Παρίσι: Αναζητώντας τη μουσα

Στις 2 Ιουλίου 1893 ο Μαρσέλ Προυστ σε μια επιστολή του προς τον συμβολιστή ποιητή και δανδή αριστοκράτη Ρομπέρ ντε Μοντεσκιέ εξέφραζε τον θαυμασμό του για την κόμησσα Γκρεφίλ: «Το μυστήριο της ομορφιάς της είναι το αίνιγμα των ματιών της. Δεν έχω δει ωραιότερη γυναίκα». Η ιστορία της, η επίδρασή της στην παρισινή κοινωνία της Μπελ Επόκ και η στήριξή της σε μουσικούς και επιστήμονες της εποχής είναι το αφήγημα στην έκθεση «La mode retrouveé» στο Μουσείο Μόδας Γκαλιερά στο Παρίσι. Πρόκειται για την ιστορία του τέλους του 19ου αιώνα  και των αρχών του 20ού. Η Ελιζαμπέτ ντε Καραμάν-Τσιμάι, μετέπειτα κόμησσα Ανρί Γκρεφίλ, ήταν εκείνη που συνεισέφερε στις έρευνες του ζεύγους Πιερ και Μαρί Κιουρί και βοήθησε στην ανάπτυξη του Ινστιτούτου Ραδίου. Εκείνη βρήκε χορηγούς για τις παραγωγές των λυρικών έργων του Βάγκνερ, των Ρωσικών Μπαλέτων του Ντιαγκίλεφ, τις χορευτικές παραστάσεις της Ισιδώρας Ντάνκαν. Ο Τύπος της εποχής ασχολήθηκε μαζί της. Και ο Προυστ εμπνεύσθηκε  από το γούστο της, τη σιλουέτα της, τη λεπτότητα των τρόπων της. Η  πένα του έπλασε  την απρόσιτη δούκισσα Γκερμάντ. Η αύρα της διαπερνά  το μυθιστόρημα-ποταμό «Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο».

 Οι πιο σπάνιες δημιουργίες της μόδας είναι προϊόντα θλιβερών συναισθηματικών συνθηκών όπως αποκαλύπτουν στον επισκέπτη βελούδινοι μανδύες, φορέματα από λεπτή οργκάντσα, αποδείξεις μεγάλων ποσών για παραγγελίες σε καπέλα, παπούτσια και άλλα αξεσουάρ. Οι δημιουργίες ειδικά για εκείνη των Γουόρθ, Φορτούνι, Μπαμπάνι, Λανβέν που ξεσήκωσαν τον Προυστ ήταν συνέπεια θλίψης και απαξίωσης. Η κόμησσα δεν ευτύχησε στην προσωπική της ζωή και αναζήτησε στην υψηλή ραπτική την ερωτική αποκλειστικότητα που δεν της παραχώρησε ο άπιστος κόμης σύζυγός της. Η ομορφιά των ρούχων παρηγορούσε τη μοναχική κόμησσα στις κοινωνικές συναναστροφές της.  Η εποχή της Γκρεφίλ συνδέεται με τη θεώρηση της μόδας ως προνομίου μιας κοινωνικής και οικονομικής ελίτ τα μέλη της οποίας απεχθάνονται την ιδέα ότι το σχέδιο μιας ενδυματολογικής δημιουργίας μπορεί να έχει πολλούς αποδέκτες. Η «Mode retrouveé» υπενθυμίζει ότι οι τελευταίοι αλλάζουν το ντύσιμό τους για να παραμένουν διαρκώς ξεχωριστοί. Ή, όπως το περιγράφει με το χαρακτηριστικό αφοριστικό ύφος του ο Οσκαρ Ουάιλντ: «Μόδα είναι ό,τι εμείς φοράμε. Αυτό που η μόδα ξεπερνά είναι ό,τι φοράνε οι άλλοι».