Η ζωή μετά το Ολοκαύτωμα

Σαν μια γέφυρα μεταξύ ιστορικού ντοκουμέντου και καλλιτεχνικής δημιουργίας. Ετσι λειτουργεί η έκθεση φωτογραφίας της Αρτεμης Αλκαλάη «Ελληνες Εβραίοι επιζώντες του Ολοκαυτώματος. Μια εικαστική αφήγηση». Οπως φανερώνει και ο τίτλος, «πρωταγωνιστές» στους χώρους του Ινστιτούτου Θερβάντες της Αθήνας είναι Ελληνες Εβραίοι που επέζησαν από τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης, ηλικίας σήμερα από 86 έως 105 ετών. «Παρότι το θέμα είναι πολύ βαρύ, είναι ένας ύμνος για τη ζωή, για την ψυχική δύναμη αυτών των ανθρώπων που ξεπέρασαν αυτά τα πράγματα ώστε να συνεχίσουν τη ζωή τους με το τραύμα αυτό το ανείπωτο» αναφέρει η εικαστικός.

Μεγαλωμένη σε εβραϊκή οικογένεια ήταν ευαισθητοποιημένη με το θέμα του Ολοκαυτώματος και όταν ωρίμασε καλλιτεχνικά αποφάσισε να καταπιαστεί με τους επιζώντες του. «Προέρχομαι από μια οικογένεια εβραϊκή όπου είχαμε μεγάλες απώλειες. Συγγενείς, όπως ο παππούς μου, πήγαν στα στρατόπεδα και δεν γύρισαν ποτέ. Οπότε ήταν ένα θέμα με το οποίο μεγαλώσαμε, σαν ένα κακό παραμύθι. Οταν άρχισαν κάποιοι να φεύγουν από την οικογένεια, αποφάσισα ότι ήθελα να τους τιμήσω και να αφήσω τα πρόσωπά τους σαν παρακαταθήκη για το μέλλον» τονίζει η Αλκαλάη.

Για τις ανάγκες του πρότζεκτ, από το 2012 έως σήμερα η δημιουργός ταξιδεύει στην Ελλάδα και το εξωτερικό σε χώρες όπως η Ιταλία και το Ισραήλ, αναζητώντας έλληνες επιζώντες των προπολεμικά ακμαίων εβραϊκών κοινοτήτων. «Εχοντας ήδη στήσει την έκθεση, έμαθα για δύο επιζώντες τους οποίους δεν γνώριζα. Ηδη μια κυρία από τα Γιάννινα, 100 χρονών, τη φωτογράφισα την Κυριακή και θα πάω τώρα να φωτογραφίσω κι έναν κύριο 91 ετών στην Αθήνα. Θα προσπαθήσω να τους εντάξω στην έκθεση για να χαρούν κι αυτοί» προσθέτει.

      

ΤΟ ΝΟΥΜΕΡΟ ΣΤΟ ΤΑΤΟΥΑΖ. Στα διαστάσεων 50×70 εκατ. έργα της, η Αλκαλάη χρησιμοποίησε έγχρωμη αποτύπωση και όχι τυχαία. «Αν ήταν ασπρόμαυρες θα ήταν λίγο βαρύ γιατί θα έμοιαζαν με τις φωτογραφίες από τα στρατόπεδα. Εγώ ήθελα να τονίσω αυτό το ζωντανό του χρώματος, τη ζωή τους μετά» υπογραμμίζει. Παρ’ όλα αυτά, το στοιχείο των στρατοπέδων ζωντανεύει στον φακό, μιας και οι 33 επιζώντες του Αουσβιτς ποζάρισαν δείχνοντας το τατουάζ με το νούμερό τους. Σε αυτές τις εικόνες που είναι τραβηγμένες από πιο κοντινή απόσταση, η καλλιτέχνιδα προσέθεσε στο κάδρο της φωτογραφίας, που συνήθως στηνόταν σε έναν αγαπημένο τους χώρο, και ένα έργο της από τη σειρά «Σπίτι: μια περιπλάνηση». «Συμβολίζει την οικία που έχασαν, τη θαλπωρή, τα μέλη της οικογένειας, την παιδική ηλικία και το σπίτι που πολλές φορές δεν βρήκαν πίσω, γυρνώντας από τα στρατόπεδα, αφού το είχαν καταλάβει άλλοι. Είναι σαν να τους δίνω έτσι λιγάκι κάτι χαμένο» λέει.

Για τους υπόλοιπους ένδεκα Εβραίους που γλίτωσαν από το Μπέργκεν-Μπέλσεν, η Αλκαλάη επιστράτευσε στο κάδρο της τα διαβατήρια και τα έγγραφα με τα οποία διασώθηκαν. Ηθελε έτσι να κάνει τη σύνδεση με τις ενέργειες του ισπανού προξένου στην Αθήνα Σεμπαστιάν Ρομέρο ντα Ράντιγκ, που την εποχή του πολέμου κατάφερε να διασώσει Εβραίους με ισπανική υπηκοότητα. Αλλωστε, η έκθεση ολοκληρώνεται με μια προθήκη όπου έχουν τοποθετηθεί φωτογραφίες από πρωτότυπα έγγραφα πιστοποιητικών υπηκοότητας, αλληλογραφία διαβατηρίων και βιβλία που έγραψαν οι επιζώντες σε διάφορες γλώσσες.

INFO
«Ελληνες Εβραίοι επιζώντες του Ολοκαυτώματος. Μια εικαστική αφήγηση», έως 19/3, στην αίθουσα εκθέσεων του Ινστιτούτου Θερβάντες της Αθήνας, Μητροπόλεως 23 Σύνταγμα – Είσοδος ελεύθερη. Σήμερα τιμάται η Διεθνής Ημέρα Μνήμης για τα Θύματα του Ολοκαυτώματος