Τον Πούτιν έδειξε ο βρετανός δικαστής για τη δολοφονία του πρώην κατασκόπου

Και ξαφνικά, μια παλιά, ξεχασμένη από πολλούς υπόθεση επανήλθε βίαια στην επικαιρότητα. Η βρετανική δικαιοσύνη κατονόμασε χθες προσωπικά τον ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν ως τον άνθρωπο που «πιθανότατα» έδωσε την εντολή να δηλητηριαστεί με ραδιενεργό πολώνιο 210 ο ρώσος πρώην πράκτορας και μετέπειτα σφοδρός πολέμιός του Αλεξάντερ Λιτβινένκο, στο Λονδίνο το 2006. Είναι η πρώτη φορά που ο πρόεδρος της Ρωσίας εμπλέκεται από τη δικαιοσύνη ξένης χώρας σε υπόθεση δολοφονίας. Η αντίδραση της Μόσχας ήταν, όπως αναμενόταν, έντονη και οργισμένη. Εκείνες που κινδυνεύουν να «δηλητηριαστούν ακόμα περισσότερο», προειδοποίησε εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, είναι «οι διμερείς σχέσεις». Το πιθανότερο είναι πάντως πως θα υπερισχύσει το πνεύμα της ρεαλπολιτίκ.

Οπως επισήμαινε χθες η «Μοντ», «οι Βρετανοί δεν επιθυμούν σύγκρουση με τον Πούτιν γύρω από την υπόθεση Λιτβινένκο τη στιγμή που προωθούν τη συμμετοχή της Ρωσίας, στο πλευρό της Δύσης, στον πόλεμο εναντίον της οργάνωσης Ισλαμικό Κράτος στη Συρία». Αλλωστε, σημείωνε η γαλλική εφημερίδα, και η λέξη «πιθανότατα» που χρησιμοποίησε ο βρετανός δικαστής σερ Ρόμπερτ Οουεν στα πορίσματα της έρευνάς του, έχει τη σημασία της: «Θα ήταν σχεδόν αδύνατο να αποδειχθεί η ενοχή του ρώσου προέδρου σε κάποιο δικαστήριο».

Αλλά ας πάρουμε την ιστορία από την αρχή. Ο Αλεξάντερ Λιτβινένκο, πρώην πράκτορας της FSB που κατέφυγε στο Λονδίνο για να εξελιχθεί σε δριμύ επικριτή του Κρεμλίνου, άφησε την τελευταία του πνοή στις 23 Νοεμβρίου 2006, σε ηλικία 43 χρόνων. Είκοσι δύο ημέρες νωρίτερα, την 1η Νοεμβρίου, είχε πιει τσάι παρέα με δύο άλλους ρώσους πρώην πράκτορες, τον Αντρέι Λουγκοβόι και τον Ντιμίτρι Κοβτούν, σε ένα από τα μπαρ του πολυτελούς ξενοδοχείου Millennium, στη συνοικία Μέιφεαρ του Λονδίνου. Μόλις λίγες ώρες αφότου ήπιε το τσάι αυτό, αισθάνθηκε έντονη αδιαθεσία και εισήχθη για νοσηλεία. Οι εξετάσεις έδειξαν πως είχε δηλητηριαστεί με πολώνιο 210, ένα ραδιενεργό ισότοπο μοναδική χώρα παραγωγός του οποίου είναι η Ρωσία. Οπως σχολίασε η «Γκάρντιαν», ο Λιτβινένκο διαλεύκανε μόνος τη δολοφονία του: όσο νοσηλευόταν, προτού πεθάνει, κατέθεσε επί μακρόν στη Σκότλαντ Γιαρντ και κατονόμασε ξεκάθαρα τον Βλαντίμιρ Πούτιν ως υπεύθυνο.

«Είμαι βέβαιος πως οι Λουγκοβόι και Κοβτούν έριξαν το πολώνιο 210 μέσα στην τσαγέρα την 1η Νοεμβρίου 2006» έγραψε ο βρετανός δικαστής Ρόμπερτ Οουεν, που ανακλήθηκε από τη σύνταξη στην ενεργό δράση όταν με τα πολλά το Λονδίνο δέχθηκε να γίνει δημόσια έρευνα, στο πόρισμά του. «Είμαι βέβαιος ότι οι Λουγκοβόι και Κοβτούν γνώριζαν πως χρησιμοποιούσαν ένα θανάσιμο δηλητήριο και πως είχαν την πρόθεση να σκοτώσουν τον Λιτβινένκο. Δεν πιστεύω ωστόσο πως γνώριζαν ακριβώς ποιο χημικό προϊόν είχαν στην κατοχή τους ή τις ακριβείς ιδιότητές του» προσέθεσε. Και στο προκείμενο: με βάση τις καταθέσεις 62 μαρτύρων, κάποιες από αυτές μυστικές, όπως επιτρέπει μια «δημόσια έρευνα» στη Βρετανία, κάποιες από αυτές πρακτόρων της βρετανικής MI6, στην οποία είχε στρατολογηθεί ο Λιτβινένκο, ο Ρόμπερτ Οουεν έκρινε πως «οι Λουγκοβόι και Κοβτούν έδρασαν για λογαριασμού άλλων». Και ότι «η επιχείρηση της FSB με σκοπό τη δολοφονία του Λιτβινένκο εγκρίθηκε πιθανότατα από τον Πατρούσεφ [τον Νικολάι Πατρούσεφ, πρώην επικεφαλής της FSB, νυν γενικό γραμματέα του Συμβουλίου Ασφαλείας της Ρωσίας] και επίσης από τον πρόεδρο Πούτιν».  

Μέσω διαφόρων εκπροσώπων του, το Κρεμλίνο έκανε λόγο για ένα «απαράδεκτο» πόρισμα, μια «πολιτικοποιημένη» έρευνα, μια «ψευδονομική» διαδικασία, με σκοπό τη «δυσφήμηση» της Ρωσίας και το «ξέπλυμα της ανικανότητας» των βρετανικών υπηρεσιών ασφαλείας. Ο Κοβτούν δεν έκανε κανένα σχόλιο, ο Λουγκοβόι όμως, που έχει παρασημοφορηθεί από τον Πούτιν και είναι σήμερα βουλευτής εθνικιστικού κόμματος στη Δούμα, συμμετείχε ενεργά στην αντεπίθεση. Από την πλευρά της η χήρα του Λιτβινένκο, Μαρίνα, δήλωσε ικανοποιημένη για τη δικαίωση του συζύγου της και απαίτησε να επιβληθούν «οικονομικές κυρώσεις και ταξιδιωτική απαγόρευση στα άτομα» που εμπλέκει ο δικαστής Οουεν. Η βρετανική κυβέρνηση αποφάσισε να καλέσει τον ρώσο πρεσβευτή στο Λονδίνο προκειμένου να διαμαρτυρηθεί, όπως επισήμανε, για την «έλλειψη συνεργασίας» που επέδειξε. Προανήγγειλε επίσης το πάγωμα των περιουσιακών στοιχείων του Αντρέι Λουγκοβόι και του Ντιμίτρι Κοβτούν. Η βρετανίδα υπουργός Εσωτερικών Τερίζα Μέι χαρακτήρισε τη δολοφονία του Λιτβινένκο «απαράδεκτη», μια «κατάφωρη παραβίαση των πλέον θεμελιωδών αρχών του διεθνούς δικαίου και της πολιτισμένης συμπεριφοράς». Ολη η ουσία, ωστόσο, περιέχεται στο ανακοινωθέν που έδωσε στη δημοσιότητα η Ντάουνινγκ Στριτ. «Η έκθεση επιβεβαιώνει δυστυχώς αυτό που (…) ήδη θεωρούσαμε. Πρέπει να βάλουμε στη ζυγαριά την αναγκαιότητα να ληφθούν μέτρα και τη μεγαλύτερη αναγκαιότητα να συνεργαστούμε με τη Ρωσία σε ορισμένα ζητήματα» εκτίμησε ο βρετανός πρωθυπουργός. «Η απειλή του Ισλαμικού Κράτους» προσέθεσε ο Ντέιβιντ Κάμερον, προτάσσοντας εμμέσως πλην σαφώς το εθνικό συμφέρον της Βρετανίας, επιβάλλει να «υπερασπιστούμε κατά προτεραιότητα την εθνική μας ασφάλεια».