουμε τη στενωπό». Την ίδια αισιοδοξία διατηρεί και για την έκβαση του πρότζεκτ που, όπως λέει, «είναι ένα δαπανηρό εγχείρημα. Μέχρι να φτάσει στην ECM απαιτείται να εξασφαλιστεί η διαμονή και η εργασία της ομάδας. Χωρίς μια ιδιωτική χορηγία που έχουμε πάρει δεν θα μπορούσε να προχωρήσει».

Ο Μίκης αλλιώς
Πρόσφατα η Μαρία Φαραντούρη υπέγραψε την παραγωγή στο «Φύλαξα τ’ όνειρο» – τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη με τις φωνές των Σωκράτη Μάλαμα, Αλκίνοου Ιωαννίδη και Γιάννη Χαρούλη. «Είναι τρεις διαφορετικές γενιές, ο καθένας με τα βιώματά του. Αυτό για μένα είχε περισσότερο αξία να αποτυπωθεί, από το να έρθουν στο στούντιο και κάτω από τις κοινές ενορχηστρωτικές οδηγίες να αποδώσουν τα κομμάτια. Και τελικά το αποτέλεσμα ενθουσίασε τον Μίκη».