Τρία σενάρια μετά την αποχώρηση των Ρώσων

Η αναπάντεχη ανακοίνωση του ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν για την απόσυρση των ρωσικών στρατιωτικών δυνάμεων από τη Συρία έγινε δεκτή με μεγάλο σκεπτικισμό, καθώς πολλοί αναρωτιούνται τι μπορεί να κρύβει μια τέτοια απόφαση.

Η πιο απλοϊκή εξήγηση είναι πιθανώς και η σωστή. Ο Πούτιν εξαρχής δεν είχε καμία διάθεση η ρωσική στρατιωτική επιχείρηση στη Συρία να διαρκέσει πολύ. Πήρε όσα ήθελε, δεν βλέπει οφέλη από την πλήρη συμμετοχή της Ρωσίας στον εμφύλιο της Συρίας και ίσως οι δημοσκόποι του να τον έχουν ενημερώσει ότι πλέον η ρωσική κοινή γνώμη έχει αρχίσει να δυσφορεί. Αν ισχύουν αυτά, πρόκειται για μια έξυπνη κίνηση.

Υπάρχουν όμως πολλοί άλλοι τρόποι με τους οποίους μπορεί να εξελιχθεί αυτή η «αποχώρηση», διαπιστώνει στην «Γουόλ Στριτ Τζέρναλ» ο δημοσιογράφος Στίβεν Σεστάνοβιτς. Και δεν είναι όλοι θετικοί για τον ηγέτη του Κρεμλίνου. Ακόμη πάντως όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοιχτά. Μπορούμε να εξετάσουμε διάφορα σενάρια:

Να μην υλοποιηθεί
η εξαγγελία

Η ανακοίνωση του Πούτιν αφορά τη διαταγή που έδωσε για απόσυρση του «μεγαλύτερου μέρους» των ρώσων στρατιωτικών που άρχισε χθες. Εάν ο ρυθμός της αποχώρησης αποδειχθεί πολύ αργός ή ο αριθμός όσων φύγουν μικρός, η αποτυχία της υλοποίησης θα επιβεβαιώσει τη φήμη του Πούτιν ότι αθετεί τις υποσχέσεις του. Θα ακουστεί δηλαδή και πάλι ότι έλεγε πως δεν υπάρχουν ρώσοι στρατιώτες στην Ουκρανία ενώ υπήρχαν. Οτι υποσχέθηκε στους ευρωπαίους ηγέτες πως οι δυνάμεις του θα αποχωρήσουν από την Ουκρανία αλλά δεν το έκανε. Το να επαναλάβει το ίδιο μοτίβο στη Συρία θα έχει πολιτικό κόστος.

Να αποδυναµωθεί και πάλι ο Μπασάρ αλ Ασαντ

Ο Πούτιν ξεκίνησε την επιχείρηση στη Συρία πέρυσι το φθινόπωρο όταν το καθεστώς Ασαντ βρισκόταν σε δεινή θέση. Ενήργησε με πρόθεση να σταθεροποιήσει την κατάσταση και απ’ ό,τι φαίνεται το πέτυχε. Ισως μάλιστα να πέτυχε και περισσότερα. Ομως αρκετές από τις αδυναμίες του καθεστώτος Ασαντ παραμένουν. Τι θα κάνει ο Πούτιν εάν ο Ασαντ έρθει και πάλι σε δύσκολη θέση; Η επιλογή μεταξύ μιας εκ νέου επέμβασης ή του να αφεθεί το καθεστώς στην τύχη του θα είναι ιδιαίτερα δύσκολη. Ο Πούτιν έχει κάνει λάθος υπολογισμούς και στο παρελθόν. Μάλλον πίστευε πως ο πρόεδρος της Γεωργίας Μιχαήλ Σαακασβίλι βρισκόταν κοντά στο πολιτικό του τέλος το 2008 και φαίνεται να νόμιζε πως οι Ουκρανοί αποσχιστές θα κατάφερναν εύκολα να επεκτείνουν την περιοχή που ήλεγχαν το 2014. Και στα δύο αποδείχθηκε λάθος.

Να κινητοποιηθούν
οι δυτικές κυβερνήσεις

Ο Πούτιν ίσως φαντάζεται ότι έκανε αρκετά για να αποτρέψει τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους να αναμειχθούν περαιτέρω στη Συρία – για παράδειγμα, να προσπαθήσουν να επιβάλουν μια «ασφαλή ζώνη» που θα προστατεύεται από το ΝΑΤΟ. Κάτι τέτοιο μπορεί να μην είναι λανθασμένος υπολογισμός, όμως δεν είναι και βέβαιο. Εάν οδηγηθεί σε αδιέξοδο και ο επόμενος γύρος των ειρηνευτικών συνομιλιών στη Γενεύη, οι προσφυγικές ροές συνεχισθούν, το Ισλαμικό Κράτος παραμείνει δυνατό και επανεμφανισθούν οι εσωτερικές διαφωνίες στο συριακό καθεστώς, τότε θα αρχίσει και πάλι η συζήτηση στη Δύση – ίσως με μεγαλύτερη δυναμική. Εχει υποσχεθεί κάποιος στον Βλαντίμιρ Πούτιν ότι οι ΗΠΑ δεν θα αναλάβουν δράση;

Βγαίνει κάποιο συμπέρασμα από όλες αυτές τις υποθέσεις; Ο Πούτιν ίσως αποδεικνύεται πολύ καλός και ευέλικτος σε θέματα στρατηγικής. Υπάρχουν όμως αυτή τη στιγμή πολλές πιθανότητες το σχέδιό του να μην εξελιχθεί όπως εκείνος θα επιθυμούσε.