Οι αποσκευές μπήκαν γεμάτες στο αεροπλάνο της επιστροφής. Το ταξίδι στο Παρίσι είχε εκπληρώσει τον στόχο του. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τοποθέτησε τον εαυτό του στη σκηνή των ευρωπαίων μεταρρυθμιστών. Είδε τον Γκουρία του ΟΟΣΑ. Είδε το σοφό παιδί της γαλλικής πολιτικής, τον κατ' όνομα Σοσιαλιστή Εμανουέλ Μακρόν. Κυρίως όμως αξιοποίησε το βήμα που του έδωσαν τα γαλλικά ΜΜΕ για να στείλει ένα μήνυμα προς τα μέσα και προς τα έξω: Η ΝΔ θα ψήφιζε τις «σωστές μεταρρυθμίσεις». Δεν ακούει τις σειρήνες του αντιμνημονιακού λαϊκισμού. Θα στήριζε τις ιδιωτικοποιήσεις και τη διευθέτηση των κόκκινων δανείων. Η νέα ΝΔ θα αξιοποιούσε έτσι την ευκαιρία της ψήφισης του δεύτερου σκέλους των προαπαιτούμενων της αξιολόγησης για να εμφανιστεί ως «συνεπής μεταρρυθμιστική δύναμη».
Κι ύστερα το αεροπλάνο προσγειώθηκε στην πραγματικότητα της Αθήνας.
Ο διάβολος στις λεπτομέρειες
Το βράδυ της Τετάρτης όλα άρχισαν να αλλάζουν. Ο Μητσοτάκης βρέθηκε αντιμέτωπος με τον διάβολο που κρυβόταν στις λεπτομέρειες του πολυνομοσχεδίου που κατέθεσε νύκτωρ η κυβέρνηση. Και την επομένη βρέθηκε αντιμέτωπος με τα ερεθισμένα αντιπολιτευτικά αντανακλαστικά του κόμματός του. Πολύ γρήγορα φάνηκε ότι δεν υπήρχε χώρος έστω και για επιλεκτική συναίνεση.
Ο πρόεδρος της ΝΔ είχε σοβαρούς λόγους να δείξει ότι δεν εκπροσωπεί την αντιπολίτευση του «όχι σε όλα». Το είχε ανάγκη κυρίως ως χειρονομία προς τους ευρωπαίους εταίρους και την ευρωπαϊκή πολιτική του οικογένεια. Από τη Συγγρού επιμένουν ότι - τουλάχιστον μέχρι στιγμής - από τον Μητσοτάκη δεν έχει ζητηθεί τίποτε. «Καμία κρούση, καμία πίεση, ούτε καν έμμεσο μήνυμα» που να αφορά τη στάση της αξιωματικής αντιπολίτευσης απέναντι στο πακέτο, το οποίο έχουν συνομολογήσει οι δανειστές. Για την ηγεσία της ΝΔ η επιλογή να στηριχθούν οι ιδιωτικοποιήσεις και οι διαρθρωτικές αλλαγές ήταν, λένε, θέμα αρχής. «Θα τις ψηφίζαμε επειδή τις πιστεύουμε. Δεν χρειαζόταν να μας πιέσει κανείς για να το κάνουμε».
Ωστόσο, ευρωπαϊκές πηγές έχουν εκφράσει τον προβληματισμό τους για τη συντριπτικά αρνητική στάση που κρατά η Νέα Δημοκρατία. Η δυσφορία εκφραζόταν μετά την ψήφιση του πρώτου μέρους του πακέτου με την επισήμανση ότι δεν έχει περάσει στους επίσημους διαύλους επικοινωνίας με τη ΝΔ. Κανείς δεν πήρε τηλέφωνο τον Κυριάκο για να του εκφράσει ενστάσεις. Ο προβληματισμός όμως διοχετεύτηκε τεχνηέντως στον Τύπο, σαν ένα σήμα ανησυχίας προς την Συγγρού.
Φαίνεται ότι οι κεραίες της ΝΔ έπιασαν τα μηνύματα αυτά, παρότι οι συνεργάτες του Μητσοτάκη το αρνούνται. Ο Κυριάκος θα έχει την ευκαιρία να μετρήσει εκ του σύνεγγυς το κλίμα τη μεθεπόμενη Δευτέρα στο Λουξεμβούργο, όπου έχει προγραμματιστεί σύνοδος για τα σαράντα χρόνια από την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος. Εκεί ο πρόεδρος της ΝΔ θα συναντηθεί εκτός απροόπτου και με την Ανγκελα Μέρκελ. Λέγεται ότι ετοιμάζεται να επαναλάβει τις ενστάσεις που έχει ήδη διατυπώσει δημοσίως, καθιστώντας σαφές στους συνομιλητές του ότι η ΝΔ θεωρεί συνυπεύθυνη την ευρωπαϊκή πλευρά για το γεγονός ότι η κυβέρνηση Τσίπρα - Καμμένου έφερε ένα τόσο βαρύ φορολογικό πακέτο. Οπως επίσης σκοπεύει να επισημάνει ότι οι στόχοι για πρωτογενή πλεονάσματα 3,5% που θέτει το πρόγραμμα είναι ανέφικτοι.
Ο μονόδρομος και το σιδέρωμα
Προς το παρόν, πάντως, αν κάτι φαίνεται να περιορίζει τις κινήσεις του Μητσοτάκη δεν είναι τόσο η σχεδόν βουβή δυσφορία των εταίρων όσο η εσωκομματική πραγματικότητα. Η απόφαση της Νέας Δημοκρατίας να καταψηφίσει όλα τα σημαντικά κεφάλαια του πολυνομοσχεδίου - πλην ελαχίστων, μάλλον ανώδυνων, εξαιρέσεων - παρουσιάζεται εκ των υστέρων ως μονόδρομος. Λέγεται ότι ενώπιον των τελικών ρυθμίσεων η αξιωματική αντιπολίτευση δεν είχε άλλη επιλογή. «Πώς να μην πούμε όχι; Αυτό (το Ταμείο Ιδιωτικοποιήσεων) που συμφώνησαν, σε μας δεν είχαν τολμήσει καν να το προτείνουν» λέει στέλεχος με κορυφαία θέση στην κυβέρνηση Σαμαρά. Η απόφαση καταψήφισης, που κυοφορήθηκε σε μακρά συνεδρίαση των συντονιστών της ΝΔ υπό τον Μητσοτάκη το πρωί της Πέμπτης, ήταν τελικώς ομόφωνη.
Ωστόσο, η αφήγηση περί ομοφωνίας «σιδερώνει» τις διαφορές που είχαν εκδηλωθεί πριν γίνει γνωστό το ακριβές περιεχόμενο των ρυθμίσεων που κατέθεσε η κυβέρνηση στη Βουλή. Ηδη από τη δημοσιοποίηση των προθέσεων της ηγεσίας για επιλεκτική συναίνεση, στελέχη είχαν σπεύσει να διατυπώσουν παρασκηνιακά τις αντιρρήσεις τους. Αυτή η αντανακλαστική δυσανεξία έφερε ξανά στην επιφάνεια το ερώτημα, που δεν εξαντλείται στην ψηφοφορία της Κυριακής: Πόσο συντονισμένο είναι το κόμμα με τη νέα του ηγεσία; Είναι η ΝΔ έτοιμη να υπηρετήσει μια μορφή αντιπολίτευσης που δεν θα περιορίζεται στην άρνηση; Σε μια αντιμνημονιακού τύπου καταγγελία;
Ο πρόεδρος της ΝΔ δεν έχει εσωκομματική αντιπολίτευση που να τον αμφισβητεί, όπως οι προκάτοχοί του. Μοιάζει όμως να βρίσκεται σε άλλο μήκος κύματος από τα περισσότερα, κυρίως τα παλαιά, στελέχη.
Η εικόνα αυτή ενισχύθηκε και από την παρέμβαση Σαμαρά που με προσωπική του δήλωση απέρριπτε και τις ιδιωτικοποιήσεις και τις ρυθμίσεις για τα κόκκινα δάνεια, δίνοντας την εντύπωση ότι προκαταλαμβάνει τη στάση του κόμματός του. Ομως, δεν ήταν μόνο ο Σαμαράς. Ακόμη και ο τόνος της Ντόρας Μπακογιάννη, που απείλησε τους υπουργούς με ειδικά δικαστήρια, θυμίζει μάλλον τη ρητορική του αντιπολιτευόμενου ΣΥΡΙΖΑ, παρά απηχεί τον διακηρυγμένο στόχο του Μητσοτάκη να εμφανίζεται το κόμμα ως υπεύθυνη μεταρρυθμιστική δύναμη.
Το εσωκομματικό συμβόλαιο
Δεν είναι, λένε, η πρώτη φορά που ο νέος πρόεδρος της ΝΔ αναγκάστηκε να προσαρμοστεί στη φορά του κόμματός του, αντί να την προσαρμόσει στα δικά του πλάνα. Η πρώτη φορά ήταν το αίτημα για εκλογές, που δεν υπήρχε στους αρχικούς σχεδιασμούς του Μητσοτάκη, ο οποίος, το πρώτο διάστημα της προεδρίας του, διεμήνυε ότι δεν θα αναλωνόταν σε αντιπαραγωγικό «σκληρό ροκ».
Τώρα φαίνεται πάλι να οδηγείται σε μια όξυνση που δεν ήταν η πρώτη του επιλογή. Για κάποιους στη δεξιά πτέρυγα της ΝΔ, όπου διατηρεί ακόμη ισχυρά ερείσματα ο Αντώνης Σαμαράς, η μετωπική αντιπολίτευση επιβάλλεται από την ίδια εντολή που έχει πάρει ο Κυριάκος Μητσοτάκης από τη βάση του κόμματος. Η ερμηνεία τους είναι ότι στις εσωκομματικές εκλογές του περασμένου Ιανουαρίου δεν υπερψηφίστηκε μια φιλελεύθερη - μητσοτακική - ατζέντα. Η υποψηφιότητα του Κυριάκου συσπείρωσε ετερόκλητες δυνάμεις, σε επίπεδο στελεχών και βάσης, με κυρίαρχη προσδοκία να χτυπηθεί ο Τσίπρας. Οπως επισημαίνεται με νόημα, «όσοι ήθελαν συναίνεση, είχαν άλλες επιλογές». Ο υπαινιγμός είναι ότι ο Μητσοτάκης οφείλει την επικράτησή του σε μεγάλο βαθμό στο γεγονός ότι ο εσωκομματικός του αντίπαλος είχε το μπραντ του διαλλακτικού -και τη στήριξη των αντίστοιχων συστημάτων. Το συμπέρασμά τους είναι ότι ο Κυριάκος οφείλει τώρα να σεβαστεί αυτήν την εντολή. Αυτό το νόημα, της υπενθύμισης του εσωκομματικού συμβολαίου, δίνεται και στην παρέμβαση Σαμαρά.
Η ανάλυση που εστιάζει στον ρόλο της σαμαρικής πτέρυγας απορρίπτεται από κάποιους ως μερική. Σύμφωνα με μια άλλη ανάγνωση, το χάσμα στην κορυφή της ΝΔ είναι χάσμα γενεών. Από τη μία πλευρά είναι ο νέος πρόεδρος και η πολιτική του κουλτούρα που υποδεικνύει μια πιο σοφιστικέ αντιπολίτευση. Και από την άλλη είναι όλοι οι «πρώην» και γενικώς η παλαιά φρουρά, ανεξαρτήτως εσωκομματικών αποχρώσεων. Αν προτεραιότητα του Μητσοτάκη είναι να αποφύγει μια εσωτερική κρίση, δεν μπορεί να αγνοήσει αυτή τη γενιά και τις πολιτικές της έξεις.
Ζητούνται Μακρόν
Μένοντας στις ράγες του «φύγετε» και του «όχι σε όλα» ο Κυριάκος κρατάει το «μαγαζί» του ενωμένο. Τροφοδοτεί ωστόσο μια αντίφαση: αντιτάσσεται σε ό,τι συμφωνεί η κυβέρνηση με τους Ευρωπαίους, την ίδια ώρα που φιλοδοξεί να εκφράσει ο ίδιος το ευρωπαϊκό μέτωπο στην Ελλάδα. Είναι μια αντίφαση που απειλεί αργά ή γρήγορα να σκιάσει και τις σχέσεις της ΝΔ με τους εταίρους της, ιδίως αν οι τελευταίοι εμμείνουν στη στάση που από νεοδημοκρατικής πλευράς καταγγέλλεται ως «πριμοδότηση» του Τσίπρα.
Από τους κύκλους του Μητσοτάκη πάντως εκφράζεται η βεβαιότητα ότι η αντίφαση είναι πλασματική και θα διαλυθεί από τα πράγματα. Θα φανεί, λένε, γρήγορα ότι ο Τσίπρας δεν μπορεί να εφαρμόσει αυτά που ψηφίζει. Θα φανεί ότι ο Μητσοτάκης είναι ο μόνος στην Ελλάδα που μιλάει τη γλώσσα των Ευρωπαίων - και δεν εννοούν τις ξένες γλώσσες. Εννοούν τη γλώσσα των μεταρρυθμίσεων. Οσο για το κόμμα; Για εκεί αναζητούνται ήδη οι έλληνες Μακρόν. Στελέχη που να είναι «πολιτικά αποφασισμένοι και τεχνοκρατικά καταρτισμένοι».
Μένει να αφήσουν χώρο οι προηγούμενοι.
Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από