Καμπανάκι προς την κυβέρνηση

«Δεν είμαι υπέρ ή εναντίον κανενός». Με αυτή τη δέσμευση ο Μαρσέλο Ρεμπέλο ντε Σόουζα ολοκλήρωσε χθες την ομιλία του μετά την ορκωμοσία του ως νέος πρόεδρος της Πορτογαλίας. Και υποσχέθηκε να αντιμετωπίσει τη διαφθορά, την ευνοιοκρατία και τον νεποτισμό.

Περπατώντας από το σπίτι των γονιών του ο Ντε Σόουζα έφθασε στο Κοινοβούλιο, όπου μεταξύ άλλων ήταν παρών και ο βασιλιάς της Ισπανίας Φελίπε ΣΤ,’ χωρίς τη σύζυγό του, μια και ο χωρισμένος νέος πρόεδρος της ιβηρικής χώρας ανακοίνωσε ότι δεν θα υπάρχει Πρώτη Κυρία.

Ο Ρεμπέλο ντε Σόουζα, ο «καθηγητής» όπως του αρέσει να τον αποκαλούν, υποσχέθηκε να ρίξει γέφυρες μεταξύ των διαφόρων πολιτικών δυνάμεων κατά τη διάρκεια της πρώτης επίσημης ομιλίας του. Επίσης προέτρεψε επανειλημμένως τους Πορτογάλους να ανακτήσουν την περηφάνια τους, «επειδή έχουμε περιορίσει τις δυνατότητές μας. Μη χάνετε όμως ποτέ την πίστη στην Πορτογαλία» τόνισε. «Μην αφήσετε την ελπίδα να πεθάνει».

Ο νέος πρόεδρος δεν παρέλειψε να στείλει προειδοποιητικά μηνύματα στη σοσιαλιστική κυβέρνηση ότι θα πρέπει να παραμείνει στο δημοσιονομικό πλαίσιο που ζητούν οι Βρυξέλλες προκειμένου να αποφευχθεί μια νέα οικονομική κρίση. Η κυβέρνηση του Αντόνιο Κόστα προσπαθεί να υλοποιήσει τις προεκλογικές υποσχέσεις της, δηλαδή να κάνει επενδύσεις για να δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας, αλλά ταυτόχρονα και να προχωρήσει σε περικοπές δημοσίων δαπανών ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι του προϋπολογισμού.

Ο Ντε Σόουζα κέρδισε τις προεδρικές εκλογές της 24ης Ιανουαρίου υποσχόμενος να γεφυρώσει τις πολιτικές διαφορές και να ελαφρύνει τα δεινά που έχουν προκληθεί στη χώρα λόγω του Μνημονίου, που διήρκεσε από το 2011 έως το 2014. Είναι πρώην επικεφαλής του κεντροδεξιού κόμματος των Σοσιαλδημοκρατών και επί πολλά χρόνια ήταν πολιτικός σχολιαστής στην τηλεόραση.

Η ορκωμοσία του εγκαινιάζει μια νέα φάση για την πολιτική ζωή στην Πορτογαλία καθώς τον επόμενο μήνα ο Ντε Σόουζα θα έχει τη συνταγματική εξουσία να διαλύσει το Κοινοβούλιο, να αποπέμψει την κυβέρνηση και να προκηρύξει νέες εκλογές. Σύμφωνα με το Σύνταγμα, η δυνατότητα για τη διενέργεια νέων εκλογών τίθεται σε ισχύ έξι μήνες μετά τις προηγούμενες εκλογές, οι οποίες διενεργήθηκαν τον Οκτώβριο. Παρά το γεγονός ότι ο πρόεδρος της χώρας χρειάζεται έναν σοβαρό λόγο για να προχωρήσει σε τέτοιες κινήσεις, η ανάληψη της προεδρίας από έναν κεντροδεξιό πολιτικό αυξάνει την πίεση προς την κυβέρνηση του Κόστα. Ο ίδιος επανέλαβε ότι «πρέπει να παραμείνουμε προσηλωμένοι στις δεσμεύσεις που αναλάβαμε, ιδιαίτερα ως μέρος της εξωτερικής μας πολιτικής, δηλαδή και με την Ευρωπαϊκή Ενωση».

Στην ομιλία του, η οποία δεν χειροκροτήθηκε καθόλου από τους βουλευτές του Κομμουνιστικού Κόμματος και του Μπλοκ της Αριστεράς, των δύο κομμάτων που στηρίζουν την κυβέρνηση των Σοσιαλιστών χωρίς να συμμετέχουν σε αυτήν, ο νέος πρόεδρος υπενθύμισε πως «η οικονομική δύναμη πρέπει να υποτάσσεται στην πολιτική», ενώ τόνισε τη σημασία τής ανάπτυξης και της δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας.

Ο Ντε Σόουζα ορκίστηκε στο Σύνταγμα του 1976, στη σύνταξη του οποίου είχε συμμετάσχει και όχι στο κείμενο με τις δεκάδες αλλαγές που έχουν γίνει έκτοτε. Μάλιστα δεν παρέλειψε να επαινέσει τους λοχαγούς της Επανάστασης των Γαριφάλων που είχαν θέσει τέρμα στη δικτατορία το 1974, ενώ μνημόνευσε συχνά τα δύο εκατομμύρια φτωχούς στη χώρα υποσχόμενος ότι θα πολεμήσει για τον περιορισμό των κοινωνικών ανισοτήτων. Για τον νέο πρόεδρο «η θάλασσα αποτελεί εθνική προτεραιότητα» για την ανάπτυξη της Πορτογαλίας. Απήγγειλε μάλιστα και μια φράση του συγγραφέα Αντόνιο Λόμπο Αντούνες: «Εάν η γη μου είναι περιορισμένη, θέλω να πεθάνω στη θάλασσα».

Οι περικοπές και η αντίσταση
«Η προεδρία του Ντε Σόουζα δεν πρόκειται να είναι μια εύκολη προεδρία» δήλωσε ο συντηρητικός πρώην πρωθυπουργός της Πορτογαλίας Πέντρο Πάσος Κοέλιο, ο οποίος έχασε την εξουσία μετά τις εκλογές του Οκτωβρίου. Παρότι το κόμμα του ήρθε πρώτο, δεν κατόρθωσε να σχηματίσει κυβέρνηση και έτσι τον διαδέχθηκαν οι Σοσιαλιστές του Αντόνιο Κόστα, με βασικό σύνθημα τον περιορισμό της λιτότητας. Αυτό δεν έχει γίνει εφικτό να πραγματοποιηθεί μέχρι στιγμής καθώς μόλις τον περασμένο μήνα οι Βρυξέλλες ανάγκασαν τη Λισαβόνα να αυξήσει τους έμμεσους φόρους κατά ένα δισ. ευρώ προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι του προϋπολογισμού. Η Ευρωπαϊκή Ενωση πιέζει και για περικοπές, μέχρι στιγμής όμως ο Κόστα αντιστέκεται.

«Ενα συντηρητικό όραμα»
Εντονη κριτική δέχθηκε ο Ντε Σόουζα για την ομιλία του. Η Καταρίνα Μάρτινς, επικεφαλής του Αριστερού Μπλοκ, χαρακτήρισε την ομιλία του νέου προέδρου ως «ένα συντηρητικό όραμα για τη χώρα» αν και προσπάθησε να απευθυνθεί σε όλες τις πλευρές. «Η Πορτογαλία δεν μπορεί να συνεχίσει να στερείται την ικανότητα να λαμβάνει αποφάσεις, η οικονομία της και οι θέσεις εργασίας να συνεχίσουν να καταστρέφονται από αποφάσεις που λαμβάνονται στο εξωτερικό» τόνισε. Οι αναλυτές προβλέπουν ότι η νέα κυβέρνηση θα παραμείνει στη θέση της τουλάχιστον μέχρι τον Οκτώβριο, όμως οι Βρυξέλλες θα ασκήσουν μεγάλη πίεση για τη λήψη και άλλων μέτρων, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει συγκρούσεις μεταξύ των κομμάτων που στηρίζουν την κυβέρνηση.