Οκτώ ώρες κινηματογράφου!

Η πιο αξιοσημείωτη περίπτωση φιλιππινέζου δημιουργού που κατόρθωσε να περάσει τα σύνορα της χώρας του (μετά τη «φούσκα» του Μπριλάντε Μεντόζα) είναι ο Λαβ Ντίαζ, οι ομολογουμένως όμορφες ταινίες του οποίου έχουν συχνά δοκιμάσει την αντοχή του κοινού. Γιατί θα μου πείτε, είναι πολύ βίαιες; Οχι, καθόλου. Η «Μελαγχολία» όμως του 2008 διαρκεί επτά ώρες και τριάντα λεπτά, ενώ ο «Αιώνας της γέννησης» που γύρισε το 2011 «μόλις» έξι. Πρόσφατα ο ίδιος είδε το προφίλ του στο καλλιτεχνικό στερέωμα να διαγράφεται ολοένα και πιο έντονο χάρη στο φιλμ «Norte» του 2013, που έκανε πρεμιέρα στο Un Certain Regard στο Φεστιβάλ Καννών (εξασφαλίζοντας μάλιστα και διανομή στις ΗΠΑ) ενώ στη συνέχεια απέσπασε τη Χρυσή Λεοπάρδαλη στο Φεστιβάλ του Λοκάρνο, μόλις την επόμενη χρονιά, με το φιλμ «From what was before».

Η τελευταία του ταινία, με τίτλο «Helesa Hiwagang Hapis» περιγράφεται από τον σκηνοθέτη της ως μια ιστορία αναζήτησης του σώματος του Αντρες Μπονιφάτσιο (ένας άνδρας γνωστός ως ο πατέρας της Φιλιππινέζικης Επανάστασης). Α, και διαρκεί οκτώ ώρες και κάτι. Με ένα διάλειμμα στη μέση (που κράτησε μία ώρα), η προβολή του αποτέλεσε δίχως αμφιβολία το σημαντικότερο κινηματογραφικό γεγονός όλης της διοργάνωσης. Ασπρόμαυρο, τετράγωνο κάδρο, τελετουργικοί ρυθμοί και μια ταινία που αντικαθιστά τη ζωή. Αντικαθιστά το περιβάλλον, τις σιωπές, το αληθινό φως – γιατί, σου λέει, αποκλείεται να είναι προτιμότερα από τον κινηματογράφο.

Να το πω αλλιώς: ο κύριος Ντίαζ είναι ο σοβαρότερος σκηνοθέτης που βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο Διαγωνιστικό Πρόγραμμα και η ταινία του αποτελεί μια πραγματικά ουσιαστική φιλμική πρόταση. Δεν φτιάχτηκε προφανώς για το ευρύ κοινό, ούτε καν για εκείνους που απλά φλερτάρουν με τη σινεφιλία. Είναι η δουλειά ενός αφοσιωμένου καλλιτέχνη που αγκαλιάζει ολοκληρωτικά το μέσο (δεν παίρνω όρκο ότι γυρίστηκε σε φιλμ, αλλά η ποιότητα του τελικού αποτελέσματος εκεί παραπέμπει).

Α, και στο «Goat», παραγωγής Τζέιμς Φράνκο, ένας έφηβος πέφτει θύμα ξυλοδαρμού και αποφασίζει να γίνει μέλος μιας εκ των πιο ισχυρών – μα και σκληρών – κολεγιακών αδελφοτήτων. Μόνο που για να φτάσει εκεί πρέπει να περάσει (κυριολεκτικά) μέσα από την κόλαση – για την ακρίβεια, την εβδομάδα της κολάσεως. Δοκιμασίες σκληρές που ο σκηνοθέτης Αντριου Νιλ καδράρει με ρεαλισμό (προέρχεται άλλωστε από τον χώρο του ντοκιμαντέρ). Μιλώντας για ντοκιμαντέρ, απουσίαζε από το Φεστιβάλ ο Μάικλ Μουρ του «Where to invade next» («Πού να εισβάλουμε μετά» – συμπαθές) λόγω πνευμονίας. Εμφανίστηκε όμως σε βιντεάκι, όπου ευχαρίστησε τη Μπερλινάλε αλλά και την κυβέρνηση του Βερολίνου «για τον σκληρό της αγώνα στο προσφυγικό ζήτημα». Αρκετοί χειροκρότησαν. Η γνήσια έκφραση απορίας των υπολοίπων όμως ήταν τόσο έντονη, που μάλλον έκανε τη διαφορά.

INFO
Το 66ο Κινηματογραφικό Φεστιβάλ του Βερολίνου θα ολοκληρωθεί στις 21 Φεβρουαρίου, www.berlinale.de