Παιχνίδι παρασκηνίου με τις επενδύσεις

Μπορεί τη μία ημέρα ο Πρωθυπουργός να δίνει τα εύσημα στον πρόεδρο του ΤΑΙΠΕΔ Στέργιο Πιτσιόρλα και να επιβεβαιώνει τη στήριξη στο πρόσωπό του, όπως συνέβη την Πέμπτη, αλλά την επομένη κάποιος υπουργός μπορεί να διαφωνήσει και να κάνει ό,τι μπορεί για να εμποδίσει τις αποκρατικοποιήσεις. Το είδαμε να συμβαίνει στα 14 αεροδρόμια, στον ΟΛΠ, στο Ελευθέριος Βενιζέλος. Πολύ πιθανό να το δούμε και στις επόμενες ιδιωτικοποιήσεις που περνούν σταδιακά σε πρώτο πλάνο. Αστέρας Βουλιαγμένης, ΤΡΑΙΝΟΣΕ, ΟΛΘ, ΔΕΣΦΑ, Ελληνικό είναι τα πιο βαριά χαρτιά από αυτές που επίκεινται. Προς το παρόν, ύφεση δείχνει να επικρατεί στον πόλεμο των ιδιωτικοποιήσεων. Σίγουρα όμως το εγχείρημα δεν θα είναι δίχως προσκόμματα. Ακόμη και αν λείψουν οι ενδοκυβερνητικές παλινδρομήσεις, τα εμπόδια δεν είναι λίγα. Τέτοια είναι η καθυστέρηση της αξιολόγησης που στέλνει αρνητικό σήμα στους επενδυτές, η μεγάλη αβεβαιότητα στην παγκόσμια οικονομία, έως και η βουτιά του αργού πετρελαίου.

Το τάιμινγκ στα ντιλ είναι το παν. Οταν το τάιμινγκ χάνεται, μαζί του χάνεται και το ντιλ. Στον ΔΕΣΦΑ για παράδειγμα, η πίεση στην πετρελαιοεξαρτώμενη αζερική οικονομία πιέζει και τη Socar και πολλοί πιστεύουν ότι η εξαγορά που σέρνεται από το 2013 τελικά δεν θα κλείσει.

Στην ΤΡΑΙΝΟΣΕ ο διαγωνισμός που επίσης τρέχει από το 2013, ναυάγησε μία φορά και τώρα επαναπροκηρύχθηκε, υπό τη δαμόκλειο πάντα σπάθη της Κομισιόν. Αν δεν ευοδωθεί και τώρα τότε η εταιρεία θα πρέπει να επιστρέψει παράνομες κρατικές ενισχύσεις 750 εκατ. ευρώ ή να βάλει λουκέτο. Στον αερολιμένα Ελευθέριος Βενιζέλος μπορεί το ΔΣ της εταιρείας να άναψε την Πέμπτη το πράσινο φως ώστε να αρχίσει η συζήτηση για παράταση της σύμβασης παραχώρησης, πολλοί ωστόσο εκτιμούν ότι ο υπουργός Υποδομών Χρήστος Σπίρτζης δεν έχει πει την τελευταία του λέξη. Ακόμη και στον ΟΛΠ, μπορεί ο φάκελος του ντιλ με την COSCO να εστάλη προ ημερών προς έγκριση στο Ελεγκτικό Συνέδριο, ωστόσο ο υπουργός Ναυτιλίας επιμένει να δημιουργήσει μια νέα ΔΕΚΟ στο λιμάνι, τη Δημόσια Αρχή Λιμένος Πειραιά (ΔΑΛΠ), που θα έχει λόγο στα πράγματα. Αν υπάρχει μια αποκρατικοποίηση που μπορεί κάποιος να τη χαρακτηρίσει «εύκολη» αυτή είναι ο Αστέρας Βουλιαγμένης.

Στα χέρια του ΣτΕ

Πιο ώριμη απ’ όλες φαίνεται να είναι η περίπτωση του Αστέρα Βουλιαγμένης. Σε αυτήν τη δεύτερη ευκαιρία για να ολοκληρωθεί ο διαγωνισμός, η νέα συμφωνία μεταξύ του τουρκο-αραβικού σχήματος Jermyn Street Real Estate με Εθνική Τράπεζα και ΤΑΙΠΕΔ προβλέπει σαφώς χαμηλότερη δόμηση από την αρχική. Η ηπιότερη ανάπτυξη ικανοποιεί τον Δήμο Βουλιαγμένης που έχει ταχθεί υπέρ της επένδυσης και η έγκριση βρίσκεται τώρα στα χέρια του Συμβουλίου της Επικρατείας. Το καλό σενάριο θέλει τα νέα ξενοδοχεία που πρόκειται να κτισθούν στον Αστέρα, η επένδυση στο Ελληνικό μαζί με τον διαγωνισμό για τη μαρίνα στον Αλιμο να αλλάζουν την όψη της Παραλιακής. Μια κουβέντα βέβαια είναι αυτή καθώς η θεωρία απέχει πολύ από την πράξη. Η μαρίνα του Αλίμου, για παράδειγμα, μπορεί να θεωρείται φιλέτο αλλά είναι γεμάτη με αυθαίρετα ή μισθωτές που δεν πληρώνουν ενοίκιο. Επί χρόνια, οι προηγούμενες ηγεσίες του ΤΑΙΠΕΔ είχαν προσπαθήσει να τους κάνουν έξωση, πάντα όμως έπεφτε κάποιο τηλέφωνο και αυτή σταματούσε.

Κόκκινο πανί τα καζίνα

Στο Ελληνικό δεν υπάρχουν αυθαίρετα, μόνο μικροί και μεγάλοι φορείς του Δημοσίου εγκατεστημένοι σε τμήμα της έκτασης των 6.000 στρεμμάτων που πρέπει να το εγκαταλείψουν. Τέτοιοι είναι το αμαξοστάσιο του Οργανισμού Συγκοινωνιών (400 λεωφορεία) και η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (σε 270 στρέμματα). Η έξωσή τους μπορεί να είναι απαραίτητη προκειμένου να επισπευσθεί η διαδικασία αξιοποίησης της έκτασης, δεν θα είναι όμως και εύκολη. «Δεν υπάρχει ούτε σχέδιο ούτε χώρος ούτε χρήματα» για τη μετεγκατάστασή τους είναι το επιχείρημα που προβάλλεται. Υπάρχουν ωστόσο και ενδείξεις που μαρτυρούν πως κάτι κινείται στο μέτωπο του Ελληνικού. Τους τελευταίους μήνες έχουν ενταθεί οι διαπραγματεύσεις μεταξύ της Ελληνικόν ΑΕ, των γύρω δήμων και της κοινοπραξίας υπό τη Lamda Development, προκειμένου να ικανοποιηθούν αιτήματα της τοπικής κοινωνίας, από παραχωρήσεις παραλιακών εκτάσεων έως θέματα πρασίνου, επενδύσεις για τη διαχείριση απορριμμάτων και βελτίωση του συγκοινωνιακού σχεδιασμού. Κυβέρνηση και ΤΑΙΠΕΔ συζητούν με τη Lamda Development νέο χρονοδιάγραμμα για να κλείσουν οι εκκρεμότητες. Ολα δείχνουν ότι θα τα βρουν. Αγνωστο είναι ωστόσο τι θα γίνει με την άδεια καζίνου. Η δημοπράτηση από το Δημόσιο άδειας καζίνου συνιστά προαπαιτούμενο για την αξιοποίηση της έκτασης. Για τον ΣΥΡΙΖΑ πάντως η άδεια καζίνου αποτελούσε και αποτελεί κόκκινο πανί.

Αλλα ως πρόεδρος, άλλα ως υπουργός

Στο Ελευθέριος Βενιζέλος, ο πρόεδρός του Παναγιώτης Ρουμελιώτης είχε χαρακτηρίσει «σκάνδαλο» την κίνηση του ΤΑΙΠΕΔ να αρχίσει τη διαδικασία επέκτασης της σύμβασης παραχώρησης κατά 20 χρόνια, από το 2026 έως το 2046. Τελικά ανέκρουσε πρύμναν, έφερε το θέμα στο Διοικητικό Συμβούλιο της Πέμπτης, το οποίο και άναψε το πράσινο φως για την έναρξη της διαπραγμάτευσης με τους καναδούς μετόχους. «Οσα είπα περί σκανδάλου στον ραδιοσταθμό Στο Κόκκινο δεν τα δήλωσα ως πρόεδρος του Ελ. Βενιζέλος αλλά ως πρώην υπουργός Οικονομικών» φέρεται να είπε ο Ρουμελιώτης την Πέμπτη, αφήνοντας τους πάντες άναυδους. Ωστόσο, σε κάθε περίπτωση υπάρχει ακόμη πολύς δρόμος ώσπου να υπάρξει συμφωνία, δίχως να αποκλείονται νέες τρικλοποδιές. Ανησυχία, για παράδειγμα, προκαλεί η πλήρης αναθεώρηση και της υφιστάμενης σύμβασης με αλλαγές σε όλα τα μέτωπα που έχει ζητήσει ο υπουργός Υποδομών Χρήστος Σπίρτζης: από τα τέλη αεροδρομίου, το ενοίκιο που πληρώνουν οι κρατικές υπηρεσίες έως τους μισθούς των στελεχών. Δεν μπορεί να παραταθεί η σύμβαση που λήγει το 2026 κατά 20 χρόνια, δίχως νέα διαγωνιστική διαδικασία λένε πηγές που γνωρίζουν το θέμα. Η Κομισιόν έχει ξεκαθαρίσει πως για να συμβεί αυτό θα πρέπει η κυβέρνηση να προχωρήσει σε νέο διαγωνισμό, κάτι που το Μαξίμου δεν φαίνεται να συζητά.

Σιδηρόδρομος μόνος ψάχνει

Στην περίπτωση της ΤΡΑΙΝΟΣΕ η ανάγκη ιδιωτικοποίησης είναι τριπλή. Αφενός η εταιρεία χρειάζεται άμεσα κεφάλαια που το Δημόσιο δεν διαθέτει (δεν έχει ούτε χρήματα για να προσλάβει μηχανοδηγούς τους οποίους χρειάζεται επειγόντως). Αφετέρου αν ναυαγήσει η πώληση, το Δημόσιο θα πρέπει να επιστρέψει κρατικές ενισχύσεις 750 εκατ. ευρώ. Αλλά η κυβέρνηση επιχειρεί να τρέξει τον διαγωνισμό που εκπνέει στις 26 Μαρτίου και για έναν άλλον λόγο. Από φέτος η ελληνική σιδηροδρομική αγορά έχει ανοίξει, το μονοπώλιο της ΤΡΑΙΝΟΣΕ έχει σπάσει και η εταιρεία απέκτησε ήδη τον πρώτο της ανταγωνιστή. Ονομάζεται Rail Cargo Logistics-Goldair, είναι κοινοπραξία του ομίλου Goldair και της κρατικής αυστριακής εταιρείας σιδηροδρόμων Rail Cargo Logistics Austria και μπορεί πλέον να εκτελεί σιδηροδρομικά εμπορευματικά δρομολόγια. Αυτό σημαίνει πως αν δεν βρεθεί κάποιος να επενδύσει στην ΤΡΑΙΝΟΣΕ, θα απαξιωθεί και θα χάσει τα συμβόλαια που έχει με πελάτες όπως η HP, προς όφελος του ανταγωνισμού. Δύο είναι οι βασικότεροι μνηστήρες για την αγορά της ΤΡΑΙΝΟΣΕ, οι Κινέζοι της COSCO που επιδιώκουν να συνδέσουν την ανάπτυξη του λιμανιού με το δίκτυο των σιδηροδρομικών μεταφορών και ενδεχομένως οι Αμερικανοί της Watco.

Κάθε λιμάνι και καημός

Καλώς εχόντων των πραγμάτων ο ΟΛΠ θα έχει περάσει στα χέρια της COSCO έως τα μέσα του καλοκαιριού. Νωρίτερα, πρόκειται να έχει ανοίξει το παιχνίδι για τα υπόλοιπα λιμάνια. Πρώτα με το 67% του ΟΛΘ, η διαδικασία ιδιωτικοποίησης του οποίου βρίσκεται στην τελική ευθεία και οι δεσμευτικές προσφορές αναμένονται μέσα στον Απρίλιο. Οκτώ επιχειρηματικά σχήματα τον διεκδικούν, ανάμεσα στα οποία και οι Δανοί της Maersk, της εταιρείας που συμμετείχε ώς ένα σημείο και στον διαγωνισμό για τον ΟΛΠ αλλά αποσύρθηκε στο τέλος αφήνοντας ανοικτό το πεδίο για την COSCO. Παράλληλα με τον ΟΛΘ, αναμένεται να ξεκινήσει και η αξιοποίηση των μεγάλων περιφερειακών λιμανιών, όπως Αλεξανδρούπολη, Ηγουμενίτσα, Πάτρα, Βόλος κ.ά.

Κολλημένες εκτάσεις

Το τέρας της γραφειοκρατίας μαζί με δικαστικές εμπλοκές κρατούν ακόμη μπλοκαρισμένες τις αποκρατικοποιήσεις των εκτάσεων στην Αφάντου Ρόδου και στην Κασσιόπη Κέρκυρας. Για την έκταση της Αφάντου στη Ρόδο, μετά το μπλόκο από το Συμβούλιο της Επικρατείας, πρέπει να υποβληθεί εκ νέου το σχέδιο αξιοποίησης (πρέπει να επανυποβληθεί στο ΣτΕ για τυπικούς λόγους). Εξίσου περιπετειώδης είναι και η περίπτωση της Κασσιόπης. Τρία χρόνια μετά, η επένδυση παραμένει ακόμη στα χαρτιά. Για να ξεπαγώσει η επένδυση έπρεπε να ενεργοποιηθεί το περίφημο Κεντρικό Συμβούλιο Διοίκησης για την αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας. Εγινε μόλις πρόσφατα και καλώς εχόντων των πραγμάτων μέχρι τον Μάιο θα έχουν εγκριθεί οι πολεοδομικοί όροι ανάπτυξης. Το ίδιο λέγεται ότι θα συμβεί με μια σειρά από κολλημένες αποκρατικοποιήσεις όπως τα Ξενία Σκιάθου, το Παλιούρι Χαλκιδικής, ο Αγιος Ιωάννης Σιθωνίας.  

Ολα του ΔΕΣΦΑ δύσκολα

Ο χρόνος πάντως δεν είναι με το μέρος της κυβέρνησης. Υπάρχει ένας καθοριστικός παράγοντας που την ξεπερνά και δεν είναι άλλος από την αναστάτωση στην παγκόσμια οικονομία. Ο Διαχειριστής Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου (ΔΕΣΦΑ) είναι η πιο χαρακτηριστική περίπτωση. Η οικονομία του Αζερμπαϊτζάν κλυδωνίζεται από τη βουτιά του πετρελαίου, προ διμήνου η κυβέρνηση του Μπακού υπό την πίεση των χαμηλών τιμών αποσυνέδεσε την ισοτιμία του εθνικού νομίσματος από το δολάριο, υποτιμώντας στην ουσία το μανάτ στο 50% της αξίας του. Δίχως να υπάρχει κάποια επίσημη ανακοίνωση, οι πληροφορίες συγκλίνουν στο ότι η οικονομική στενότητα που προκαλούν στην αζερική Socar οι χαμηλές τιμές πετρελαίου απομακρύνουν τις πιθανότητες ολοκλήρωσης της μεταβίβασης του 66% του ΔΕΣΦΑ.

Ούτως ή άλλως, πρόκειται για ένα εξαιρετικά περίπλοκο ντιλ. Προκειμένου να το εγκρίνει, η Κομισιόν έχει ζητήσει από τη Socar να περιοριστεί η συμμετοχή της από το 66% στο 49% του ΔΕΣΦΑ και το υπόλοιπο 17% να αποκτηθεί από άλλον ευρωπαϊκό ενεργειακό όμιλο. Δύο όμως από τις υποψήφιες εταιρείες για εξαγορά του 17% του ΔΕΣΦΑ, η βελγική Fluxys και η ιταλική Snam, λοξοκοιτάζουν ήδη άλλα δίκτυα στην Ευρώπη πέραν του ελληνικού. Ισως να μην ήταν τυχαία η ηχηρή απουσία εκπροσώπου της SNAM κατά την πρόσφατη συνάντηση εκπροσώπων των ιταλικών ενεργειακών εταιρειών με τον Πάνο Σκουρλέτη με αφορμή την επίσκεψη στην Αθήνα του ιταλού ΥΠΕΞ Πάολο Τζεντιλόνι.