Από την Αμοργό ώς το Ολοκαύτωμα

Στο σχεδόν φθινοπωρινό σκηνικό της βροχερής Θεσσαλονίκης, οι αίθουσες που στέγασαν φέτος το 18ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ της πόλης έμοιαζαν περισσότερο με καταφύγια – κι εκεί όμως οι θεατές προσέρχονταν αντιμέτωποι, αναπόφευκτα, με την πραγματικότητα. Με μόνη διαφορά τη διαμεσολάβηση του κινηματογράφου, όπως και τη μεγέθυνση που αυτή επιφέρει. Στη σκηνή του Ολύμπιον για την παρουσίαση των βραβείων ανέβηκε – όπως και πέρυσι – η Μάγια Τσόκλη, ωστόσο η βραδιά του Σαββάτου ανήκε εκτός συναγωνισμού στον Δημήτρη Εϊπίδη, που χειροκροτήθηκε περισσότερο από κάθε άλλη χρονιά. «Θέλω να σας ευχηθώ καλό βράδυ, με την υπόσχεση ότι θα συνεχίσω να στηρίζω το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ, που είναι πραγματικά παιδί μου, με όλες μου τις δυνάμεις» δήλωσε βάζοντας αρκετούς σε σκέψεις για το αν η παραίτησή του από τη θέση του διευθυντή του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης σηματοδοτεί και την τελεσίδικη αποχώρησή του και από τον χώρο των φεστιβαλικών ταινιών τεκμηρίωσης (ίσως η γαλλίδα παραγωγός Ελίζ Ζαλαντό που όλα δείχνουν ότι αναλαμβάνει γενική διευθύντρια διαφωτίσει για το μέλλον του θεσμού στο εγγύς χρονικό διάστημα).

Στα βραβεία κοινού, δύο ελληνικές και δύο διεθνείς παραγωγές ξεχώρισαν. Σε ό,τι αφορά τις δύο πρώτες, το «Argo Navis» που αφορούσε την ανακατασκευή μιας προϊστορικής πεντηκοντόρου και το ταξίδι της από τον Βόλο στην αρχαία Κολχίδα (σε σκηνοθεσία Στέλιου Ευσταθόπουλου και Σουζάνε Μπάουζινγκερ) κέρδισε το βραβείο ελληνικής παραγωγής διάρκειας άνω των 45 λεπτών, ενώ το αντίστοιχο μικρού μήκους πήγε στο «Viktor Ullmann: βιογραφία μιας ηχογράφησης» των Ιωάννη Γρηγορόπουλου και Μιχάλη Αριστείδου, με κεντρικό θέμα τις επτά σονάτες που συνέθεσε ο εβραϊκής καταγωγής μουσικοσυνθέτης Βίκτορ Ούλμαν κατά τη διάρκεια της φυλάκισής του στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Τερεζίν (γνωστού και ως Theresienstadt).

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΚΡΙΤΙΚΟΙ. Στα διεθνή, το βραβείο για ταινία άνω των 45 λεπτών πήγε στην «Ορχήστρα της ανακύκλωσης – μια συμφωνία του ανθρώπινου πνεύματος» που παρουσιάσαμε σε προηγούμενη ανταπόκρισή μας (σκηνοθέτες οι Μπραντ Ολγκουντ και Γκράχαμ Τάουνσλι) ενώ στην κατηγορία μικρού μήκους βραβεύτηκε το «Κλοντ Λανζμάν: φαντάσματα του Shoah» του Ανταμ Μπενζίν. Η δε διεθνής ένωση κριτικών κινηματογράφου (FIPRESCI) ξεχώρισε «Τα σημάδια του ουρανού» σε σκηνοθεσία της Μάρως Αναστοπούλου για τους ερασιτέχνες μετεωρολόγους της Αμοργού και το συγκλονιστικό φιλμ του Γιόνας Πόερ Ράσμουσεν «Αυτό που έκανε», το οποίο αφηγείται την ιστορία του ψυχολόγου και συγγραφέα Γιενς Μίκαελ Σάου, ο οποίος το 1988 σκότωσε τον επί 13 χρόνια σύντροφό του, πάνω σε ένα ξέσπασμα ζήλιας. Ξεχώρισαν, τέλος, οι ελληνικές ταινίες «Σιωπηλός μάρτυρας» του Δημήτρη Κουτσιαμπασάκου για τις παλιές φυλακές Τρικάλων (που θα παρουσιάσουμε σε ξεχωριστό αφιέρωμα) και το εξαίσιο «Ο φίλος μου ο Larry Gus» σε σκηνοθεσία Βασίλη Κατσούπη. Ο τελευταίος κινηματογράφησε επί τέσσερα χρόνια (από την Αθήνα μέχρι τη Νέα Υόρκη, τη Βέροια, τη Θεσσαλονίκη και το Μιλάνο) τον προσωπικό αγώνα ενός φοιτητή Πολυτεχνείου να γίνει μουσικός με το καλλιτεχνικό όνομα Larry Gus. Κάποια στιγμή μάλιστα αποφασίζει να παρατήσει τα μεταπτυχιακά του στη Βαρκελώνη και ξαναγυρίζει στο παιδικό του δωμάτιο στη Βέροια για να ηχογραφήσει ένα άλμπουμ.