Θάνος Αργυρόπουλος. Ο διευθυντής της Αμπράμοβιτς

Τόλμησε να πει χωρίς περιστροφές τη γνώμη του στην πιο τολμηρή γυναίκα της τέχνης και βρέθηκε να είναι όχι απλώς από τους στενότερους συνεργάτες της, αλλά ο διευθυντής του Ιδρύματος το οποίο η ίδια θέλει να κληροδοτήσει στις επόμενες γενιές, γύρω από μια άπιαστη, άυλη τέχνη – εκείνη της περφόρμανς. Για χάρη της μέσα σε ελάχιστους μήνες βρέθηκε από το Λονδίνο στη Νέα Υόρκη και από τα κεφάλαια επιχειρηματικών συμμετοχών στην καρδιά του εικαστικού κόσμου.

Και τώρα γίνεται ο συνδετικός κρίκος για να παρουσιάσει στην Αθήνα τη μεγαλύτερη περφόρμανς που έχει ώς τώρα οργανώσει στην Ευρώπη, σε συνεργασία με τον οργανισμό ΝΕΟΝ. Είναι ο Θάνος Αργυρόπουλος, ο έλληνας διευθυντής του Ινστιτούτου Μαρίνα Αμπράμοβιτς (MAI) και αποκαλύπτει όχι μόνο πώς είναι να δουλεύει στο πλευρό της «γιαγιάς της περφόρμανς», αλλά και τι θα δούμε επί έξι εβδομάδες στο Μουσείο Μπενάκη στο πρόγραμμα «Αs One», εκεί όπου όλα θα περιστρέφονται γύρω από τη μέθοδο που φέρει το όνομα της αιρετικής σέρβας εικαστικού.

«Καμβάς της μεθόδου είναι ο χώρος, ο χρόνος και η συλλογικότητα. Σε καλεί να νιώσεις το παρόν εδώ και τώρα» λέει για το στίγμα της περιβόητης μεθόδου Μαρίνα Αμπράμοβιτς, που ξεκίνησε πριν από τέσσερις δεκαετίες για να βοηθήσει τους καλλιτέχνες να διευρύνουν τα όριά τους σε σωματικό και ψυχικό επίπεδο, ενώ την τελευταία τετραετία έχει διαμορφωθεί έτσι ώστε να αφορά και το ευρύ κοινό.

Η ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΜΠΡΑΜΟΒΙΤΣ. Το παρόν όμως, και μάλιστα διόλου ευχάριστα, το βιώνουμε χωρίς τη μεσολάβηση της Αμπράμοβιτς. Γιατί λοιπόν θα πρέπει να φτάσουμε ώς το Μουσείο Μπενάκη και να αφεθούμε σε έναν από τους 40 μεσολαβητές – ορισμένοι τυχεροί τις δύο πρώτες εβδομάδες και στην ίδια – για να μυηθούμε στη μέθοδό της; «Μέσα από την τεχνική, την απομόνωση, τις ασκήσεις που έχουν σχεδιαστεί για να επιβραδύνουν σε μεγάλο βαθμό την αίσθηση του χρόνου κατά τη γνώμη μου δίνεται η δυνατότητα μιας βαθύτερης ενδοσκόπησης, της επικοινωνίας μεταξύ του εξωτερικού περιβάλλοντος, της διανοητικής κατάστασης και του συναισθηματικού κόσμου. Δεν πρόκειται για κάποια καινοτομία, αλλά για μια υπαρκτή παράδοση που μετατράπηκε σε έργο.

Είναι ένα προσωπικό τελετουργικό μέσα σε μια συλλογικότητα» εξηγεί ο 38χρονος Ελληνας, που σπούδασε ψυχολογία και οικονομικά στη London Business School, ενώ μεταξύ άλλων διετέλεσε και οικονομικός σύμβουλος του Παύλου Γερουλάνου στο ενοποιημένο υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού (υπήρξε και από τους πρωτεργάτες του κινηματογραφικού νομοσχεδίου) πριν ασχοληθεί με το MAI.

Και γιατί όλο αυτό – που θα παρουσιαστεί μαζί με ακόμη επτά μεγάλης διάρκειας περφόρμανς και 18 μικρότερες, ελλήνων καλλιτεχνών, όλες τους νέες παραγωγές – αφορά τον Ελληνα που βιώνει την κρίση, ψάχνει στα σκουπίδια για φαγητό, κάνει μπλόκα με τα τρακτέρ και έχει να αντιμετωπίσει την άφιξη χιλιάδων προσφύγων επί καθημερινής βάσης; «Αν η μέθοδος αφορά κάποια συλλογικότητα, αυτή είναι οι Ελληνες. Εχουμε βιώσει άλγος, αποπροσανατολισμό και άλλα αρνητικά συναισθήματα. Για όσους αναρωτιούνται αν πρόκειται για πολυτέλεια, η απάντηση είναι ξεκάθαρα όχι.

Είναι ανθρώπινη και κοινωνική ανάγκη. Οταν υπάρχει κρίση περικόπτονται οι επενδύσεις στον πολιτισμό. Είναι μια εντελώς λανθασμένη τακτική. Υπάρχει και ανθρώπινη ανάγκη και κοινωνική ανάγκη για επένδυση στον πολιτισμό. Ολα αυτά παράγουν θέσεις εργασίας σε μια χώρα όπου η ανεργία στις ηλικίες 18 έως 35 φτάνει το 70%.  Είναι απολύτως απαραίτητο να ξεφύγουμε από τη διχοτόμηση πρώτων αναγκών και του πολιτισμού ως πολυτέλεια διότι ο πολιτισμός για την Ελλάδα είναι συγκριτικό πλεονέκτημα. Η χρόνια κακοδιοίκηση και η φρικτής πολιτικής κουλτούρα δεν μπορεί να θυματοποιεί το μόνο καλό που έχει αυτή η χώρα.

Η ίδια η εξουσία που προκαλεί κρίση σε καίριους τομείς είναι η ίδια που λέει ότι δεν έχουμε λεφτά για τον πολιτισμό. Εχει δημιουργήσει την καταστροφή και μετά την επικαλείται», εκτιμά ο Αργυρόπουλος, που παραδέχεται ωστόσο ότι η παρουσίαση του εγχειρήματος στην πιο ολοκληρωμένη μορφή του (ύστερα από τις δοκιμές σε Βραζιλία, Αργεντινή και Αυστραλία) στην Αθήνα της οικονομικής κρίσης ενέχει ένα ρίσκο.

«Και το ρίσκο δεν είναι μόνο για το ΜΑΙ, αλλά και για το ΝΕΟΝ, που αντιμετώπισε την πρόκληση με γενναιοδωρία, δεδομένου ότι το συγκεκριμένο εγχείρημα είναι ο ορισμός της συμπαραγωγής, το κόστος είναι μεγάλο. Η Αθήνα είναι το πιο δύσκολο μέρος για να κάνεις κάτι τέτοιο αυτή τη στιγμή λόγω ενός συνδυασμού παραγόντων. Ο πρώτος είναι το αρνητικό κλίμα. Ο δεύτερος ότι ως λαός είμαστε πολύ συναισθηματικός και μπορεί να στηρίξουμε κάτι πάρα πολύ, αλλά είμαστε και κυκλοθυμικοί. Δεν μπορεί να προβλέψει κάποιος εύκολα τις αντιδράσεις», λέει ο επιχειρηματίας, που έχει δραστηριοποιηθεί έντονα στη δημιουργική βιομηχανία και τις νέες τεχνολογίες.

Ο κινηματογράφος και ένα σχέδιο της Μαρίνας Αμπράμοβιτς για τη μεγάλη οθόνη ήταν η αφορμή της γνωριμίας τους. Ο Θάνος Αργυρόπουλος αν και θαυμάζει τη δουλειά της δεν ενέδωσε αρχικά στην πρόταση συνεργασίας, η οποία ωστόσο ευοδώθηκε αργότερα.

Η ΓΗΙΝΗ «ΙΕΡΕΙΑ». «Τη θαυμάζω χωρίς αμφιβολία διότι όταν η Αμπράμοβιτς ξεκίνησε να κάνει περφόρμανς στην ουσία δεν υπήρχε ως κατηγορία. Εγκαθίδρυσε ολόκληρη κατηγορία τέχνης μόνη της. Το ότι ήταν δε μια νεαρή γυναίκα που ξεκίνησε από την πρώην Γιουγκοσλαβία είναι ασύλληπτο. Φανταστείτε για ποια δύναμη χαρακτήρα μιλάμε».

Είναι άραγε η συνεργασία με τη Μαρίνα Αμπράμοβιτς μια διαρκής περφόρμανς; «Οχι, κάθε άλλο. Είναι γήινη, έχει χιούμορ, λέει ανέκδοτα, γελάει πολύ. Αλλά αν πεισμώσει…» εξομολογείται ο διευθυντής του ΜΑΙ. Και το πιο δύσκολο σημείο του χαρακτήρα της; «Το βασικό προτέρημα και καίριο στοιχείο της επιτυχίας της είναι η επιμονή της. Δεν εγκαταλείπει τις ιδέες της, τις αξίες της, τις ανθρώπινες σχέσεις. Κι όπως κάθε μεγάλο προτέρημα σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να γίνει και η μεγαλύτερη δυσκολία. Υπάρχουν στιγμές που έχουμε παντελώς αντίθετη άποψη» παραδέχεται.

Εκτιμά ότι η κοινή βαλκανική καταγωγή τους έπαιξε ρόλο στη χημεία που αναπτύχθηκε μεταξύ τους; «Σίγουρα έπαιξε ρόλο, διότι η Μαρίνα αγαπάει την Ελλάδα και τους Ελληνες. Εξάλλου, κατά κάποιον τρόπο, μιλώντας ιστορικά και πολιτισμικά, έχουμε κάποιες κοινές αναφορές κι αυτό μας βοηθά να συνεννοούμαστε για το τι είναι σωστό και τι λάθος, τι είναι αξία, τιμή, συμφωνία, πίστη. Πάντως είναι πολύ πιο θερμή και Βαλκάνια από μένα, έχει ταμπεραμέντο».