[Γνώμη] Μια δύσκολη περίοδος για τους προοδευτικούς Ευρωπαίους

Την Κυριακή, η Air France θα ξεκινήσει και πάλι τακτικές πτήσεις προς την Τεχεράνη. Για τις γυναίκες αεροσυνοδούς και πιλότους εγείρεται ένα ζήτημα: κατά την άφιξη, θα τους ζητηθεί να φορούν όχι μόνο την πιο συντηρητική εκδοχή της στολής τους, δηλαδή σακάκι με παντελόνι και από πάνω ένα τζάκετ μέχρι το γόνατο, αλλά και ένα μαντίλι για να καλύψουν τα μαλλιά τους, σύμφωνα με τον ιρανικό νόμο – όπως κάνουν όλες οι ξένες αερογραμμές που λειτουργούν στη χώρα. Τα συνδικάτα διαμαρτυρήθηκαν. Η εταιρεία γρήγορα υποχώρησε. Μόνο όσες εργαζόμενες συμφωνούν με τις απαιτήσεις θα μπαίνουν στο δρομολόγιο Παρίσι – Τεχεράνη.

Το πραγματικά ενδιαφέρον με το όλο θέμα είναι ότι δεν είχε εγερθεί παλαιότερα, όταν η Air France πετούσε για Τεχεράνη, πριν σταματήσει τα δρομολόγια λόγω της επιβολής των διεθνών κυρώσεων το 2008. Ναι, το κοσμικό κράτος βρίσκεται στο DNA της Γαλλίας. Είναι μια χώρα που αποφάσισε με νόμο το 2004 να καταργήσει όλα τα θρησκευτικά εμβλήματα στα δημόσια σχολεία, μεταξύ των οποίων και τις μουσουλμανικές μαντίλες, ενώ πέρασε έναν δεύτερο νόμο το 2010 για την απαγόρευση της μπούρκας στους δημόσιους χώρους. Ομως η αντίδραση των αεροσυνοδών δείχνει πόσο έχει σκληρύνει η στάση απέναντι στο Ισλάμ τους τελευταίους 14 μήνες, έπειτα από τρία κύματα τρομοκρατικών επιθέσεων τζιχαντιστών του Ισλαμικού Κράτους σε Παρίσι και Βρυξέλλες.

Η γαλλική κυβέρνηση έχει κηρύξει «πόλεμο» στο Ισλαμικό Κράτος, όμως ήδη διεξάγεται ένας ακήρυκτος πολιτισμικός πόλεμος για το καθεστώς στο οποίο ζουν οι γυναίκες. Σύμβολό του είναι η μαντίλα, ένας όρος που χρησιμοποιείται για όλα τα είδη με τα οποία οι μουσουλμάνες καλύπτουν το κεφάλι τους. Οι διαχωριστικές γραμμές μπερδεύουν προοδευτικούς και φεμινίστριες, διανοούμενους και ακτιβιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δεξιούς και αριστερούς.

Αυτό το μπέρδεμα είναι εμφανές στην ευρύτερη αντιπαράθεση για την ισλαμική μόδα. Το θέμα δεν είναι καινούργιο, όμως ξαφνικά το γεγονός πως μεγάλοι οίκοι μόδας σχεδιάζουν κολεξιόν «συντηρητικής μόδας» για τη διογκούμενη μουσουλμανική αγορά έχει προκαλέσει εκνευρισμό στη Γαλλία, οδηγώντας την υπουργό Γυναικείων Δικαιωμάτων Λοράνς Ροσινιόλ να αποκαλέσει τους οίκους αυτούς «ανεύθυνους», καθώς «προωθούν τον περιορισμό των γυναικείων σωμάτων».

Η τωρινή περίοδος είναι δύσκολη για τους προοδευτικούς Ευρωπαίους, όταν βλέπουν ότι κάποιες από τις θέσεις τους έχουν την έγκριση της ακροδεξιάς ηγέτιδας Μαριάν Λεπέν καθώς και άλλων ξενοφοβικών κομμάτων. Κοινωνιολόγοι και ειδικοί στη θρησκεία έχουν διχαστεί ενώ το ίδιο συμβαίνει και με τις γαλλίδες μουσουλμάνες. Στο βιβλίο της «Φωνές πίσω από τη μαντίλα» η δημοσιογράφος Φαϊζά Ζερουαλά αποτύπωσε τις απόψεις δέκα Γαλλίδων που φορούν εθελοντικά μαντίλα. «Κάποιοι αισθάνονται άβολα με την παρουσία μιας γυναίκας με μαντίλα», σχολίασε, «όμως εκείνη αισθάνεται δυσάρεστα όταν βλέπει τις γυμνές γυναίκες στις αφίσες». Αραγε υπάρχουν φεμινίστριες που πιστεύουν ότι τέτοιου είδους διαφημίσεις βοηθούν στην απελευθέρωση των γυναικών;

Αρα, τι πρέπει να κάνουν οι προοδευτικοί Ευρωπαίοι; Ο Σοσιαλιστής πρωθυπουργός της Γαλλίας Μανουέλ Βαλς τάσσεται υπέρ «της μάχης για την προστασία της κουλτούρας και της ταυτότητας». Αρνείται να αφήσει την Ακροδεξιά να κερδίσει τη μάχη αυτή. Στη Γερμανία, οι ψηφοφόροι των Σοσιαλδημοκρατών και των Πρασίνων δείχνουν λιγότερο φιλικοί στους πρόσφυγες απ’ ό,τι πριν από έξι μήνες. Ο ολλανδός κοινωνιολόγος Πολ Σέφερ υποστηρίζει ότι η συζήτηση σε χώρες που θέλουν να παραμείνουν ανοιχτές – Σουηδία, Γερμανία, Ολλανδία – δείχνει την ανάγκη «να επανεφεύρουμε τη μέση ηθική»
.

Η Σιλβί Καουφμάν είναι πρώην αρχισυντάκτρια της εφημερίδας «Λε Μοντ»