Σε τεντωμένο σκοινί οι σχέσεις κυβέρνησης με τους βιομηχάνους

Αντιμέτωπος με τον τριπλό εφιάλτη να ξεσπάσει μια χρηματοοικονομική καταιγίδα διεθνώς, να κλείσουν τα βόρεια σύνορά μας και η Ελλάδα να μην έχει ακόμη ολοκληρώσει την πρώτη αξιολόγηση του προγράμματος, βρίσκεται ο επιχειρηματικός κόσμος.

Αν και θέλει να πιστεύει πως, έστω και με πολύ πόνο, στο παρά πέντε και πριν μας τελειώσουν τα λεφτά, θα ολοκληρωθεί τελικά η διαπραγμάτευση με τους θεσμούς, δεν είναι καθόλου σίγουρος ότι η δυναμική της οικονομίας θα είναι πλέον τέτοια ώστε να βγάλει τη χώρα από τον βάλτο.

Ο φόβος των επιχειρηματιών είναι μην τυχόν το τρένο της ανάπτυξης δεν εμφανιστεί τελικά στην ώρα του στην αποβάθρα. Διότι όσο κυλά ο χρόνος τόσο χειρότερα γίνονται τα πράγματα για την Ελλάδα που βρίσκεται στο επίκεντρο μιας τριπλής κρίσης. Η κυβέρνηση έχει να διαχειριστεί αφενός τα τεράστια εσωτερικά προβλήματα και αφετέρου το Προσφυγικό, αλλά και μια διεθνή κρίση εμπιστοσύνης απέναντι στις αγορές και στο τραπεζικό σύστημα, η οποία προφανώς την ξεπερνά.

Τα σενάρια. Ναι μεν κορυφαίοι παράγοντες της βιομηχανίας δεν θεωρούν ως επικρατέστερο το χειρότερο σενάριο, της επιστροφής σε ημέρες 2015 και σε κλίμα δραχμής, παρότι φρόντισε να το υπενθυμίσει ο Πολ Τόμσεν την Πέμπτη.

Ναι μεν δεν βλέπουν πρόωρες εκλογές, παρά μόνο αν προκύψουν ως πολιτικό ατύχημα που θα αναγκάσει τον Τσίπρα να προχωρήσει σε μια ηρωική έξοδο με κάλπες. Αντιλαμβάνονται ωστόσο οι επιχειρηματίες ότι έχει χαθεί τόσος πολύτιμος χρόνος, ώστε ακόμη και να ολοκληρωθεί η αξιολόγηση, το τάιμινγκ της ανάκαμψης μπορεί να έχει περάσει.

Μέχρι και το φθινόπωρο του 2015 η προσδοκία ήταν ότι από το δεύτερο εξάμηνο του 2016 και μετά η χώρα θα γύριζε σελίδα, ότι με τη μορφή εξαγορών ή άμεσων επενδύσεων στην πραγματική οικονομία από ξένα κεφάλαια η μηχανή θα έπαιρνε και πάλι μπροστά.

Η εκτίμηση αυτή έχει αρχίσει πλέον να ξεθωριάζει, να χαρακτηρίζεται φιλόδοξη. Οχι τόσο επειδή η κοινωνία βράζει εξαιτίας του Ασφαλιστικού, οι δρόμοι είναι κλειστοί από τους αγρότες και τα νησιά βρίσκονται σε διέγερση λόγω των προσφυγικών ροών. Οσο επειδή η κυβέρνηση κάνει ό,τι μπορεί για να ενισχύει καθημερινά ένα κλίμα αστάθειας.

Οταν υπουργοί (Σπίρτζης, Δρίτσας) βγαίνουν και δηλώνουν δημόσια, ακόμη και για συμφωνίες που έχουν υπογράψει, ότι διαφωνούν και θα κάνουν ό,τι περνά από το χέρι τους για να τις εμποδίσουν, το μήνυμα είναι αντιεπενδυτικό. Οταν ο Τσακαλώτος βγαίνει και δηλώνει ότι «καήκαμε αν δεν ολοκληρωθεί εγκαίρως η διαπραγμάτευση», στέλνει το μήνυμα πως η κατάσταση πάει από το κακό στο χειρότερο. Οταν ο Καμμένος απειλεί με εκλογές, προφανώς διογκώνει την αβεβαιότητα, όπως έδειξε και η βουτιά στο Χρηματιστήριο τη Δευτέρα. Ο επιχειρηματικός κόσμος βλέπει μια Ελλάδα να επιστρέφει στην εποχή της αβεβαιότητας, την οικονομία να επιδεινώνεται και, το κυριότερο, τους υπουργούς να δυσκολεύονται στη διαχείριση ακόμη και των πιο απλών. «Δεν είναι ότι δεν μπορούν να συνηθίσουν το κοστούμι του Μνημονίου, αλλά ότι δεν μπορούν να δώσουν απαντήσεις ακόμη και σε καθημερινά πράγματα» λένε προβεβλημένα στελέχη της αγοράς. Φέρνουν ως παράδειγμα τις αποδείξεις. Ακόμη το υπουργείο Οικονομικών δεν έχει ξεκαθαρίσει ποιες πρέπει να κρατήσουν φέτος οι φορολογούμενοι και ποιες να πετάξουν, αφού εκκρεμεί η ψήφιση στη Βουλή διάταξης που θα συνδέει το αφορολόγητο με τις αποδείξεις μέσω πλαστικού χρήματος.

Εικόνα αδράνειας. Αυτό το κλίμα διαχειριστικής ανεπάρκειας στα εύκολα και «ταπεινά» έρχεται να προστεθεί στην εικόνα αδράνειας στα δύσκολα και μεγάλα. Δείτε τι συμβαίνει με το Ασφαλιστικό, λένε οι συνομιλητές μας. Με το σχέδιο Κατρούγκαλου ή αυτό που θα το αντικαταστήσει, δεν διασφαλίζεται η βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος, απλά επιχειρείται να μαζευτεί το δημοσιονομικό κενό των ετών 2016-2017. Δεν λύνεται αυτό καθαυτό το πρόβλημα. Η βόμβα του Ασφαλιστικού παραπέμπεται στο μέλλον, αφού τον πόνο θα πρέπει να τον μοιραστεί ένας πολύ μεγαλύτερος κύκλος ανθρώπων. «Εδώ το Μαξίμου δεν λέει την αλήθεια. Επιμένει ότι με τον νόμο βάζει το Ασφαλιστικό σε τάξη, ενώ ξέρει πως δεν είναι έτσι» επισημαίνει επιχειρηματικός παράγοντας.

Σε αυτήν τη δύσκολη περίοδο, κοινή είναι η πεποίθηση στον ΣΕΒ ότι η χώρα έχει μπει σε έναν φθοροποιό πολιτικό κύκλο, ότι η ηγεσία της καθυστερεί δραματικά να δώσει λύσεις στις επιχειρήσεις και ότι η υπερφορολόγησή τους μπορεί βραχυπρόθεσμα να μην οδηγεί σε ορατά σημάδια αποσύνθεσης της οικονομίας, αλλά μακροπρόθεσμα υποσκάπτει τα θεμέλιά της.