Βέλγιο, ένα σταυροδρόμι του τζιχαντισμού

«Βελγικιστάν»: έτσι είχε αποκαλέσει το Βέλγιο το γαλλικό «L’Obs» σε μια μεγάλη έρευνα που δημοσίευσε λίγο μετά τις επιθέσεις στο Παρίσι, αφού είχε αποκαλυφθεί πως πολλοί από τους τζιχαντιστές ήταν γέννημα-θρέμμα του Μόλεμπικ, της διαβόητης πια συνοικίας των Βρυξελλών. Μετά τις επιθέσεις που κόστισαν τουλάχιστον 31 ζωές στις Βρυξέλλες, το Βέλγιο δέχεται κύματα αλληλεγγύης, γίνεται όμως και στόχος ειρωνικών ή απαξιωτικών σχολίων. Ο γάλλος υπουργός Οικονομικών Μισέλ Σαπέν έκανε λόγο για «αφέλεια» των Αρχών απέναντι στην ισλαμική ριζοσπαστικοποίηση. Ενας ισραηλινός υπουργός σάρκασε πως οι Βέλγοι ξέρουν μόνο από σοκολάτες. Και ένας αξιωματούχος των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών κατήγγειλε τους βέλγους ομολόγους του για παιδική συμπεριφορά και «άρνηση».

Γεγονός είναι πως το Βέλγιο αποτελεί σήμερα ένα σταυροδρόμι του τζιχαντισμού. Επιχειρώντας να εξηγήσει το γιατί, η «Μοντ» παρέπεμψε σε ένα παζλ. Το πρώτο του κομμάτι έχει ως σύμβολο το Μεγάλο Τέμενος των Βρυξελλών, στην καρδιά της πόλης, σημάδι της μαζικής επιρροής της Σαουδικής Αραβίας, που το χρηματοδότησε στα τέλη της δεκαετίας του 1960. Ενα γόνιμο χωράφι για την τζιχαντική ιδεολογία. Τη δεκαετία του 1990, λοιπόν, ο γαλλοσύρος σεΐχης Μπασάμ Αγιάτσι κατάφερε να υφάνει ένα γερό φονταμενταλιστικό δίκτυο στο Μόλεμπικ, ανενόχλητος από τις Αρχές, που δεν αντέδρασαν παρά χρόνια αργότερα. Και αυτή η «σαλαφοποίηση» του βελγικού Ισλάμ δεν περιορίστηκε στις Βρυξέλλες. Συνολικά δέκα πόλεις του Βελγίου θεωρούνται σήμερα υψηλού κινδύνου.

Το δεύτερο κομμάτι του παζλ, επισημαίνει η Μαρί-Μπεατρίς Μποντέ, θα μπορούσε να είναι ένα «Σ», όπως σταυροδρόμι. Για μια τρομοκρατική οργάνωση, το Βέλγιο έχει πολλά πλεονεκτήματα. Βρίσκεται στο κέντρο της ζώνης Σένγκεν. Και παρότι οι έλεγχοι στα σύνορα έχουν ενισχυθεί, παραμένει πάντα αρκετά εύκολο να μεταβεί κανείς στη Γαλλία, στο Λουξεμβούργο, στην Ολλανδία και στη Γερμανία όπου μπορεί, για παράδειγμα, να πάρει από το Ντύσελντορφ μία από τις πολλές, φτηνές, πτήσεις προς Τουρκία, ώστε να μεταβεί μετά στη Συρία.

Το Βέλγιο είναι επίσης ένα σταυροδρόμι για το εμπόριο όπλων. Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, αλβανοί και τσετσένοι μαφιόζοι εγκαταστάθηκαν σε βελγικές πόλεις και δημιούργησαν εκεί μυστικά κυκλώματα – από τα οποία επωφελούνται οι τζιχαντιστές.

Το τρίτο κομμάτι θα μπορούσε να έχει τίτλο «οι πολιτικές ιδιαιτερότητες» του Βελγίου: «το βασίλειο είναι ένα διοικητικό και αστυνομικό μιλφέιγ που πυροδοτεί πολυάριθμες γλωσσικές και περιφερειακές αντιπαλότητες». Οι Βρυξέλλες αριθμούν 19 δήμους και έξι διαφορετικές αστυνομικές ζώνες. Για χρόνια, αυτό το διοικητικό χάος εμπόδιζε τις ανταλλαγές πληροφοριών και καθυστερούσε τις έρευνες.

Ενα ακόμα κομμάτι του παζλ θα μπορούσε να είναι η υποστελέχωση των υπηρεσιών πληροφοριών. Και φυσικά, όπως σε πολλά ακόμα ευρωπαϊκά κράτη, πρέπει να προστεθεί το ζήτημα της πολιτικής ενσωμάτωσης. Οι στρατολόγοι υποψηφίων για αναχώρηση για τη Συρία εκμεταλλεύονται τα αισθήματα περιθωριοποίησης που νιώθουν πολλοί νέοι, τους υπόσχονται πως θα γίνουν «από μηδενικά, ήρωες». Μία στις δύο οικογένειες μαροκινής καταγωγής είναι φτωχή. Ενας νέος με καταγωγή από το Μάγρεμπ ή την Τουρκία έχει 20%-30% λιγότερες πιθανότητες να βρει δουλειά. Και κάπως έτσι φτάσαμε να ανακαλύπτουμε πως όλοι οι δράστες των επιθέσεων που συγκλόνισαν τις Βρυξέλλες ήταν ήδη γνωστοί, και ήδη καταζητούμενοι.