Η Λατινική Αμερική στρέφεται προς το Κέντρο

Η απόφαση της Γερουσίας της Βραζιλίας να παραπέμψει σε δίκη την πρόεδρο Ντίλμα Ρουσέφ αποτελεί σημείο καμπής όχι μόνο για τη χώρα αυτή αλλά και για ολόκληρη τη Λατινική Αμερική. Ο αντιπρόεδρος Μισέλ Τεμέρ θα εκτελεί χρέη προέδρου για τους επόμενους έξι μήνες, όσο δηλαδή θα διαρκέσει η δίκη.

Εάν η Ρουσέφ, όπως δείχνουν όλα, καταδικασθεί για παραποίηση του προϋπολογισμού τότε ο Τεμέρ θα παραμείνει στον προεδρικό θώκο έως τον Δεκέμβριο του 2018. Και οι επιπτώσεις θα ξεπεράσουν τα σύνορα της Βραζιλίας.

Η απομάκρυνση της Ρουσέφ από την εξουσία σημαίνει το τέλος της 13χρονης παντοδυναμίας του Εργατικού Κόμματος, το οποίο από τότε που ιδρύθηκε το 1980 εξελίχθηκε στο μεγαλύτερο σοσιαλδημοκρατικό κόμμα της περιοχής. Και κάτι παραπάνω. «Εγινε το κυριότερο αριστερό κίνημα στον δημοκρατικό κόσμο» παρατηρεί ο Ματίας Σπέκτορ, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο του Σάο Πάολο. Η εκλογή του ιδρυτή του Εργατικού Κόμματος Λούλα ντα Σίλβα στην προεδρία της Βραζιλίας οδήγησε στη «ροζ επανάσταση», την ανάδειξη αριστερών κυβερνήσεων σε πολλές χώρες της Λατινικής Αμερικής. Η Βραζιλία έδειξε «στρατηγική υπομονή» με γείτονες όπως η Βολιβία και η Βενεζουέλα, αγνοώντας τις αδυναμίες τους. Το ίδιο και με την Κούβα.

Τελευταία, όμως, πολλές χώρες της Νότιας Αμερικής στρέφονται προς το πολιτικό Κέντρο. Πέρυσι η Αργεντινή εξέλεξε πρόεδρο τον κεντροδεξιό Μαουρίτσιο Μάκρι που έχει βάλει ως πρωταρχικό του στόχο την ενίσχυση των ιδιωτικών επιχειρήσεων.

Μάλιστα μία ημέρα μετά την απόφαση για την παραπομπή της Ρουσέφ, ομοσπονδιακός δικαστής στο Μπουένος Αϊρες άσκησε διώξεις εις βάρος της πρώην προέδρου Κριστίνα Φερνάντες, του πρώην υπουργού Οικονομικών της Αξελ Κίτσιλοφ και του πρώην επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας Αλεχάντρο Βανόλι για «απιστία» που «ζημίωσε τη δημόσια διοίκηση». Η Φερνάντες  κατηγορείται ότι ευθύνεται για παρατυπίες στις πωλήσεις αμερικανικών δολαρίων στην αγορά παραγώγων από την κεντρική τράπεζα ενώ βρισκόταν στην εξουσία. Οι Αρχές προχώρησαν σε πάγωμα των περιουσιακών στοιχείων της πρώην προέδρου.

Τα δύο φαβορί στις προεδρικές εκλογές του επόμενου μήνα στο Περού είναι κεντροδεξιοί. Το ίδιο και ο Βραζιλιάνος Τεμέρ. Αυτές οι εξελίξεις αφήνουν τις εναπομείνασες αριστερές κυβερνήσεις της Λατινικής Αμερικής χωρίς τη διπλωματική κάλυψη που είχαν παλαιότερα. Και δείχνει πως στην περιοχή αλλάζει κάτι: η διαφθορά γίνεται λιγότερο ανεκτή.

Από την Αργεντινή έως το Μεξικό μεγάλα σκάνδαλα διαφθοράς έχουν προκαλέσει μαζικές διαδηλώσεις καθώς και την ποινική δίωξη στελεχών επιχειρήσεων και κυβερνητικών αξιωματούχων. Πέρυσι, σκάνδαλο φοροδιαφυγής προκάλεσε ακόμα και την παραίτηση του προέδρου της Γουατεμάλας παραμονές εκλογών. Σύμφωνα με τον Κέβιν Ζαμόρα, επικεφαλής think-tank, η έκφραση της λαϊκής οργής δεν σημαίνει πως αυτή η περιοχή του κόσμου είναι πιο διεφθαρμένη από άλλες. Ομως η ανάπτυξη των social media, μαζί με την όλο και πιο δραστήρια μεσαία τάξη, προκαλεί πλέον περισσότερες αντιδράσεις από ό,τι παλαιότερα.

Μέσα σε όλα αυτά, η απομάκρυνση της Ρουσέφ από την εξουσία επηρεάζει την κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή. Χθες ο αριστερός πρόεδρος του Ελ Σαλβαδόρ ανακοίνωσε ότι δεν αναγνωρίζει την υπηρεσιακή κυβέρνηση του Τεμέρ και ανακάλεσε τον πρέσβευτή του, κάνοντας λόγο για «πολιτική χειραγώγηση» στη μεγαλύτερη χώρα της Λατινικής Αμερικής. Το ίδιο έκαναν Βενεζουέλα και Κούβα μιλώντας για «πραξικόπημα».

Το βραζιλιάνικο υπουργείο Εξωτερικών με ανακοίνωσή του «αντέδρασε έντονα σε γείτονες που ψεύδονται για την εσωτερική πολιτική διαδικασία της Βραζιλίας». Μάλιστα άσκησε κριτική και στον επικεφαλής της Unasur, του περιφερειακού μπλοκ της Νότιας Αμερικής. Ο Ερνέστο Σαμπέρ, γ.γ. της Unasur, είχε εκφράσει αμφιβολίες για την αξιοπιστία της διαδικασίας που κατέληξε στην παραπομπή της Ρουσέφ.