«Ανάσταση» μετά τις εκλογές περιμένουν οι Ισπανοί

Ο πρώτος που δεν πίστεψε στο θαύμα ήταν ο ισπανός μονάρχης αυτοπροσώπως: στους πολιτικούς αρχηγούς που παρήλασαν ο ένας μετά τον άλλον από τα πολυτελή σαλόνια του παλατιού, ο Φίλιππος ΣΤ’ ανακοίνωσε ότι, σε περίπτωση επιστροφής στις κάλπες, η προεκλογική εκστρατεία θα έπρεπε να είναι κατά το δυνατόν λιτή. Οι λόγοι είναι προφανείς. Αφενός δεν πρέπει να επιβαρυνθούν υπερβολικά τα ταμεία του κράτους και αφετέρου δεν πρέπει να δημιουργηθεί αίσθημα κόπωσης στους πολίτες πριν καν συμπληρωθούν πέντε μήνες από τις προηγούμενες εκλογές.

Το βράδυ της περασμένης Τρίτης εξέπνευσε και η τελευταία ελπίδα για το θαύμα. Ο Φίλιππος ενημέρωσε τον πρόεδρο της Βουλής ότι είναι αδύνατος ο σχηματισμός κυβέρνησης από τον υπάρχοντα συσχετισμό δυνάμεων. Τι σημαίνει αυτό; Οτι στις 2 Μαΐου διαλύεται η Βουλή και προκηρύσσονται εκλογές για τις 26 Ιουνίου – οι πρώτες επαναληπτικές μετά την πτώση της δικτατορίας του Φράνκο.

Η τελευταία απόπειρα να σχηματιστεί κυβέρνηση έπειτα από μήνες άκαρπων διαπραγματεύσεων έγινε από τον Συμβιβασμό, κόμμα της Αριστεράς στη Βαλένθια, το οποίο παρουσίασε μια συμφωνία τριάντα σημείων πάνω στην οποία θα πατούσε ο πιθανός συνασπισμός του Podemos με τους Σοσιαλιστές και τις λοιπές πολιτικές δυνάμεις της αλλαγής. Η πρόταση θεωρήθηκε πολύ γενική και γι’ αυτό ελάχιστα πειστική.

Οι Σοσιαλιστές έκαναν, πάντως, ακόμη μια προσπάθεια αποδεχόμενοι 27 από τα 30 σημεία. Παράλληλα, όμως, έθεσαν έναν όρο: επικεφαλής της κυβέρνησης θα ήταν ο επικεφαλής του κόμματος Πέδρο Σάντσες, ενώ θα συμμετείχαν και ανεξάρτητες προσωπικότητες. Η πρόταση είχε έναν στόχο: να μη δυσαρεστηθούν οι κεντρώοι Πολίτες, οι οποίοι αντιδρούν στην είσοδο του Podemos στην κυβέρνηση, και συγχρόνως να αποσπάσουν τη στήριξη του Πάμπλο Ιγκλέσιας.

Το εγχείρημα αποδείχθηκε μάταιο. Ο πρώτος που ενταφίασε οποιαδήποτε προοπτική κυβερνητικής συνεργασίας ήταν ο Αλμπερτ Ριβέρα των Πολιτών. «Μια πρόταση τριών σελίδων για μια κυβέρνηση τετραετίας η οποία θα στηρίζεται από έξι κόμματα. Αυτό τα λέει όλα» δήλωσε. Ο επόμενος στη σειρά ήταν ο Ιγκλέσιας του Podemos. Στο παλάτι έφτασε με καθυστέρηση («χάσαμε τον δρόμο» ήταν η δικαιολογία) και με το κλασικό μπλουτζίν. Βγαίνοντας δήλωσε ακόμη μία φορά «απογοητευμένος» από την έλλειψη βούλησης των Σοσιαλιστών να φτάσουν σε συμφωνία. Την ταφόπλακα έβαλε ο Πέδρο Σάντσες: «Είμαστε καταδικασμένοι να επαναλάβουμε τις εκλογές. Και την ευθύνη γι’ αυτό έχουν ο Πάμπλο Ιγκλέσιας και ο απερχόμενος πρωθυπουργός Μαριάνο Ραχόι». Η προεκλογική εκστρατεία έχει αρχίσει ήδη. Ή μήπως δεν σταμάτησε ποτέ;

Το βασικό ερώτημα, ωστόσο, είναι άλλο: τι θα προκύψει από τις νέες εκλογές; Το ίδιο σκηνικό που ταλαιπωρεί εδώ και σχεδόν πέντε μήνες την Ισπανία ή μια νέα διάταξη δυνάμεων από την οποία θα σχηματιστεί κυβέρνηση; Τα σενάρια, σημειώνουν οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», είναι τρία. Το πρώτο – και αυτό που συγκεντρώνει τις περισσότερες πιθανότητες – είναι να σχηματιστεί κεντροδεξιά κυβέρνηση με βασικούς εταίρους το Λαϊκό Κόμμα και τους Πολίτες. Στην υπόθεση αυτή συνηγορούν οι δημοσκοπήσεις, που δείχνουν αυτά τα δύο κόμματα να βγαίνουν ενισχυμένα από τις κάλπες. Υπάρχουν ωστόσο δύο σοβαρά εμπόδια. Το ένα είναι ότι οι Πολίτες δυσκολεύονται να προσφέρουν δεύτερη θητεία στον Ραχόι, σύμβολο του παλιού πολιτικού προσωπικού που επιπλέον έχει αμαυρωθεί και από σκάνδαλα διαφθοράς. Το άλλο είναι ότι το φλερτ των Πολιτών με τους Σοσιαλιστές έχει αποξενώσει συναισθηματικά τη Δεξιά.

Το δεύτερο σενάριο θέλει μια κυβέρνηση με βασικό κορμό το Podemos και την Ενωμένη Αριστερά. Για να γίνει αυτό, όμως, πρέπει τα δύο κόμματα να κατεβούν με κοινή λίστα. Κάτι που δεν θεωρείται και τόσο απλό, δεδομένων των διαφορών ανάμεσα στους δύο σχηματισμούς. Από τη μια, το Podemos απορρίπτει την αριστερή ταμπέλα και πλασάρεται ως κίνημα που εκπροσωπεί τον μέσο Ισπανό απέναντι στη διαφθαρμένη πολιτική ελίτ. Η ιδεολογική καθαρότητα μετράει πολύ λιγότερο για την ηγεσία του κόμματος από την εκλογική επιτυχία, αντίθετα με την Ενωμένη Αριστερά που πολιτεύεται πιο ορθόδοξα. Η κοινή τους κάθοδος, πάντως, θα μπορούσε να ενισχύσει τα ποσοστά τους στο σύνολο της επικράτειας και να κλέψουν τη δεύτερη θέση από τους Σοσιαλιστές ξεκινώντας ενισχυμένοι τις διαπραγματεύσεις της επόμενης ημέρας.

Υπάρχει κι ένα τρίτο σενάριο, το οποίο δεν θα εκπλήξει κανέναν: είναι αυτό των ανώφελων εκλογών, δηλαδή μιας κάλπης τα αποτελέσματα της οποίας θα είναι περίπου ίδια με αυτά του περασμένου Δεκεμβρίου. Σε αυτή την περίπτωση, οι εκδοχές είναι δύο: ή ακόμη ένα πεντάμηνο διαπραγματεύσεων που θα εξαντλήσει τη χώρα ή μια κυβέρνηση συνεργασίας. Αλλά με ποιους; Ο γρίφος παραμένει.