Σύγχρονη μουσική για αμύητους

Στην «Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων» του Λιούις Κάρολ η μικρή ηρωίδα με συνοδοιπόρο τον Τρελοκαπελά του παραμυθιού περιπλανιέται σε έναν φανταστικό κόσμο με αναρίθμητους γρίφους. Στα μάτια του κοριτσιού τα πάντα μοιάζουν περίεργα, ανεξήγητα, αλλά εντέλει ο συγγραφέας με τον τρόπο του αποκωδικοποιεί τις αλληγορίες του.

Κάτι ανάλογο συμβαίνει με τη σύγχρονη μουσική. Στα αφτιά του μέσου ακροατή μοιάζει με τη (μουσική) χώρα των θαυμάτων. Οι περισσότεροι αισθάνονται σοκ ακούγοντάς την, υποστηρίζουν καλλιτέχνες που την υπηρετούν.

Για να φέρουν το μουσικό είδος κοντά σε ένα ευρύτερο κοινό, άξιοι συνθέτες, εικαστικοί και πανεπιστημιακοί ερευνητές, σαν άλλοι Τρελοκαπελάδες στο συναρπαστικό παραμύθι της σύγχρονης μουσικής του 20ού και 21ου αιώνα, συμπράττουν σε μια ολοήμερη εξερεύνηση των πολλαπλών εκφράσεών της. Σκοπός τους να συστήσουν σε όσους προσέλθουν αύριο στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών τη σύγχρονη μουσική δημιουργία μέσα από εύκολα κατανοητούς συσχετισμούς, παραλληλισμούς, αναλύσεις, ερμηνείες, παραδείγματα και επεξηγήσεις. Με ευρηματικές μεθόδους αξιοποιούν τα εικαστικά, τον βωβό κινηματογράφο και τη σύγχρονη κλασική μουσική δημιουργία για να γίνουν κατανοητά, ακούσματα που μοιάζουν με θόρυβο στα αφτιά πολλών.

«Η σύγχρονη μουσική έχει ταυτιστεί με κάθε είδους επανάσταση, συχνά δε και με ακρότητες. Το μουσικό είδος που μας σύστησε ο Αρνολντ Σένμπεργκ έχει να επιδείξει αριστουργήματα αλλά και «Φράνκενσταϊν» για τον μέσο, μη εξοικειωμένο, ακροατή. Το χάσμα ανάμεσα στο ευρύ κοινό και σε αυτό που ονομάζεται σύγχρονη μουσική πρωτοπορία έρχεται να γεφυρώσει το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών», λέει ο συνθέτης και παραγωγός ραδιοφωνικών εκπομπών Χρίστος Παπαγεωργίου με αφορμή το αφιέρωμα «Σύγχρονη μουσική χωρίς κώδικες» που είναι ενταγμένο στον κύκλο «Γέφυρες» (υπεύθυνος: Δημήτρης Μαραγκόπουλος).

Η εξερεύνηση στη σύγχρονη μουσική αρχίζει μισή ώρα μετά το μεσημέρι με ανοιχτή στο κοινό πρόβα της βραδινής συναυλίας με έργα σύγχρονης μουσικής με τον συνθέτη, μαέστρο και ακαδημαϊκό Θόδωρο Αντωνίου και τον Χρίστο Παπαγεωργίου. Στη διάρκεια της πρόβας αμφότεροι θα παρουσιάσουν στο κοινό έργα αναλύοντάς τα είτε εξαρχής είτε επεμβαίνοντας όπου χρειάζεται για να αποσαφηνιστούν οι προθέσεις των συνθετών. Το απόγευμα ο συνθέτης και παραγωγός της ραδιοφωνικής εκπομπής «Αναζητώντας την κυρία με τη στρυχνίνη» Χρίστος Παπαγεωργίου παρακολουθεί με το πιάνο και προβολές εικόνων την πορεία των μουσικών ρευμάτων του 20ού αιώνα μέσα από χαρακτηριστικά παραδείγματα.

Η ζωγραφική μετασχηματίζεται σε «λυσάρι» στο επόμενο σέσιον και ο Παπαγεωργίου υποδέχεται τον εικαστικό και μουσικό Νικόλα Κληρονόμο με το καβαλέτο του. Θα συνομιλήσουν με πιάνο και καμβά για τα πιο αντιπροσωπευτικά μουσικο-εικαστικά ιδιώματα του 20ού αιώνα, βοηθώντας το κοινό να «δει» τη σύγχρονη μουσική.

Ο Δημήτρης Μαραγκόπουλος επιλέγει τρία αποσπάσματα από την εμβληματική ταινία του βωβού εξπρεσιονιστικού κινηματογράφου «Το εργαστήριο του δόκτορος Καλιγκάρι» (1920) του Ρόμπερτ Βίνε, τα οποία θα ντύσουν με σύγχρονα ιδιώματα, αυτοσχεδιάζοντας ζωντανά, επιλεγμένοι μουσικοί και συνθέτες. Το ακροατήριο θα ψηφίσει εκείνο τον μουσικό που θα πετύχει την πιο δημιουργική λειτουργική προσέγγιση ανάμεσα σε εικόνα και μουσική.

Αλλά υπάρχει και η βιομουσική δημιουργία: ένας ηλεκτρονικός υπολογιστής θα συνδεθεί μέσω ηλεκτροδίων με τον εγκέφαλο του Θόδωρου Αντωνίου. Τα μηνύματα του εγκεφάλου του θα μετασχηματίζονται σε ηλεκτρονικούς ήχους και, δίκην οργάνου, θα συνδυάζονται με τους φυσικούς ήχους ορχηστρικού συνόλου στη σύνθεση «Brainswarm» που εμπνεύστηκε ο  πανεπιστημιακός Λεόντιος Χατζηλεοντιάδης του ΑΠΘ, καθηγητής του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών.