Επεσε ξαφνικά μαύρο τον Φεβρουάριο

σε απότομη κατηφόρα βρέθηκε η οικονομία τον Φεβρουάριο, καθώς σε μια κομβική περίοδο για τη χώρα η αβεβαιότητα έχει επανακάμψει δριμύτερη και κλονίζει τα πάντα.

Εναν χρόνο μετά τον Φεβρουάριο του 2015, όταν το αποτέλεσμα της νωπής κάλπης είχε προκαλέσει αισιοδοξία σε μεγάλο μέρος των πολιτών, βρισκόμαστε στο ακριβώς αντίθετο. Μαύρο έχει πέσει ξαφνικά στην καταναλωτική ψυχολογία. Η καχεξία, η απαισιοδοξία ενόψει των μέτρων που έρχονται, οι κλειστοί δρόμοι και τα κλειστά σύνορα φέρνουν μεγάλη ανατροπή στους δείκτες της αγοράς. Κατανάλωση και λιανικές πωλήσεις βυθίζονται απότομα τον Φεβρουάριο προκαλώντας ρίγη ανησυχίας στον επιχειρηματικό κόσμο, που φοβάται ότι βρισκόμαστε στα προεόρτια απρόβλεπτων εξελίξεων για την οικονομία συνολικά.

Συγκρίνοντας τα σημερινά στοιχεία της κατανάλωσης με αυτά των τελευταίων ετών, ο φετινός Φεβρουάριος μοιάζει ο χειρότερος της τελευταίας τριετίας. Ούτως ή άλλως, ο δεύτερος μήνας του χρόνου ποτέ δεν ήταν καλός. Στις εκτιμήσεις του ωστόσο ο εμπορικός κόσμος μιλάει για κάμψη των λιανικών πωλήσεων συγκριτικά με πέρυσι κατά 6%-7%, που ίσως φτάσει και το 8% για τις μεγάλες αλυσίδες, και κατά 12% για τους μικρότερους του χώρου, οι οποίοι δέχονται και τις μεγαλύτερες πιέσεις. Δεδομένου ότι οι έμποροι μιλούν για εκτιμώμενο μηνιαίο τζίρο γύρω στα 2,3 -2,5 δισ. ευρώ, πιθανώς να μετρήσουμε απώλειες 300-500 και πλέον εκατ. ευρώ από πέρυσι (πηγή ΕΣΕΕ). Στις επιμέρους κατηγορίες, τα τρόφιμα εκτιμάται ότι έχασαν τουλάχιστον 5%-6%, τα είδη ένδυσης 7%-9% και τα ηλεκτρικά – ηλεκτρονικά 10%-12%. Δείκτης της αγοράς είναι και οι παραγγελίες των εταιρειών courrier όπως της ACS, τα στοιχεία της οποίας δείχνουν μειωμένο όγκο άνω του 5% συγκριτικά με τον ίδιο μήνα πέρυσι.

Στα καύσιμα, για παράδειγμα, η αγορά διανύει τον χειρότερο Φεβρουάριο της τελευταίας τριετίας με τις βενζίνες να πέφτουν 10%, το ντίζελ που χρησιμοποιούν οι μεταφορικές 8%, ενώ τα μπλόκα έχουν προκαλέσει κατακόρυφη μείωση της κίνησης στις εθνικές οδούς.

Στις συζητήσεις του ο εμπορικός κόσμος μιλάει για κλίμα που βαραίνει βδομάδα με τη βδομάδα, οι βιομήχανοι προειδοποιούν ότι «μπαίνουμε στη ζώνη κινδύνου» αντίστοιχη της προηγούμενης άνοιξης, με τη διαφορά ότι ένα ριμέικ του 2015, εκτός από οδυνηρό, θα είναι πλέον και καταστροφικό.

Ηταν δεδομένο ότι το πρώτο εξάμηνο θα είχαμε ύφεση, υπήρχε ωστόσο η ελπίδα ότι με την ολοκλήρωση της αξιολόγησης το κλίμα θα άλλαζε γοργά και η οικονομία θα άρχιζε πάλι να παίρνει ανάσες.

Η ελπίδα αυτή ξεφτίζει καθημερινά. Οχι τόσο επειδή οι πάντες πλέον αντιλαμβάνονται ότι η ολοκλήρωση της αξιολόγησης είναι δύσκολη, αυτό υπήρχε ως αίσθηση και στις αρχές του μήνα. Οσο επειδή τα γεγονότα των τελευταίων εβδομάδων, οι εικόνες με καραβάνια προσφύγων στην Εθνική Οδό από τη Λαμία μέχρι τη Θεσσαλονίκη, με κυβερνητικούς βουλευτές να παρακαλούν δημάρχους να τους φιλοξενήσουν, ντόπιους να εξεγείρονται και αγρότες να σκληραίνουν τη στάση τους βυθίζουν την καταναλωτική ψυχολογία. Ενισχύοντας την αίσθηση απομονωτισμού της χώρας, αυτό το κλίμα πολιτικής αστάθειας που επιβαρύνθηκε από τις διαρροές για εκλογές και αντικρουόμενες δηλώσεις υπουργών καταποντίζει τις καταναλωτικές διαθέσεις.

ΟΙ ΤΖΙΡΟΙ. Συγκρίνοντας την εξέλιξη του τζίρου των καταστημάτων λιανικής των τελευταίων ετών, φαίνεται πως ο φετινός Φεβρουάριος είναι ο χειρότερος από το 2013. Τότε η βουτιά ήταν 13% έναντι του αντίστοιχου μήνα του 2012, για να ακολουθήσει το 2014 με οριακή μείωση 1,4%, το 2015 με πτώση 2,4%, η οποία φέτος κινείται 6%-7% και άνω. Παρόμοια πάνω – κάτω είναι και η πορεία στα τρόφιμα. Το -13% του Φεβρουαρίου 2013 έγινε -0,4% το 2014, -0,6% το 2015 και -5% έως  -6% φέτος. Και φυσικά το ερώτημα όλων που θυμούνται το «καήκαμε αν καθυστερήσουμε» του Τσακαλώτου είναι αν η αβεβαιότητα αυτή θα συνεχιστεί και τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο.

Ως τον χειρότερο Φεβρουάριο των τελευταίων ετών περιγράφει τον φετινό ο Βασίλης Κορκίδης, πρόεδρος της Εθνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας. «Αν και δεν έχουμε φτάσει εκεί, πολύς κόσμος θεωρεί πως τα κλειστά σύνορα είναι προάγγελος εξόδου από τη Συνθήκη Σένγκεν, που με τη σειρά της φέρνει πιο κοντά την έξοδο από το ευρώ. Βάλτε από δίπλα το Ασφαλιστικό, το Φορολογικό, την παράταση της αξιολόγησης και έχετε την πλήρη εικόνα».

Τρόφιμα και καύσιμα αποτελούσαν ανέκαθεν δείκτες για την καταναλωτική συμπεριφορά. Καθώς η κοινωνία αντιλαμβάνεται ότι η κατάσταση πάει από το κακό στο χειρότερο και ο πολιτικός κίνδυνος επανακάμπτει, ο μέσος καταναλωτής ελαχιστοποιεί, αν όχι εκμηδενίζει τις παρορμητικές αγορές στα σουπερμάρκετ, ωθείται στην αγορά των απαραίτητων, κουμπώνεται όσο μπορεί, όπως αναγνωρίζει και σε προ ημερών έρευνα η ICAP Group. Σύμφωνα με τις ισχύουσες συνθήκες και τάσεις στην αγορά, οι πωλήσεις των σουπερμάρκετ εκτιμάται ότι θα μειωθούν περαιτέρω το 2016 επισημαίνει η έρευνα που επιμελήθηκε η Σταματίνα Παντελαίου, διευθύντρια οικονομικών μελετών.

«Δυστυχώς, παρότι Δεκέμβριος και Ιανουάριος είχαν στείλει κάποια μηνύματα αισιοδοξίας, τον Φεβρουάριο η ανασφάλεια προέβαλε ξανά. Αποτιμάται μάλιστα καθημερινά στα ταμεία των επιχειρήσεων, που αποτελούν καρδιογράφημα της καταναλωτικής ψυχολογίας» λέει ο Αντώνης Μακρής, πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Λιανικής Πώλησης Ελλάδος (ΣΕΛΠΕ).

Ολα ανοιχτά. Στον κόσμο των επιχειρήσεων θεωρούν ότι πλέον όλα είναι ανοιχτά στο μέτωπο των πολιτικών εξελίξεων, ενώ κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με βεβαιότητα τι θα γίνει στην οικονομία. Φοβούνται ότι η κυβέρνηση δεν είναι σε θέση να παρουσιάσει ένα εθνικό business plan, παράλληλα αλλά και πέρα από τα Μνημόνια.

Καύσιμα

Συνεχίζεται η βουτιά, παρά την πτώση τιμών

Σε κεντρικές αρτηρίες όπως η Κηφισίας, πρωί, μεσημέρι και βράδυ έχει μποτιλιάρισμα. Δεν ισχύει ωστόσο το ίδιο στις εθνικές οδούς. Μπλόκα, κλειστά σύνορα, παραγγελίες από τις βιομηχανίες που έχουν μειωθεί λόγω της περιρρέουσας ατμόσφαιρας, αποτυπώνονται στην κατανάλωση καυσίμων και στα δρομολόγια των μεταφορικών. Το πλήγμα στον τομέα είναι μεγαλύτερο από ό,τι στην οικιακή κατανάλωση, κινείται άνω του 10%. Σε επίπεδο νοικοκυριών, τις δύο πρώτες εβδομάδες του Φεβρουαρίου η αγορά βενζινών παρουσίασε πτώση -5%, ενώ ο Ιανουάριος είχε κλείσει με -3%. Διασκεδάζοντας τους φόβους τους οι εταιρείες το απέδιδαν στο γεγονός ότι ο κόσμος πάντα μαζεύεται τον πρώτο ένα – ενάμιση μήνα μετά τις γιορτές. Ωστόσο τις τρεις τελευταίες εβδομάδες, η πώληση βενζίνης εκτιμάται ότι φτάνει -10% από το ίδιο διάστημα πέρυσι. «Δεν δικαιολογείται τέτοια πτώση όταν η τιμή της βενζίνης είναι τουλάχιστον 11% κάτω από πέρυσι και βρίσκεται στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων έξι ετών (1,25-1,30 ευρώ)» λέει ο Γιάννης Αλιγιζάκης, πρόεδρος του Συνδέσμου Εταιρειών Εμπορίας Πετρελαιοειδών Ελλάδος (ΣΕΕΠΕ). Πάλι καλά που υπάρχουν και οι χαμηλές τιμές και συγκρατούν την πτώση συμπληρώνει και αναρωτιέται πόσο κάτω θα είχε πάει η αγορά αν το αργό βρισκόταν στα 80 δολάρια, αντί για τα 30 σήμερα.  

Φόροι

Οι νέες αυξήσεις κρατούν κλειστά τα πορτοφόλια

Η κατάσταση περιγράφεται χαώδης και από τον πρόεδρο του ΕΒΕΑ Κώστα Μίχαλο. Κάτω από τον περυσινό Φεβρουάριο είναι και οι εισαγωγές, που με τα μπλόκα έχουν επιβαρυνθεί πολύ λέει. Δεν κρύβει μάλιστα ότι φοβάται για επεισόδια και γεγονότα ανεξέλεγκτα το επόμενο διάστημα. Ενδείξεις κοινωνικού αυτοματισμού όπου ένας κλάδος στρέφεται κατά ενός άλλου κάνουν ήδη την εμφάνισή τους. Σε αυτό το κλίμα, ο επιχειρηματικός κόσμος αποφεύγει να μιλήσει για επενδύσεις ή το κάνει σκωπτικά. Για παράδειγμα, θυμίζουν την άσκοπη βεντέτα μεταξύ Σκουρλέτη και Ράιτ, διευθύνοντος συμβούλου της Eldorado Gold που απειλεί με αγωγή τον υπουργό για τα σχόλιά του πως ο ίδιος και οι φίλοι του σόρταραν με τη μετοχή της εταιρείας. Θυμίζουν επίσης τις διαρκείς παλινδρομήσεις με Σπίρτζη, Δρίτσα για τις ιδιωτικοποιήσεις.

Σε αυτό το περιβάλλον αβεβαιότητας, κομβικό ρόλο για την καταναλωτική ψυχολογία έχουν οι φόροι. Πάρτε λίγα από πολλούς και όχι πολλά από λίγους είναι το μήνυμα του επιχειρηματικού κόσμου. «Δεν είναι μόνο θέμα κοινωνικής δικαιοσύνης, είναι ζήτημα κοινής λογικής και ουσίας» λέει ο συνομιλητής μας. Σε μια κατάσταση όπως η σημερινή, όπου συν τοις άλλοις ο καταναλωτής ακούει και ότι συζητείται νέα αύξηση φόρων, δεν βάζει το χέρι στην τσέπη ακόμη και στις εκπτώσεις, παρά κρατά κλειστό το πορτοφόλι του περιμένοντας χειρότερες ημέρες. Προσεγγίζουμε οριακές καταστάσεις, με αποτέλεσμα η παραγωγική βάση της ελληνικής οικονομίας να συρρικνώνεται όλο και περισσότερο, όπως λέει και ο ΣΕΒ. Πέρυσι, 1,2 εκατ. φορολογούμενοι δήλωσαν μηδενικό εισόδημα και 4,6 εκατ. φορολογούμενοι δήλωσαν έως 10.000 ευρώ, καταβάλλοντας κατά κεφαλήν φόρο 139 ευρώ και συνεισφέροντας το 7,5% των εσόδων του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων. Την ίδια ώρα 267.000 φορολογούμενοι με ετήσιο δηλωμένο εισόδημα άνω των 30.000 ευρώ κατέβαλαν ο καθένας, κατά μέσο όρο, 13.790 ευρώ φόρο και αθροιστικά πλήρωσαν το 42%.