Κωδικός: «Εκλογές»

Ο Αδωνις Γεωργιάδης, με σοβαρότητα που αρμόζει στη νέα ιδιότητα του αντιπροέδρου της ΝΔ, αφήνει να διαφανεί ένας στιγμιαίος προβληματισμός, αλλά στην πραγματικότητα είχε έτοιμη την απάντηση: «Δυστυχώς ή ευτυχώς, δεν μπορώ να αποκλείσω εκλογές». Πρόκειται ουσιαστικά για μια επιβεβαίωση ότι η συζήτηση για νέα προσφυγή στις κάλπες, έστω και υπό τη μορφή επεξεργασίας σεναρίων, έχει ξεφύγει από το κομματικό παρασκήνιο και βρίσκει πλέον θέση στην ατζέντα του δημόσιου πολιτικού διαλόγου.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το ενδεχόμενο νέας εκλογικής αναμέτρησης έχει εξεταστεί ήδη, έστω και επιφανειακά, και στις πρώτες συσκέψεις του νέου κομματικού επιτελείου στη Λεωφόρο Συγγρού – με προσέγγιση που παραπέμπει σε έναν εγκλωβισμένο Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος θα αναζητήσει διέξοδο μέσα από μια κίνηση με χαρακτηριστικά παράδοσης εξουσίας.

Από το Μέγαρο Μαξίμου, την ίδια ώρα, όχι μόνο ξορκίζουν τα εκλογικά σενάρια, αλλά αποδίδουν την όλη συζήτηση σε σχεδιασμένη απόπειρα να υπονομευθεί η εικόνα της κυβέρνησης και να αμφισβητηθούν οι αντοχές της. Στη συζήτηση ωστόσο συμμετέχουν και στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ, εκτιμώντας ότι το ενδεχόμενο για νέες κάλπες μπορεί να αιωρείται και ως απειλή πάνω από τους βουλευτές ενόψει και των κρίσιμων ψηφοφοριών για το Ασφαλιστικό, τη φορολόγηση των αγροτών και τα άλλα ανοιχτά ζητήματα της μνημονιακής ατζέντας. Συνεπώς η εκλογολογία, στο πλαίσιο μιας γενικότερης στρατηγικής και της διαμόρφωσης του κατάλληλου πολιτικού κλίματος, μπορεί όχι μόνο να συντηρείται αλλά και να τροφοδοτείται πρωτίστως από κυβερνητικούς διαύλους.

Το λακωνικό σχόλιο Γεωργιάδη δεν επιβεβαιώνει μόνο ότι οι εκλογές βρίσκονται στο τραπέζι ως θέμα συζήτησης, αλλά αποκαλύπτει και τη βάση αυτής της συζήτησης. Η προσέγγιση του γαλάζιου αντιπροέδρου – με το «δυστυχώς ή ευτυχώς» – φανερώνει κατ’ αρχάς μια σύγχυση που προκαλεί η εκλογολογία και στην αξιωματική αντιπολίτευση, αλλά κυρίως δείχνει ότι στο παρασκήνιο σχεδόν όλοι επεξεργάζονται τα υπέρ και τα κατά μιας τέτοιας κίνησης. Το «δυστυχώς» του Γεωργιάδη προφανώς παραπέμπει στην ανησυχία της πλήρους κατάρρευσης της χώρας, σε περίπτωση που μέσα από έναν σχεδιασμό ή ένα πολιτικό «ατύχημα» η προσφυγή στις κάλπες αποτελέσει μονόδρομο. Το «ευτυχώς» συνδέεται με τις προσδοκίες της ΝΔ ότι σε μια νέα εκλογική αναμέτρηση θα επικρατήσει, δικαιώνοντας σε σύντομο χρονικό διάστημα και τις γαλάζιες προβλέψεις περί «παρένθεσης Τσίπρα».

Αμφιβολίες για τη συνοχή και τις δυνατότητες της κυβέρνησης

Είναι εξίσου προφανές ότι η εκλογολογία δεν έχει προκύψει σε κενό αέρος, αλλά είναι μία σειρά από παράγοντες που λειτουργούν ως καύσιμη ύλη: το δύσβατο τοπίο στο οποίο κινείται η κυβέρνηση με φόντο το Ασφαλιστικό και το Αγροτικό, καθώς και το έκρυθμο κοινωνικό σκηνικό που δημιουργούν οι πρώτες μαζικές κινητοποιήσεις στην εποχή ΣΥΡΙΖΑ, ιδίως τα μπλόκα των αγροτών, ενισχύουν και τις αμφιβολίες για τις δυνατότητες της κυβέρνησης να διαχειριστεί τη νέα κατάσταση. Επιπλέον, η εικόνα μιας ασθενούς κυβερνητικής πλειοψηφίας στη Βουλή, για την οποία εκφράζονται ανοιχτά αμφιβολίες για τη συνοχή της και τη δυνατότητα να εγκρίνει τα νέα πακέτα σκληρών μέτρων χωρίς απώλειες, σε συνδυασμό με τη διελκυστίνδα που έχει ξεκινήσει με τους δανειστές για την κρίσιμη αξιολόγηση του μνημονιακού προγράμματος, κάνουν ακόμη βαρύτερο το κλίμα και επιτρέπουν να ανθήσουν σενάρια για το ενδεχόμενο αναζήτησης «ηρωικής  εξόδου» από την πλευρά του Πρωθυπουργού. Σχεδόν προεξοφλείται ότι αυτή η συζήτηση θα ενταθεί τις επόμενες εβδομάδες υπό το βάρος και του Προσφυγικού, ιδίως μετά το τελεσίγραφο της Κομισιόν και την απειλή εξόδου της χώρας από τη ζώνη Σένγκεν.

Στο ασφυκτικό σκηνικό που διαμορφώνεται, όπως αναγνωρίζουν και στελέχη του Μεγάρου Μαξίμου, θα μπορούσε η κυβέρνηση να επεξεργαστεί διάφορα σχέδια απεγκλωβισμού, αν εξακολουθούσε να επικρατεί εικόνα πολιτικής ηγεμονίας του ΣΥΡΙΖΑ και του Αλέξη Τσίπρα. Ωστόσο, η σημαντική δημοσκοπική υποχώρηση του κυβερνώντος κόμματος και η θέση του οδηγού που φαίνεται να αναλαμβάνει η ΝΔ μετά και την εκλογή νέας ηγεσίας, περιορίζουν ακόμη περισσότερο τις δυνατότητες κυβερνητικών ελιγμών. Στη βάση αυτή, η εκλογή του Κυριάκου Μητσοτάκη δεν μεταβάλλει μόνο τις ισορροπίες στον άξονα κυβέρνησης – αντιπολίτευσης, αλλά μπορεί να ανατρέπει και την εικόνα ότι το Μέγαρο Μαξίμου εξακολουθεί να έχει τον απόλυτο έλεγχο των πολιτικών εξελίξεων. Τα περιθώρια κινήσεων, μάλιστα, θα μειωθούν περαιτέρω αν προσεχώς παγιωθεί και μια εικόνα υπεροχής της αξιωματικής αντιπολίτευσης στη λεγόμενη παράσταση νίκης.

Οι πρωτοβουλίες ανατροπής του αρνητικού σκηνικού

Συνεπώς, όπως τουλάχιστον ερμηνεύουν την κατάσταση στα κομματικά γραφεία (κυβερνητικά και αντιπολιτευτικά), ο Πρωθυπουργός σχεδόν αναγκαστικά θα επιδιώξει να ανατρέψει ένα αρνητικό σκηνικό αναλαμβάνοντας σημαντικές πολιτικές πρωτοβουλίες. Η συζήτηση αυτή μπορεί να αρχίζει από έναν κυβερνητικό ανασχηματισμό ή μια επιχείρηση διεύρυνσης της κυβερνητικής πλειοψηφίας (αρκετοί δείχνουν προς την πλευρά της Ενωσης Κεντρώων του Βασίλη Λεβέντη), αλλά φθάνει έως τις εκλογές – παρά τις κατηγορηματικές διαψεύσεις. Ο κάλπες μάλιστα εμφανίζονται ως καταληκτικός σταθμός των σχετικών σεναρίων, για δύο βασικούς λόγους:           

Πρώτον, η εκφρασμένη αποκήρυξη από τον Αλέξη Τσίπρα κάθε προτροπής για τη συγκρότηση νέου κυβερνητικού σχήματος που θα παραπέμπει σε κυβέρνηση εθνικής ενότητας, ιδίως μπροστά σε μια απώλεια της παρούσας πλειοψηφίας στη Βουλή. Σε αυτό το ενδεχόμενο, αν δηλαδή ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ βρεθούν με λιγότερους από 151 βουλευτές σε κρίσιμο νομοσχέδιο, είναι προφανές ότι η κυβέρνηση θα είναι μετέωρη και η προοπτική των εκλογών θα γίνει ορατή – πολύ περισσότερο από τη στιγμή που η απάντηση Τσίπρα στις πιέσεις για οικουμενικά σχήματα θα παραμείνει αρνητική.

Δεύτερον, η τακτική Τσίπρα το 2015 με τις αλλεπάλληλες εκλογικές αναμετρήσεις, συμπεριλαμβανομένου του δημοψηφίσματος, είναι από μόνη της ικανή να συντηρήσει και τη νέα συζήτηση για κάλπες. Ο Βασίλης Λεβέντης περιέγραψε με παραστατικό τρόπο στη Βουλή τη βεβαιότητά του ότι ο Πρωθυπουργός θα επιδιώξει να μηδενίσει το κοντέρ και να βρει διέξοδο μέσω νέων εκλογών απομακρύνοντας και τυχόν νέους αντάρτες, αλλά η εκτίμηση αυτή δεν περιορίζεται στα έδρανα της Ενωσης Κεντρώων.

Ακόμη και στο κυβερνητικό στρατόπεδο αναγνωρίζουν ότι το εκλογικό ρίσκο είναι πλέον διαφορετικό (και μάλλον αποτρεπτικό), καθώς μια νέα προσφυγή στις κάλπες δεν μπορεί να γίνει με τους όρους και τις συνθήκες του περασμένου Σεπτεμβρίου. Αυτό είναι και η βασική εκτίμηση που επικρατεί στη ΝΔ, αφού στο γαλάζιο επιτελείο θεωρούν ότι μια νέα εκλογική «ζαριά» από τον Αλέξη Τσίπρα μπορεί να εννοηθεί μόνο ως «ηρωική διαφυγή» από το βάρος της διακυβέρνησης – εν ολίγοις, ο Πρωθυπουργός θα επιδιώξει μέσω της κάλπης να διασώσει κάτι από το πολιτικό κεφάλαιό του, μεταφέροντας την ευθύνη σε «συμφέροντα» και βουλευτές που έριξαν την κυβέρνησή του, λίγους μόλις μήνες από την επανεκλογή της.

Οι επόμενες κινήσεις για τον εκλογικό νόμο

Στην αντιπολίτευση αναμένουν τις επόμενες κινήσεις του Αλέξη Τσίπρα, εκτιμώντας ότι αν ο Πρωθυπουργός αρχίσει να καλλιεργεί το έδαφος για κάλπες, αυτό θα συνδυαστεί και με εσπευσμένη αλλαγή του εκλογικού νόμου, κυρίως με την κατάργηση του μπόνους των 50 εδρών στο πρώτο κόμμα. Η σύγχυση που προκαλεί στο γαλάζιο στρατόπεδο η εκλογολογία δεν σχετίζεται μόνο με την οργανωτική ανετοιμότητα της ΝΔ για νέες κάλπες, αλλά και με την εκτίμηση ότι η παρούσα Βουλή θα πρέπει να εγκρίνει τα μέτρα που λειτουργούν ως δίχτυ ασφαλείας για τη χώρα.

«Δεν επιθυμούμε να συγκροτήσουμε άλλη μια μνημονιακή κυβέρνηση που θα ξεχαστεί γρήγορα» είναι ένα μήνυμα που εκπορεύεται από το νέο επιτελείο στη Συγγρού.

Κόκκινο στα εκλογικά σενάρια ανάβει και η Προεδρία της Δημοκρατίας, καθώς ο Προκόπης Παυλόπουλος αντιμετωπίζει μια νέα προσφυγή στις κάλπες ως «άλμα στο κενό». Το μήνυμα αυτό μεταφέρει σε όλους τους συνομιλητές του, αφήνοντας να εννοηθεί ότι διαβεβαιώσεις πως η χώρα θα ξεφύγει από τον ατέρμονα εκλογικό κύκλο έχουν δοθεί και στους ευρωπαίους  εταίρους. Σύμφωνα με πληροφορίες, μάλιστα, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει προσωπικά δεσμευθεί από τον περασμένο Σεπτέμβριο ότι δεν θα επιτρέψει προσφυγή στις κάλπες τουλάχιστον πριν από τα τέλη του 2016 – και οι δεσμεύσεις αυτές είχαν κάμψει τις ευρωπαϊκές αντιστάσεις στη δεύτερη  εκλογική «ζαριά» του Αλέξη Τσίπρα.