Η πολιτική εξίσωση της ευρωπαϊκής αντιπολίτευσης

Τα επεισόδια των προηγούμενων ημερών δείχνουν ασύνδετα μεταξύ τους, αλλά σε έναν βαθμό αποδίδουν το κλίμα που διαμορφώνεται στο αντιπολιτευτικό τρίγωνο Συγγρού, Χαριλάου Τρικούπη και Σεβαστουπόλεως. Μια διαδικτυακή σύρραξη ανάμεσα στη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ και η κλιμάκωση του πολέμου ανάμεσα στο Ποτάμι και τους ΑΝΕΛ, με αφορμή τις μυστήριες μονόλιρες εταιρείες του πατρός Καμμένου λίγες ημέρες πριν από τον θάνατό του, σε μια πρώτη ανάγνωση δεν τέμνονται – αλλά αναδεικνύουν στρατηγικές και τακτικές από την πλευρά του Κυριάκου Μητσοτάκη, της Φώφης Γεννηματά και του Σταύρου Θεοδωράκη. Ο παράγων Πάνος Καμμένος δεν εμφανίζεται συμπτωματικά, αφού αποτελεί στοιχείο της πολιτικής εξίσωσης που καλούνται να λύσουν τα τρία κόμματα του λεγόμενου ευρωπαϊκού τόξου, ενώ – παρά την απουσία του από τα δύο πολεμικά πεδία – ο Αλέξης Τσίπρας είναι ωσεί παρών πρωταγωνιστής.

Στην πρώτη περίπτωση, ο ανταγωνισμός τρολαρίσματος ανάμεσα στη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ ήρθε να επιβεβαιώσει πως ανάμεσα στα δύο κόμματα όχι μόνον επικρατούν πολικές θερμοκρασίες, αλλά κυρίως το ότι η χρησιμότητα της Φώφης Γεννηματά σε έναν ευρύτερο αντιπολιτευτικό σχεδιασμό αμφισβητείται από τη νέα ηγεσία της Λεωφόρου Συγγρού. Μαζί, ενδεχομένως, αμφισβητείται και η αφοσίωσή της σε ένα αντιπολιτευτικό πλάνο απέναντι στον Τσίπρα, αλλά σε κάθε περίπτωση το μήνυμα ήταν πως ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν επενδύει σε ένα «ανύπαρκτο» ΠΑΣΟΚ. Τη διένεξη παρακολούθησε Το Ποτάμι από την ασφάλεια της κερκίδας, αρνούμενο να την αντιμετωπίσει ως μάχη Δεξιάς – Κεντροαριστεράς.

Με τη δεύτερη σύρραξη ο Σταύρος Θεοδωράκης κατέστησε εκ νέου σαφές ότι ο Πάνος Καμμένος αποτελεί βασικό πολιτικό αντίπαλο για Το Ποτάμι – και δεν υπάρχει περιθώριο για συνύπαρξή τους στο παρόν ή στο μέλλον. Η Χαριλάου Τρικούπη προσέτρεξε να ενισχύσει τις καταγγελίες και τα ερωτήματα του Ποταμιού για τις εταιρείες του πατρός Καμμένου υποκινούμενη από μια κεντροαριστερή παρόρμηση, αλλά σε αυτή τη μάχη ήταν η ΝΔ που προτίμησε να παραμείνει σε ρόλο παρατηρητή και να μη στριμώξει τον Καμμένο.

Κρούσεις της Σεβαστουπόλεως στη Συγγρού να μπει στη μάχη παρακάμφθηκαν με εύσχημο τρόπο – προφανώς επειδή η ΝΔ ακολουθεί διαφορετική στρατηγική από Το Ποτάμι απέναντι στους ΑΝΕΛ και «ζυγίζει» με άλλα σταθμά τον ρόλο τους. Ως «δολιοφθορέας» στον κυβερνητικό συνεταιρισμό ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ, πυροδοτώντας συγκρούσεις ανάλογες με την υπόθεση Μουζάλα, ο Καμμένος θα μπορούσε να είναι χρήσιμος, ενώ ακόμη κι αν δεν ενδιαφέρεται κανείς στη ΝΔ για τον ίδιο, είναι σαφές ότι δεν τους αφήνει αδιάφορους το συντηρητικό κοινό του. Οι ΑΝΕΛ, από την πλευρά τους, ξιφούλκησαν κατά του Ποταμιού, αλλά εμφανίστηκαν να απορούν με την επίθεση που δέχθηκαν από το ΠΑΣΟΚ και την προσπάθεια της Γεννηματά να στηρίξει τον Θεοδωράκη. Η έκπληξη του Καμμένου θα μπορούσε να συνδυαστεί με τα μηνύματά του ότι υπάρχει χώρος για συνεργασία με ένα «πατριωτικό ΠΑΣΟΚ» που θα απεγκλωβιζόταν από τον Βαγγέλη Βενιζέλο και την ομάδα του. Στην πραγματικότητα, πέραν των σχεδίων επί χάρτου που κάνουν όλα τα κόμματα σε ένα σκηνικό πολιτικής αβεβαιότητας, οι δύο συγκρούσεις αποκαλύπτουν ότι στη φάση αυτή η ΝΔ και Το Ποτάμι έχουν πορεία προσέγγισης, ενώ η ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ σταθερά απομακρύνονται, αν δεν ακολουθούν ήδη μια πορεία προσχεδιασμένης ρήξης.

Δεν είναι μόνον το τρολάρισμα που φανερώνει τον παγετό στον άξονα Συγγρού – Χαριλάου Τρικούπη, σε αντίθεση με το εύκρατο κλίμα που καταγράφεται στη γραμμή Συγγρού – Σεβαστουπόλεως. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιστρέφοντας από τη Νέα Υόρκη τηλεφώνησε στον Σταύρο Θεοδωράκη και τον προσκάλεσε στο επικείμενο Συνέδριο της ΝΔ, ενώ η συζήτησή τους επεκτάθηκε σε πολλά ζητήματα της τρέχουσας πολιτικής ατζέντας. Ο Θεοδωράκης ήδη ετοιμάζει μια σκληρή ομιλία από το γαλάζιο βήμα για την «ανικανότητα» και τον «τυχοδιωκτισμό» του Τσίπρα. Στη Χαριλάου Τρικούπη αντίστοιχη πρόσκληση έφθασε εγγράφως από τη Συγγρού και έως χθες το απόγευμα η Φώφη Γεννηματά δεν είχε καταλήξει στο αν θα ανταποκριθεί ή θα στείλει εκπρόσωπο. Το Σαββατοκύριακο του γαλάζιου Συνεδρίου, μάλιστα, προγραμμάτιζε ταξίδι στο Αμστερνταμ, το οποίο τελικώς αναβλήθηκε.

Στελέχη με κεντρικό ρόλο στο αντιπολιτευτικό τρίγωνο αναγνωρίζουν ότι η γραμμή πλεύσης των τριών ηγεσιών υπαγορεύεται σε μεγάλο βαθμό από το δημοσκοπικό κλίμα, τις εσωκομματικές ισορροπίες που διαμορφώνονται και τον ζωτικό χώρο που διεκδικούν. Στη ΝΔ, το διευρυνόμενο προβάδισμα από τον ΣΥΡΙΖΑ επιτρέπει έναν σχεδιασμό κινήσεων υπό λιγότερη πίεση, ενώ το Συνέδριο της επόμενης εβδομάδας σχεδόν όλοι στο γαλάζιο επιτελείο θεωρούν ότι θα αυξήσει περαιτέρω τη δυναμική του κόμματος, επικυρώνοντας παράλληλα μια διείσδυση του Κυριάκου Μητσοτάκη στον κεντρώο χώρο που θα συμπιέσει ΠΑΣΟΚ και Ποτάμι. Το μήνυμα είναι ότι προσεχώς η ΝΔ θα υποδέχεται κόσμο μέσα σε ένα κλίμα πόλωσης, χωρίς να χρειάζεται να κάνει πολλά ή να μπει σε διαπραγματεύσεις με άλλες κομματικές ηγεσίες. «Η διεύρυνση της ΝΔ θα γίνει από κάτω και όχι από πάνω» τονίζουν εξ απορρήτων συνεργάτες του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Με όρους
αυτοδυναμίας

Πρόκειται για θεώρηση των πολιτικών πραγμάτων που αποσυνδέεται από το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών ή την παράταση του εκλογικού ορίζοντα. Επί της ουσίας, στη Συγγρού εκτιμούν ότι διαμορφώνονται μη αναστρέψιμες καταστάσεις υπέρ της ΝΔ, η οποία τους επόμενους μήνες θα μπορεί να σχεδιάζει τις κινήσεις της και με όρους αυτοδυναμίας. Σε περίπτωση πλήρους αδιεξόδου της κυβέρνησης Τσίπρα και αναγκαστικής πρόωρης προσφυγής στις κάλπες, κατά τις ίδιες εκτιμήσεις, μπορεί να αρκεί η αναζήτηση μόνον ενός κυβερνητικού εταίρου – και από τον Κυριάκο Μητσοτάκη οι αποφάσεις έχουν ήδη ληφθεί, όπως δείχνει η προσέγγιση στον Σταύρο Θεοδωράκη. Υπό αυτό το πρίσμα, η χρησιμότητα του ΠΑΣΟΚ είναι αμελητέα για τη ΝΔ και δεν συντρέχει λόγος για ιδιαίτερους διαύλους με τη Φώφη Γεννηματά.

Στην παρούσα φάση τον σχεδιασμό αυτό φαίνεται να ευνοούν τόσο η Γεννηματά όσο και ο Θεοδωράκης, παρά την προσπάθεια για συγκρότηση ενός νέου, κεντροαριστερού πόλου, στον οποίο καλείται θεωρητικώς να καταλήξει η νεοσυσταθείσα επιτροπή στελεχών από τη Δημοκρατική Συμπαράταξη και Το Ποτάμι. Παρά τη συμμετοχή δικών του στελεχών, ο Θεοδωράκης προβάλλει ενστάσεις για την πρόσκληση της Φώφης, η οποία καταγγέλλει εξίσου τον «λαϊκισμό» του Τσίπρα και τη «δεξιά πολιτική». Επιπλέον, δεν βλέπει Το Ποτάμι ως εκπρόσωπο της Κεντροαριστεράς, αλλά ως κεντρώο πολιτικό φορέα που μεταξύ Τσίπρα και Μητσοτάκη δεν έχει διλήμματα: προκρίνει τον Μητσοτάκη και παρακολουθεί με ενδιαφέρον την προσπάθειά του για μετεξέλιξη της ΝΔ.

Η κοινή χανιώτικη καταγωγή παίζει τον ρόλο της στην προσέγγιση Μητσοτάκη – Θεοδωράκη, αλλά προφανώς σημαντικότερη είναι η εσωτερική πίεση που διαμορφώνουν τα στελέχη του Ποταμιού που ήδη έχουν ταχθεί υπέρ της σύμπλευσης με τη ΝΔ (Θεοχάρης, Φωτήλας κ.ά.) ή προέρχονται από τη φιλελεύθερη Δράση. Με φόντο τις δημοσκοπήσεις, άλλωστε, στο κομματικό παρασκήνιο δεν είναι λίγοι όσοι θεωρούν ότι Το Ποτάμι θα αναγκαστεί να αναζητήσει κυρίως προεκλογικές παρά μετεκλογικές συνεργασίες.

Τα αντιδεξιά αντανακλαστικά

Από την πλευρά της, η Φώφη Γεννηματά επιδιώκει να ενεργοποιήσει τα αντιδεξιά αντανακλαστικά του κεντροαριστερού χώρου κρίνοντας ότι ενισχύουν τη συνοχή του. Η διαγραφή του Λεωνίδα Γρηγοράκου, επειδή ζήτησε κοινό μέτωπο με τη ΝΔ, συνδέεται και με το αντιδεξιό σύνδρομο προσωπικά της προέδρου του ΠΑΣΟΚ. Συνεργάτες της αναφέρουν, ωστόσο, ότι η πίεση που ασκείται στον Σταύρο Θεοδωράκη από τους φιλελεύθερους του Ποταμιού είναι μικρότερη από αυτή των κεντροαριστερών στελεχών τους – συνεπώς, μια προσέγγιση με τη ΝΔ δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς σοβαρούς τριγμούς. Παράλληλα, όμως, αποκηρύσσουν κάθε συζήτηση περί ενδεχόμενης σύμπραξης της Δημοκρατικής Συμπαράταξης με τον ΣΥΡΙΖΑ, επιμένοντας στην ανάγκη για παραίτηση του Αλέξη Τσίπρα και τη συγκρότηση ευρύτερης κυβερνητικής συμμαχίας με τη συμμετοχή ΣΥΡΙΖΑ και ΝΔ.

Στη ΝΔ, όπως και στο Ποτάμι, δεν κρύβουν την καχυποψία τους για την τακτική της Γεννηματά, στον απόηχο και του φλερτ του Τσίπρα με τους Ευρωπαίους Σοσιαλιστές. Η κινητικότητα του προέδρου του Ευρωκοινοβουλίου Μάρτιν Σουλτς, ο οποίος επιθυμεί πρόσδεση του ΣΥΡΙΖΑ στο ευρωσοσιαλιστικό άρμα με αλλαγή κυβερνητικού εταίρου, προφανώς δεν αποκρούεται από τον Τσίπρα – και επηρεάζει και τις συζητήσεις για την ανασύσταση της εγχώριας Κεντροαριστεράς. Στελέχη και των τριών κομμάτων, πάντως, υπογραμμίζουν ότι πολλά θα κριθούν από τις εξελίξεις στο μέτωπο με τους δανειστές και την ολοκλήρωση της αξιολόγησης. Εάν ο εκλογικός ορίζοντας απομακρυνθεί, ο πολιτικός χρόνος μπορεί να αρχίσει να μετράει για όλους διαφορετικά.