Απώλειες: Ο αποχαιρετισμός των ειδώλων

Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος – Ενας γίγαντας

Είχα την τύχη και την τιμή να τον γνωρίσω στην παρουσίαση του έργου «Ιστορία του Ευρωπαϊκού Πνεύματος» του Παναγιώτη Κανελλόπουλου στο Μέγαρο Μουσικής, το 2010. Ηταν επίτιμος καλεσμένος, χωρίς όμως να του έχουν δώσει βήμα για σχόλια ή προγραμματισμένο λόγο (κάτι που δεν γνώριζα εκείνη τη στιγμή). Αυτό όμως δεν τον εμπόδισε να σηκωθεί και να πάρει τον λόγο, με το τέλος της ομιλίας τού τότε προέδρου της Νέας Δημοκρατίας Αντώνη Σαμαρά, και να μιλήσει με τα καλύτερα λόγια εξυμνώντας τον φίλο του για το καταπληκτικό αυτό έργο. Θυμάμαι ακόμη το χειροκρότημα από το κοινό στην αίθουσα! Ενας γίγαντας της ακαδημίας με τεράστιο έργο και προσφορά σε αυτόν τον τόπο.

Ηταν μία από τις τελευταίες μεγάλες τραγωδούς, δυστυχώς δεν είχα ποτέ την τύχη να τη δω στο θέατρο. Ωστόσο, τα σύγχρονα μέσα και το Διαδίκτυο μου επέτρεψαν να τη γνωρίσω. Από το οπτικοακουστικό υλικό που έχω βρει είδα τους τεράστιους ρόλους που ερμήνευσε όπως η Εκάβη, η Ηλέκτρα και άλλους από το σύγχρονο ρεπερτόριο, όπως η Μάνα από τον «Ματωμένο γάμο» ή το «Μυστικό της Κοντέσσας Βαλέραινας». Ολα αυτά με βοήθησαν να ανακαλύψω το μεγαλείο της υποκριτικής της. Ενώ ήταν μια πολύ σεμνή παρουσία, αυτό δεν την καθιστούσε αμέτοχη στα κοινωνικά και πολιτικά δρώμενα, ασχολήθηκε ενεργά με την πολιτική στους τομείς της εκπαίδευσης και του πολιτισμού και αυτό το θεωρώ σημαντικό, επειδή ο ηθοποιός πρέπει να έχει και κοινωνική αλλά και πολιτική συνείδηση. Και γι’ αυτόν τον λόγο η Αννα Συνοδινού αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση για εμάς τους νέους και μελλοντικούς ηθοποιούς. Γιατί έχει αυτό το κράμα του ηθοποιού και του καλλιτέχνη, αλλά συγχρόνως του ατόμου που ενδιαφέρεται για τα κοινά.

Τέλη της δεκαετίας του ’80 με αρχές του ’90. Πήγαινα σχολείο ακόμη. Εκείνο το βράδυ ήμουν πολύ τυχερός. Η αδελφή μου είχε βγει και οι γονείς είχαν πάει νωρίς για ύπνο. Η κινηματογραφική λέσχη ήταν όλη δική μου. Ετσι μόνος, με χαμηλωμένη τη φωνή της τηλεόρασης, κοντά μεσάνυχτα, άκουσα τον αξέχαστο Μπακογιαννόπουλο να προλογίζει το «Μια ξεχωριστή μέρα». Η ταινία δεν έμοιαζε με τίποτε απ’ όσα είχα δει. Με φόντο την επίσκεψη του Χίτλερ στην Ιταλία του Μουσολίνι το 1938 ο Σκόλα αποκαλύπτει την προθυμία με την οποία η ιταλική κοινωνία στήριξε τον φασισμό και τον ναζισμό. Επίκεντρο όμως της ταινίας δεν είναι τα καθεστώτα, αλλά οι άνθρωποι της διπλανής πόρτας. Αυτό που κάνει μια μέρα ξεχωριστή, μοιάζει να λέει ο Σκόλα, δεν είναι τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα, οι παρελάσεις, οι στολές και τα λαϊκά πανηγύρια. Ξεχωριστή είναι η μέρα κατά την οποία οι άνθρωποι καταφέρνουν να νικήσουν τη δύναμη της αδράνειας και να ξανακοιτάξουν τον εαυτό τους. Ο Σκόλα όμως δεν είναι αφελής. Στο τέλος όλα επιστρέφουν στη θέση τους. Ο Μαστρογιάνι φεύγει με σκυφτές πλάτες για την εξορία και η Λόρεν επιστρέφει στη συζυγική κλίνη του μαρτυρίου. Η επόμενη μέρα φαινομενικά θα σβήσει κάθε ίχνος της συνάντησής τους. Εχει όμως κανείς αμφιβολία πως τίποτα δεν είναι πια το ίδιο με πριν;

Πρωτοείδα έργο του Λάππα πριν από αρκετά χρόνια σε έναν εργασιακό χώρο. Το έντονο κόκκινο τράβηξε την προσοχή μου, δημιουργώντας μου ένα αίσθημα τρόμου, μάλλον γιατί το κόκκινο παραπέμπει στο αίμα που πάντα η θέα του δημιουργεί τρόμο. Από την άλλη, είναι οι διαστάσεις του, σαν πραγματικός άνθρωπος και μάλιστα μεγαλόσωμος! Δεν ξέρω εάν αυτό το συναίσθημα ήθελε να κεντρίσει ο δημιουργός του. Δεν γνώριζα τίποτα για αυτόν, παρά μόνο το όνομά του. Παρατήρησα πολλές φορές το έργο «Ο Σαλπιγκτής», καθώς βρίσκομαι συχνά στον χώρο που το φιλοξενεί. Ο αρχικός τρόμος έχει πλέον εξαφανιστεί ή μάλλον θα έλεγα μεταλλαχθεί. Τον βλέπω να μου φωνάζει για να με ξυπνήσει. Να με ξυπνήσει και να με τραβήξει στον δρόμο του. Και όπως είναι πιο ψηλός από εμένα, νιώθω πως με προστατεύει κιόλας. Σαν να μου λέει, ξύπνα και μη φοβάσαι τίποτα. Λυπάμαι μόνο που όσο ζούσε ο δημιουργός του δεν φρόντισα να μάθω τι πραγματικά ήθελε να δείξει με το έργο του.

Οταν ήμουν μικρή πίστευα ότι ο Ντέιβιντ Μπάουι ήταν γυναίκα. Δεν με ξένιζε το όνομα, ούτε η φωνή. Και αφού οι συνθήκες ωρίμασαν κάπως, έχοντας κάνει την παραδοχή ότι δεν έχει σημασία το φύλο, τουλάχιστον στη μουσική, τον περιεργάστηκα κάπως περισσότερο. Αυτό που μπορώ να πω σχεδόν με βεβαιότητα είναι ότι η πιο διάσημη περίοδος κάλυψε πολλά από όσα ακολούθησαν, τόσο δικά του όσο και άλλων. Και φθάνοντας στο τώρα, απουσία της φυσικής του παρουσίας, κατάλαβα ότι ο Μπάουι δεν ήταν μόνο ένα, αλλά πολλά από αυτά που είναι για να γίνουν. Και είναι ακόμη. Και όπως είπε κι ένας φίλος «το κοινό πάντα θα γουστάρει, αφού…».

O Λέμι ήταν ένας κακός άνθρωπος. Οι καλοί άνθρωποι δεν πίνουν, δεν καπνίζουν, δεν ξενυχτάνε, δεν γκομενίζουν, δεν τζογάρουν, δεν παίρνουν ναρκωτικά και δεν αλλάζουν τον κόσμο παίζοντας rock’n’roll. Οι καλοί άνθρωποι κοιτάνε την «9 με 5» δουλίτσα τους, την οικογένειά τους, έχουν δυο φίλους σε όλη τους τη ζωή, βγαίνουν μόνο Σάββατο και αν, βλέπουν τηλεόραση για να περάσει η ώρα και όταν πεθάνουν ξεχνιούνται. Αλλά τον Λέμι δεν τον ένοιαζαν αυτά τα πράγματα: «I’m so bad, baby, I don’t care…».

Το «Wonderful life» του Μπλακ στο μυαλό μου συνδέεται με ένα συγκεκριμένο απόγευμα σε καλοκαιρινό μπαράκι. Μετά το μπάνιο, η παρέα είχε φύγει και είχα βρεθεί για λίγο μόνος, κοιτάζοντας το ηλιοβασίλεμα με μια μπίρα στο χέρι, απολαμβάνοντας την ηρεμία και τη μουσική. Ενα από τα τραγούδια που ακούστηκαν ήταν κι αυτό. «Look at me standing. Here on my own again», σκεφτόμουν, «up straight in the sunshine». Μελαγχολία με κυρίευσε για λίγα δευτερόλεπτα, ενώ από μέσα μου τραγουδούσα τους στίχους. Εφθασα στο ρεφρέν, «no need to run and hide, its a wonderful, wonderful life» και αμέσως σκέφτηκα ότι όπως ο Μπλακ το είχε σκεφτεί, πράγματι δεν χρειάζεται να μελαγχολείς. Γιατί το μεγαλύτερο δώρο που έχει δοθεί στον άνθρωπο είναι η ζωή. Τις χαρές, τις δυσκολίες της πρέπει να είσαι εκεί για να τις βιώσεις. Μόνο έτσι είσαι πραγματικά ζωντανός. Λυπήθηκα όταν έμαθα ότι ο μουσικός έφυγε και ότι για αυτόν η «υπέροχη ζωή» έφτασε στο τέλος. Δεν έτρεξες όμως, ούτε κρύφτηκες κύριε Μπλακ. «Hope you had a wonderful, wonderful life».

Για πολλούς ο Γκλεν Φρέι είναι απλώς ο συνθέτης ενός από τα μελωδικότερα και ιδιαίτερα αμφιλεγόμενα τραγούδια – ναι, έχω κι εγώ γυρίσει ανάποδα τον δίσκο – που έχουν γραφτεί ποτέ: του «Hotel California». Ποιος δεν έχει αφεθεί στο τελικό του σόλο, ποιος δεν έχει ονειρευτεί μεγάλες όμορφες παραλίες με όμορφες γυναίκες ακούγοντας αυτόν τον θησαυρό της μουσικής; Συνθέτης κι άλλων διαμαντιών, όπως το «Desperado» και το «Tequila Sunrise», μας μάγεψε με τις μελωδίες του και μας έκανε να ονειροπολούμε. Ηδη μας λείπεις Γκλεν Φρέι! RIP.

Ενας από τους πιο γνωστούς ρόλους που είχε υποδυθεί ο διάσημος βρετανός ηθοποιός Αλαν Ρίκμαν ήταν αυτός του Καθηγητή Σνέιπ στην πολύ δημοφιλή σειρά ταινιών με ήρωα τον Χάρι Πότερ. Στις ταινίες αυτές είχε παίξει έναν εξαιρετικά σύνθετο αλλά και ενδιαφέροντα χαρακτήρα, ο οποίος έκανε τους θεατές να νιώσουν πολλά και διαφορετικά συναισθήματα: στην αρχή μάς έκανε να μην τον συμπαθούμε, αλλά από τη μία ταινία στην άλλη μας έδωσε τελικά να καταλάβουμε ότι ακόμη και η σκοτεινή συμπεριφορά μπορεί να έχει κάποια φωτεινή εξήγηση. Ηταν τόσο δυνατός ο ρόλος που ξεχώρισε στη σειρά και μας έκανε να συνδεθούμε με τον ηθοποιό.  Η είδηση του θανάτου του Αλαν Ρίκμαν με έκανε να ψάξω περισσότερα πράγματα για την καριέρα του στο βρετανικό θέατρο και να ανακαλύψω πιο πολλά για τον ίδιο. Αρχισα να βλέπω Χάρι Πότερ όταν ήμουν δέκα χρονών και στην αρχή ο Καθηγητής Σνέιπ με τρόμαζε πολύ, αλλά καθώς τα χρόνια περνούσαν και μάθαινα περισσότερα για τον χαρακτήρα του, σιγά σιγά προσπαθούσα να βρω έναν λόγο που ήταν έτσι. Δηλαδή πιστεύω ότι κάποιος για να είναι κακός πρέπει να έχει κάποιον λόγο, να υπάρχει κάποια εξήγηση. Τελικά, ο Καθηγητής Σνέιπ αποδείχθηκε πολύ δυνατός χαρακτήρας καθώς προστάτευε τον Χάρι Πότερ ενώ εμφανιζόταν ως συνένοχος του Βόλντεμορτ. Εξίσου δυνατός ήταν και ο Αλαν Ρίκμαν αφού πριν πεθάνει είχε παλέψει για πολύ καιρό με τον καρκίνο. Κανείς δεν μπορεί να νικήσει τον θάνατο – μπορεί να τον απομακρύνει αλλά δεν μπορεί να τον νικήσει.