«Οικογένεια Aνταμς – Το Μιούζικαλ»: Ιλαρό και μαύρο χιούμορ

Εβλεπα την «Οικογένεια Ανταμς» στο θέατρο Βέμπο (ανακαινισμένο στην εντέλεια από τους τελευταίους ταμένους παραγωγούς, τους αδελφούς Τάγαρη) και ζήλευα. Ζήλευα γιατί το υλικό που έδωσε την αφορμή για να γίνει το 2010 ένα μιούζικαλ στο Μπρόντγουεϊ είναι η περίφημη μεταφυσική και μαύρου χιούμορ σειρά σκίτσων ενός μεγάλου Αμερικανού Εβραίου γελοιογράφου, του Τσαρλς Ανταμς, και σκέφτηκα πως αν υπήρχε και στα μέρη μας μια ενημερωμένη και εύφορη ομάδα ειδικών στο είδος θα μπορούσε να δημιουργηθεί μια μουσική κωμωδία ή ένα ελληνικό μιούζικαλ με τα πρόσωπα ελληνικών σειρών γελοιογραφιών. Π.χ. Η χοντρή και ο Ζαχαρίας του Γάλλια, ο Σπαγγοραμμένος του Πολενάκη και τα «Αγρια Μωρά» του Κώστα Μητρόπουλου. Αλλά και ένα μιούζικαλ με την «Οικογένεια Βλαμμένου» του Ψαθά και τα «Παιδιά της πιάτσας» του Τσιφόρου.

Ο Τσαρλς Ανταμς ξεκίνησε το 1932 τη «μαύρη» σειρά γελοιογραφιών και σιγά σιγά λόγω της απήχησης που βρήκε δημιούργησε μια οικογένεια «φευγάτων» με υπερρεαλιστικό χιούμορ, τρομακτικά επεισόδια, τρελές σχέσεις, ανατρεπτικές, ανορθόδοξες συμπεριφορές μέσα σ’ ένα σπίτι όπου κατοικούν φαντάσματα, πελώριες αράχνες και ως από μηχανής «θεός» εμφανίζεται κάθε φορά ένα χέρι, κριτής, παρατηρητής, τιμωρός, συμπάσχων, καταφατικός πλακατζής. Και μεταφυσικός τρομοκράτης.

Σκίτσο το σκίτσο, χρόνο τον χρόνο, η πινακοθήκη εμπλουτίστηκε και όταν ο Ανταμς έφυγε για τον παράδεισο των πλακατζήδων (1988) η οικογένεια είχε πατέρα (Γκόμεζ), μητέρα [Μορτίτσια Νεκρίλα (;)], κόρη (Γουένσντεϊ), θείο (Φέστερ), υπηρέτη (Λαρτς – ο παραπατάος!), γιαγιά (Φραμπ) και τον μικρό διαβολικό γιο (Πάγκσλεϊ). Ζήλεψα γιατί μόνο ο Μποστ όσο ζούσε έδωσε αφορμή να εκμεταλλευτούν τα σκίτσα του με τη Μαμά Ελλάδα και τον Πειναλέοντα ώστε να γραφούν νούμερα επιθεώρησης, ενώ έμειναν ανεκμετάλλευτα τα τρομερά σε σάτιρα σκίτσα-μονόπρακτα γελοιογραφικά με τους ευρωπαίους σταυροφόρους!

Ο Ανταμς έφερε σε επαφή την τρελή οικογένεια (που εκ των υστέρων πήρε το οικογενειακό όνομα του «πατέρα» τους, οικογένεια Ανταμς, όταν έγινε σίριαλ) με μια άλλη νορμάλ οικογένεια (ζεύγος και γιος, μνηστήρας της κόρης Ανταμς!).

Πάνω σ’ αυτόν τον καμβά οι Μπρίκμαν και Ελις έγραψαν ένα εξαίρετο λιμπρέτο μιούζικαλ και ο Λίπα έγραψε στίχους και μουσική. Είναι ευτύχημα που το μιούζικαλ αυτό μέσα σε πέντε χρόνια έφτασε στην Αθήνα χάρη σε ένα ταλαντούχο πλάσμα, τη Θέμιδα Μαρσέλλου, που το μετέφρασε, το διασκεύασε, έγραψε τους στίχους και το σκηνοθέτησε. Είχε και σημαντικούς συνεργάτες: τη χορογράφο Αννα Αθανασιάδη, τη σκηνογράφο Μαίρη Τσαγκάρη, την έμπειρη ενδυματολόγο Παναγιώτα Κοκκορού και τη σοφία του ποιητή των φωτισμών Λευτέρη Παυλόπουλου. Τις βιντεοπροβολές δημιούργησε ο Κάρολος Πορφύρης.

ΙΔΑΝΙΚΗ ΔΟΣΟΛΟΓΙΑ. Κι όλα αυτά συλλειτούργησαν, ισορρόπησαν, αλληλοεπηρέασαν και το όλον έχει γούστο, ρυθμό και τρελό χιούμορ που έφτασε στο ελληνικό κοινό και το χάρηκε. Διότι το μαύρο αμερικάνικο και με παράδοση εβραϊκό χιούμορ δεν είναι πάντα οικείο στην αίσθηση της πλάκας που έχει το λαϊκό κοινό της χώρας μας. Η Μαρσέλλου κατόρθωσε να βρει μια δοσολογία, χωρίς να προδώσει τη χιουμοριστική μελαγχολία του Ανταμς, να βρει λύσεις ελληνικής λεκτικής πλάκας. Γιατί το έργο αυτό βασίζεται σε συνεχείς ανατροπές, σε απροσδόκητες ατάκες, σε ξαφνικά ξεσπάσματα και πάλι σε ήρεμες αλλά βιτριολικές υπονομεύσεις.

Το ζητούμενο: Πώς μπορεί να συμπεθερέψει μια νορμάλ μικροαστική πουριτανική οικογένεια με μια φευγάτη, μουρλή και παραλογική οικογένεια. Καθεμία έχει τις αρχές της, τα αξιώματά της, την παράδοσή της και την ιδιοσυγκρασιακή της συμπεριφορά.

Το πρόβλημα βέβαια είναι πρωτίστως αμερικανικό με το μωσαϊκό ενός μιγαδικού έθνους. Αλλά τώρα είναι και ευρωπαϊκό και ελληνικό. Το συγγραφικό ζεύγος Παπαθανασίου – Ρέππα έχει προικίσει το θέατρό μας με πολλά προξενιά από τα Τίρανα! Και πού είστε ακόμα!.. Ζούμε σε μια εποχή αλληλοπεριχώρησης ηθών, διανοιών, εθίμων, παραδόσεων και γλωσσικών κωδίκων.

Δεν χρειάζεται να σημειώσω άλλη μια φορά πως οι έλληνες ηθοποιοί χωρίς καμιά ειδική εκπαίδευση στο καθαρά αμερικανικό είδος μουσικού θεάτρου κατορθώνουν με μόχθο, πείσμα και αφοσίωση να αφομοιώσουν τεχνικές και ιδιώματα που είναι ξένα στην παιδεία τους. Και να θριαμβεύσουν. Χορεύουν, τραγουδούν, παρωδούν, μπαίνουν και βγαίνουν στον ρόλο, όπως το είδος το καλεί, επικοινωνούν με τους θεατές κλείνοντας το μάτι και πάνω απ’ όλα φαίνεται να το χαίρονται.

Η Μαρσέλλου δίδαξε ρόλους και φάνηκε αυτό στον τρόπο που οι ηθοποιοί της σχεδίασαν ανθρώπους που έρχονταν από τη γελοιογραφία. Η γελοιογραφία είναι στατική, το θέατρο θέλει κίνηση, ρυθμό, σχέση.

ΟΙ ΕΡΜΗΝΕΙΕΣ. Ετσι ο Καφετζόπουλος έφερε στη σκηνή το δικό του παράλογο χιούμορ, ένα μείγμα κυνισμού και υποδόριας ευαισθησίας. Είναι αυτό που λέμε το λυτρωτικό χιούμορ της απελπισίας. Οργάνωσε τα πράγματα με συγγνωστό δόλο.

Αγνώριστη η Μαρία Σολωμού. Ξεπέρασε τα στερεότυπα της έως τώρα γόνιμης καριέρας της και συγκρότησε μια δηλητηριώδη, ύπουλη, αποτρόπαιη σκοτεινή προσωπικότητα με δόσεις γλυκού του κουταλιού σε βάζο με ξίδι!

Εκπληξη ο Κωνσταντίνος Καζάκος στον ρόλο του υποχωρητικού αλλά ντρεσαρισμένου αστού. Η ταλαντούχα Ευαγγελία Μουμούρη σχεδίασε την αστή κυρία με ανοχή και τραγούδησε έξοχα. Η τραγουδίστρια Demy έφερε στο μιούζικαλ τη φρεσκάδα της φωνής της και της πείρας της αλλά ανέδειξε και αξιόλογα προσόντα υποκριτικά. Μετρημένος και αξιολάτρευτα μετέωρος ο γαμπρός τού Αρη Μακρή. Ο Βασίλης Αξιώτης ζωντάνεψε εξαίσια τον ιδιότυπο θείο τού Ανταμς. Ο Γιώργος Γιαννίμπας σατίρισε το πάρισον του Φρανκενστάιν απ’ όπου πηγάζει ο Λαντς. Και η Θέμις Μαρσέλλου έπλασε μια γιαγιά ξεκαρδιστικά τρομακτική καρικατούρα.

Αφησα τελευταίο τον έξοχο πιτσιρίκο Εντμοντ Κόνα. Οπως όλα τα παιδιά-θαύματα κλέβει την παράσταση συνδυάζοντας, αφέλεια, ζήλεια και θράσος.

Μια εύφορη βραδιά!