«Πρέπει να διαχειριστούμε το τέλος μιας εποχής»

Η «Καύση» του Στράτου Τζίτζη είναι μία από τις νέες εισόδους στην κινηματογραφική εβδομάδα που ξεκίνησε χθες. Αν και μόνιμος κάτοικος Βερολίνου, ο σκηνοθέτης παρακολουθεί τις εξελίξεις στην Ελλάδα σαν να ζει εδώ. «Το Διαδίκτυο, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εκμηδενίζουν τις αποστάσεις. Σχεδόν χωρίς άλλη διαμεσολάβηση μεταφέρουν ό,τι συμβαίνει στην Αθήνα και την υπόλοιπη Ελλάδα στο Βερολίνο» λέει ο πολυβραβευμένος κινηματογραφιστής, ο οποίος αυτή την περίοδο βρίσκεται στην Αθήνα για τις απαραίτητες προωθητικές ενέργειες του φιλμ.

Η ιδέα για την ταινία που αναφέρεται στην καύση των νεκρών και κινείται μεταξύ σάτιρας και σχολίου γεννήθηκε μια θερινή αντιμνημονιακή νύχτα στο Σύνταγμα των Αγανακτισμένων. Ο δε δημιουργός της τη σύστησε αρχικά το 2012 από τη θεατρική σκηνή. Σε μια πόλη που «φλέγεται» από ταραχές, πέντε φίλοι μαζεύονται σε ένα σπίτι όπου ένας δικός τους έχει πεθάνει. Παγιδευμένοι στα δωμάτια, δεν μπορούν να αποφασίσουν για τον τρόπο της ταφής του. Η ζέστη κάνει την κατάσταση αφόρητη, το πτώμα αρχίζει να αποσυντίθεται, αλλά εκείνοι επιμένουν στις διαφορές τους, θέτοντας σε δοκιμασία τις σχέσεις τους. Με αλληγορικό τρόπο ο σκηνοθέτης εκφράζει αυτό που τον απασχολεί για την ελληνική πραγματικότητα. «Είμαστε εμείς που πρέπει να διαχειριστούμε ένα τέλος. Μια εποχή έχει τελειώσει και δεν μπορούμε να διαχειριστούμε την κατάσταση. Πώς δηλαδή θα ξεμπερδέψουμε ώστε να πάμε παρακάτω. Να δούμε το αύριο» εξηγεί ο Στράτος Τζίτζης.

Η ταινία δίνει λύση; Δείχνει το «αύριο»;

«Τελειώνει με ένα είδος έμμεσης πρότασης για το πώς θα περάσουμε στην επόμενη μέρα. Πού να την ψάξουμε».

Τι σας παρακίνησε ώστε να μεταφέρετε το έργο από το θεατρικό σανίδι στη μεγάλη οθόνη;

«Πολλοί που είχαν δει το έργο πίσω στο 2012 στο θέατρο παρατήρησαν και μου έλεγαν ότι είχε “κινηματογραφικότητα”. Ηταν σαν το ίδιο το έργο να μου ζητούσε να βγει στην οθόνη. Παρακινήθηκα από το στοιχείο αυτό και από το δεδομένο ότι μια παράσταση έχει συγκεκριμένο χωροχρόνο. Αντιθέτως, το θέμα που πραγματεύομαι διαπερνά τον χρόνο. Θέλω να πω ότι αυτό που θίγει η “Καύση” αφορά τον Ελληνα, έχει διαχρονικότητα και βλέπουμε ότι δεν έχει βρεθεί ακόμα λύση, δεν υπάρχει σύγκλιση».

Μια ταινία μπορεί να συμβάλει στη δημόσια συζήτηση για το τι θα κάνουμε από εδώ και πέρα;

«Εχει μια ευρύτερη λειτουργία το φιλμ. Εχει ψυχαγωγικά στοιχεία και ταυτόχρονα επιχειρεί να διαδραματίσει ρόλο στη διαμόρφωση μιας συνείδησης και να δώσει τροφή για προβληματισμό».

Σε πρώτη ανάγνωση η ταινία μοιάζει με σχόλιο για το θέμα της καύσης των νεκρών που βρίσκεται στην επικαιρότητα όλο και συχνότερα το τελευταίο διάστημα. Αν και η αποτέφρωση επετράπη στη χώρα μας το 2006, περίπου έναν αιώνα αργότερα από τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες (ενδεικτικά, Βρετανία 1884, Γαλλία 1887, Γερμανία 1934, Ισπανία 1945), δεν μπορούσε να εφαρμοστεί όσο η Πολιτεία δεν εξειδίκευε τους όρους ίδρυσης ενός αποτεφρωτηρίου και προσέκρουε (ώς και προ ημερών) σε αντιδράσεις της Εκκλησίας. «Δεν είχα σκεφτεί όταν έγραφα το έργο ότι το θέμα της καύσης των νεκρών θα ήταν επίκαιρο, όμως φαινόταν ότι θα προκύψει» αναφέρει ο σκηνοθέτης και σημειώνει ότι με το στοιχείο αυτό «ήθελα να εκφράσω τη διαφωνία μου πάνω στο θέμα της ταφής. Εκανα έρευνα ώστε ό,τι έγραφα να μην ήταν ανακριβές. Στην εξέλιξη της υπόθεσης κάνω ευθείες αναφορές και κριτική για τη στάση της Εκκλησίας. Υπάρχει σκηνή στο έργο στην οποία ιερωμένος τηλεφωνεί στην αδελφή του εκλιπόντος και της λέει ότι απαγορεύει την καύση. Σε επόμενη σκηνή έχω την ηρωίδα να διαβάζει τη νομοθεσία που προβλέπει τι γίνεται σε τέτοιες περιπτώσεις και αναδεικνύεται το μέγεθος του προβλήματος».

Ο θάνατος μας δείχνει πόσο ασύλληπτο πράγμα είναι η ζωή;

«Ακριβώς διότι μας βγάζει από την καθημερινότητα. Μας αναγκάζει να μην αναλωνόμαστε με τετριμμένα, με μικρότητες. Μας εκτινάσσει στο υπερπέραν, στο είναι και το μη είναι, στο “όλα είναι μια ματιά” του Σαίξπηρ. Μας κάνει να συναισθανόμαστε την ύπαρξη και την ανυπαρξία με τον τρόπο που βλέπουν οι ποιητές τη ζωή μέσα από την παρέμβαση του θανάτου. Φωτίζει, πιο απλά, πτυχές της ζωής που είναι στη σκιά της καθημερινότητας».

INFO
Η «Καύση» του Στράτου Τζίτζη, με τον Νίκο Γεωργάκη, τον Γιώργο Χρανιώτη, τη Βασιλική Τρουφάκου, τη Γωγώ Μπρέμπου και την Ιωάννα Μαυρέα, προβάλλεται στους κινηματογράφους Τριανόν και Μικρόκοσμος