Κωνσταντινούπολη εμπιστευτικό

Ενας πολυεκατομμυριούχος φιλότεχνος, γόνος τραπεζιτών και ταλαντούχος αυτοδίδακτος σχεδιαστής και συγγραφέας ενός μπεστ σέλερ μυθιστορήματος που ζήλεψε και ο λόρδος Βύρων. Πέντε τόμοι με 350 πολύτιμα σχέδιά του, του 18ου αιώνα. Ενας οίκος δημοπρασιών που δηλώνει ότι έχουν καταλήξει σε μουσείο του Σικάγου. Μια μυστηριώδης φράση, «Δεν υπάρχουν εμπόδια στην ελπίδα», τυπωμένη με χρυσά γράμματα πάνω σε καφέ δέρμα. Και ένα αρχείο γεμάτο θησαυρούς στην καρδιά της Αθήνας.

Νήματα ικανά να πλέξουν μια αξιοζήλευτη αστυνομική περιπέτεια. Μόνο που η πραγματικότητα συχνά ξεπερνά τη φαντασία και η υπόθεση που αρχίζει τον 18ο αιώνα στην κραταιά Αγγλία και ολοκληρώνεται τον 21ο στην Ελλάδα της οικονομικής κρίσης είναι απολύτως αληθινή. Το φινάλε της γράφεται στην Αθήνα, στο Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης του Μουσείου Μπενάκη με μια κομψή και ενδιαφέρουσα έκθεση 60 έργων υπό τον τίτλο «Σχέδια της Οθωμανικής Κωνσταντινούπολης», την οποία επιμελήθηκαν η δρ Φανή-Μαρία Τσιγκάκου και η Μίνα Μωραΐτου και πραγματοποιείται με την υποστήριξη του γραφείου Πολιτισμού και Τουρισμού της τουρκικής πρεσβείας στην Αθήνα.

Πρωταγωνιστής τής με χαρακτηριστικά νουάρ ιστορίας είναι ο συλλέκτης – διέθετε περισσότερα από 1.500 αρχαία αγγεία και 300 πίνακες -, μαικήνας και εισηγητής του όρου «εσωτερική διακόσμηση» Τόμας Χόουπ, ο οποίος αποτύπωσε με κάθε λεπτομέρεια κρήνες που δεν υπάρχουν πια και τζαμιά, φορεσιές και ταφικά μνημεία, παλάτια που έχουν αλλάξει όψη και γειτονιές της Πόλης, μαγαζιά και καφενεία, γενίτσαρους και ορθόδοξους ιερείς, πύλες και λέμβους διασκέδασης του σουλτάνου, κατά το καθιερωμένο ταξίδι στην Ανατολή που έκαναν οι νέοι της τάξης του (1795-96).

ΑΙΝΙΓΜΑΤΙΚΗ ΧΡΥΣΟΤΥΠΙΑ. Το πανοραμικό, πολύτιμο και αδημοσίευτο μέχρι σήμερα πορτρέτο της Κωνσταντινούπολης μιας περιόδου φτωχής σε οπτικές μαρτυρίες για την περιοχή χάθηκε μετά τον θάνατο του δημιουργού του, ο οποίος είχε αποκτήσει φήμη και ως συγγραφέας ενός ιδιαιτέρως δημοφιλούς μυθιστορήματος υπό τον τίτλο «Αναστάσιος», το οποίο θα ήθελε να έχει γράψει ο λόρδος Βύρων σύμφωνα με τα ανέκδοτα της εποχής. Κάπου στο 1930 τα σχέδια εμφανίζονται σε μια δημοπρασία και τα ίχνη τους χάνονται και πάλι. Ο βρετανικός οίκος διατείνεται ότι τα πούλησε σε κάποιο μουσείο του Σικάγου. Το 1984 όμως τρεις από τους πέντε τόμους σχεδίων εντοπίστηκαν στα αρχεία του Μουσείου Μπενάκη από τη Μαρία-Φανή Τσιγκάκου, χωρίς τεκμηρίωση. Μοναδικό στοιχείο για να εντοπίσει την ταυτότητα του σχεδιαστή ήταν η χρυσοτυπία με το βιβλιόσημο στο εξώφυλλο ενός τόμου και το λογοπαίγνιο: «Δεν υπάρχουν εμπόδια στην ελπίδα». Γνωρίζοντας η ιστορικός τέχνης ότι οι φράσεις αυτού του είδους συνδέονται είτε με το επάγγελμα είτε με το επώνυμο του κατόχου του βιβλιοσήμου, κατάφερε να συνδέσει τη λέξη ελπίδα (στα αγγλικά Hope) με τον Τόμας Χόουπ και εν συνεχεία να εντοπίσει τους δύο τόμους που έλειπαν στη δωρεά Δαμιανού Κυριαζή προς το Μουσείο Μπενάκη. Επίσης να αποκαλύψει το μεγαλείο του πολιτικού, βιομηχάνου και συλλέκτη που αγόρασε τους δύο τόμους και τους προσέφερε στον φίλο και γείτονά του Αντώνη Μπενάκη, ο οποίος αποδείχθηκε ότι είχε αγοράσει τους άλλους τρεις, αδυνατούσε όμως να διαθέσει τις 120 στερλίνες που απαιτούνταν για την αγορά και των πέντε τόμων με τα σχέδια. Σχέδια που δημιουργήθηκαν κατά την ετήσια παραμονή του Τόμας Χόουπ στην Πόλη των Πόλεων» στα χρόνια του καλλιεργημένου και φιλοπρόοδου σουλτάνου Σελίμ Γ’ και ξεχωρίζουν για τη λεπτομέρεια και την ποικιλία τους.

INFO
«Thomas Hope, Σχέδια της Οθωμανικής Κωνσταντινούπολης» στο Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης, Ασωμάτων 22, έως 25 Σεπτεμβρίου