Μια αιωνιότητα και τέσσερις ημέρες

Το πορτογαλικό θαύμα κράτησε τέσσερις ημέρες. Αλλά στο πεδίο το οποίο επιτεύχθηκε, αυτό των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αντιστοιχεί σε πολλαπλάσιο χρόνο. Και το ερώτημα που τίθεται τώρα είναι ένα: πότε θα κρατήσει μια αιωνιότητα το θαύμα της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πήγες και μόνο;

Το ερώτημα έχει τον χαρακτήρα του επείγοντος. Πριν από δύο εβδομάδες οι ειδικοί ανακοίνωσαν ότι ο περασμένος ήταν ο πιο ζεστός Απρίλιος από το μακρινό 1885, ενώ όλα δείχνουν ότι αυτή θα είναι και η πιο ζεστή χρονιά. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το πορτογαλικό θαύμα των τεσσάρων ημερών χαρακτηρίστηκε ορόσημο στη μάχη κατά της κλιματικής αλλαγής. Και γι’ αυτό αξίζει να καταγραφεί με κάθε λεπτομέρεια. Στη χώρα της Ιβηρικής όλα άρχισαν στις 08.45 της 7ης Μαΐου. Για τις επόμενες 107 ώρες, και συγκεκριμένα έως τις 17.45 της 11ης Μαΐου – η παραγωγή ηλεκτρισμού από ανανεώσιμες πηγές κάλυψε πλήρως την κατανάλωση ηλεκτρισμού της Πορτογαλίας.

Ηταν μια επίδοση που ξεπέρασε ακόμη και πιονέρους όπως είναι η Γερμανία: ήταν στις 8 Μαΐου όταν οι ανανεώσιμες πηγές κάλυψαν για πρώτη φορά το 87% των αναγκών της χώρας σε ηλεκτρική ενέργεια. Το όφελος δεν ήταν μόνο περιβαλλοντικό αλλά και οικονομικό για τις τσέπες των καταναλωτών. Για κάποιες ώρες οι τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος ήταν αρνητικές – κάποια στιγμή μάλιστα η τιμή ανά μεγαβατώρα είχε φθάσει στα 120 ευρώ αλλά με αρνητικό πρόσημο.

Η Πορτογαλία είναι ανάμεσα στις πέντε πρώτες χώρες στην Ευρώπη σε παραγωγή ηλεκτρισμού από ανανεώσιμες πηγές μαζί με την Αυστρία, τη Λετονία, την Σουηδία και τη Δανία. Ο παγκόσμιος χάρτης, ωστόσο, δείχνει ότι είναι μακρύς ακόμη ο δρόμος. Γιατί αν οι επιδόσεις του Καναδά τον κατατάσσουν στις χώρες που έχουν κάνει άλματα στην παραγωγή ηλεκτρισμού από ανανεώσιμες πηγές, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα, δηλαδή οι δύο πλέον ρυπογόνες χώρες στον κόσμο, βρίσκονται ακόμη πολύ πίσω.

Μπορεί, ωστόσο, να αισιοδοξεί κανείς. Η Πορτογαλία ήταν χώρα χωρίς μεγάλη παράδοση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αλλά αυτό δεν την εμπόδισε να κάνει το θαύμα της. Η Γερμανία βασιζόταν στην πυρηνική ενέργεια έως το 2011 όταν και σημειώθηκε το πυρηνικό ατύχημα στη Φουκουσίμα της Ιαπωνίας. Μετά το δυστύχημα η γερμανική κυβέρνηση έκλεισε αρκετούς πυρηνικούς σταθμούς ανακοινώνοντας παράλληλα ότι η επιδίωξη για το μέλλον θα ήταν να καλύπτονται οι ενεργειακές ανάγκες της χώρας από ανανεώσιμες πηγές. Τέσσερα χρόνια από τότε, η Γερμανία δείχνει ότι δεν έχει εγκαταλείψει σε καμία περίπτωση τον στόχο: το 2015 η παραγωγή ηλεκτρισμού από ανανεώσιμες πηγές είχε φθάσει το 33%.

«Σταδιακά βλέπουμε πως αυτό γίνεται μόδα. Πέρυσι ήταν η Δανία, τώρα είναι η Πορτογαλία. Η Ιβηρική Χερσόνησος είναι πραγματικά εξαιρετική περίπτωση για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και ειδικά όσον αφορά τον άνεμο» σημείωνε στον «Γκάρντιαν» ο Ολιβερ Τζόι, εκπρόσωπος της Wind Europe, ο οποίος είχε καθοριστική συμβολή στην αλλαγή του ενεργειακού τοπίου της Πορτογαλίας. Κι αν δεν χρειάστηκε η παράδοση για να γίνει αυτή η αλλαγή, χρειάστηκε η σκληρή δουλειά. Το αποτέλεσμα για τη χώρα ήταν να παράγει καθαρή ενέργεια από το 2013. Και κατάφερε μέσα σε τρία χρόνια να κάνει ένα τεράστιο άλμα.