Αγώνας δρόμου στο Δέλτα Φαλήρου

Μία ψήφος – και μάλιστα η διπλή της προέδρου του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου – έσωσε από την κατάχωση τους σκελετούς των 80 ανδρών ηλικίας 20 έως 45 ετών με ύψος έως και 1,82 μ. που εκτελέστηκαν και τάφηκαν στο Δέλτα Φαλήρου με βαριά σιδερένια δεσμά στα χέρια πριν από περίπου 2.650 χρόνια, σε μια δύσκολη περίοδο για την Αθήνα, την εποχή του Κύλωνα.

Ωστόσο, τα οστά έχουν ήδη υποστεί τις πρώτες φθορές από την έκθεσή τους στις καιρικές συνθήκες και το ηλιακό φως, με αποτέλεσμα να έχουν «στεγνώσει», να εμφανίζουν τριχοειδή ανοίγματα και τα άλατα στην επιφάνειά τους να έχουν κρυσταλλωθεί. Γι’ αυτό και το υπουργείο Πολιτισμού ξεκινά αγώνα δρόμου για να προλάβει να καλύψει το εντυπωσιακό εύρημα – που ενδέχεται να συνδέεται με μια μελανή σελίδα της ιστορίας της αρχαίας Αθήνας – με ειδικό περίβλημα που θα κατασκευαστεί επί τούτου και θα διατηρεί τις κατάλληλες κλιματολογικές συνθήκες ώστε να μην υποστεί το οστεολογικό υλικό επιπλέον φθορά.

Για τον λόγο αυτόν, ήδη τη Δευτέρα ο καθηγητής Ιστορίας της Αρχιτεκτονικής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και μέλος του ΚΑΣ Μανόλης Κορρές θα παραδώσει στο ΥΠΠΟ τα πρώτα σχέδια για την κατασκευή ενός ειδικού στεγάστρου, το οποίο θα καλύπτει τον ανασκαμμένο χώρο (σαν «καπάκι μιας τυριέρας», όπως ειπώθηκε χαρακτηριστικά) με ειδικές διπλές θερμομονώσεις και θα μπορεί να μεταφερθεί με γερανό σε περίπτωση που το ΚΑΣ μελλοντικά  γνωμοδοτήσει υπέρ της μετακίνησης του ευρήματος σε κοντινή θέση (βάσει μελέτης που έχει ήδη καταθέσει ο διακεκριμένος αρχιτέκτων και ειδικός στις μετακινήσεις μνημείων Δημήτρης Κορρές), ώστε να εξυγιανθεί το έδαφος κάτω από τις ομαδικές ταφές. Δεν αποκλείεται ωστόσο να εξεταστεί και το ενδεχόμενο να γίνει η εξυγίανση του εδάφους χωρίς την παροδική απομάκρυνση των νεκρών. Η λύση αυτή μάλιστα επιτρέπει στην ανασκαφέα και προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Δυτικής Αττικής, Πειραιώς και Νήσων Στέλλα Χρυσουλάκη να συνεχίσει την ανασκαφή και στον υπόλοιπο χώρο, πέριξ των τριών ομαδικών τάφων.

Ποιοι είναι όμως αυτοί οι ενταφιασμένοι με τάξη σιδηροδέσμιοι νεκροί που εντοπίστηκαν πριν από περίπου έναν μήνα σε τρία ορύγματα εντός του περιβάλλοντος χώρου του Κέντρου Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος; Ανδρες αριστοκρατικής, όπως εκτιμάται, καταγωγής, οι οποίοι αναμένεται να αρχίσουν να «μιλούν» στους ανθρωπολόγους και μέσα σε 80 εργάσιμες ημέρες – αν η μελέτη γίνει με εντατικούς ρυθμούς, ένας ανθρωπολόγος μπορεί να εξετάζει έναν σκελετό την ημέρα – θα αποκαλυφθεί από το γενετικό τους υλικό αν ήταν Ελληνες, αν ορισμένοι είχαν μεταξύ τους συγγενικούς δεσμούς, αν κατάγονταν από περιοχές εκτός Αττικής, αλλά και στοιχεία για τις διατροφικές τους συνήθειες. Η χρονολόγηση με C14, δε, θα βοηθήσει ώστε να χρονολογηθεί με ακρίβεια εικοσαετίας το συγκεκριμένο σύνολο, το οποίο ώς τώρα έχει τοποθετηθεί στα τέλη του 6ου αι. π.Χ. βάσει δύο μικρών αγγείων που εντοπίστηκαν στον ομαδικό τάφο.

Το αρχαιολογικό εύρημα που «εντυπωσίασε, συγκλόνισε και προβλημάτισε», όπως είπε η γενική γραμματέας του υπουργείου Πολιτισμού και πρόεδρος του ΚΑΣ Μαρία Βλαζάκη, λίγο έλειψε να καταχωθεί καθώς οκτώ από τα δεκαέξι παρόντα μέλη στη χθεσινή συνεδρίαση – η οποία είχε διάρκεια περισσότερο από τρεισήμισι ώρες – ψήφισαν υπέρ της επιστροφής του ευρήματος στο χώμα (εφόσον μελετηθεί) ώστε να μη χρειαστεί ούτε συντήρηση ούτε μέριμνα για τη μετέπειτα έκθεσή του. Προς το παρόν οι τρεις ομαδικοί τάφοι θα είναι προσβάσιμοι μόνο από το επιστημονικό κοινό, ενώ υπό συζήτηση θα τεθεί μελλοντικά το ενδεχόμενο διαμόρφωσης μουσείου στο συγκεκριμένο σημείο.