Ο χρόνος πιέζει την Ευρώπη

Το μέλλον της Ευρώπης – που αυτή τη στιγμή δεν φαίνεται ιδιαίτερα ρόδινο – απασχόλησε χθες το μεγαλύτερο μέρος των συζητήσεων στο Νταβός. Μιας Ευρώπης των διοριών, όπως φάνηκε από πολλές τοποθετήσεις.

Ο σουηδός πρωθυπουργός Στεφάν Λόφβεν προειδοποίησε ότι οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν μόλις δύο μήνες προκειμένου να συμφωνήσουν σε κοινή προσέγγιση για την προσφυγική κρίση, αλλά όπως είπε η Ευρωπαϊκή Ενωση θα βρίσκεται σε σοβαρό κίνδυνο. Η δήλωση αυτή ήρθε λίγη ώρα αφότου ο ολλανδός πρωθυπουργός Μαρκ Ρούτε τόνισε πως η Ευρώπη θα πρέπει να βρει λύση για τα προσφυγικά κύματα μέσα στις επόμενες έξι έως οκτώ εβδομάδες. Και αυτό «διότι όλοι γνωρίζουμε», είπε ο Λόφβεν, «ότι μόλις φθάσει η άνοιξη ο αριθμός των προσφύγων θα αυξηθεί και πάλι. Αυτό τονίζω όταν μιλάμε με χώρες που δεν δέχονται πρόσφυγες: αν δεν το αντιμετωπίσουμε αυτό από κοινού ως ΕΕ, ο κίνδυνος για την κατάργηση της συνθήκης Σένγκεν που αποτελεί θεμέλιο λίθο του ευρωπαϊκού ιδεώδους είναι τεράστιος».

Ζητείται «σχέδιο Μάρσαλ». Για το ίδιο θέμα, το Προσφυγικό, ο υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας Βόλφγκανγκ Σόιμπλε είπε ότι η ΕΕ χρειάζεται να δημιουργήσει ένα «σχέδιο Μάρσαλ» ώστε να ενισχύσει την οικονομική ανάπτυξη στις χώρες που συνορεύουν με την Ευρώπη. Στόχος θα είναι να περιορισθούν οι προσφυγικές ροές, δημιουργώντας καλύτερες οικονομικές συνθήκες σε χώρες της Μέσης Ανατολής και της υποσαχάριας Αφρικής. Ο Σόιμπλε, γνωστός για τις συχνές αναφορές του στην ανάγκη να προστατευθούν τα χρήματα των γερμανών φορολογουμένων, παραδέχθηκε βέβαια ότι ένα τέτοιο σχέδιο θα κοστίζει δισεκατομμύρια. «Διαφορετικά όμως» πρόσθεσε, «η Ευρώπη θα μετατραπεί σε φρούριο και αυτό θα είναι ντροπή». Οταν ρωτήθηκε αν η Γερμανία, που ήδη έχει υποδεχθεί ένα εκατομμύριο πρόσφυγες το 2015 θα μπορούσε να δεχθεί άλλο ένα εκατομμύριο το 2016, ο υπουργός Οικονομικών απάντησε ότι δεν θέλει καν να σκεφθεί ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

Αυξάνονται οι ροές. Κι όμως η κατάσταση φαίνεται να δυσκολεύει όλο και περισσότερο. Ο ολλανδός πρωθυπουργός Μαρκ Ρούτε που έχει την προεδρία της ΕΕ αυτό το εξάμηνο, ανέφερε ότι τις πρώτες τρεις εβδομάδες της χρονιάς έφθασαν σε ελληνικό έδαφος από την Τουρκία 35.000 πρόσφυγες, σε σύγκριση με 1.600 όλο τον Ιανουάριο πέρσι. «Και ακόμα είναι χειμώνας» σχολίασε, προβλέποντας ότι οι αριθμοί μπορεί ακόμα και να τετραπλασιασθούν την άνοιξη. «Αυτό δεν μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε» κατέληξε. Ζήτησε τη λήψη άμεσων μέτρων, μεταξύ των οποίων η υλοποίηση της συμφωνίας ΕΕ – Τουρκίας για τους πρόσφυγες, η ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ καθώς και η υλοποίηση των συμφωνιών για τη μετεγκατάσταση προσφύγων σε όλες τις χώρες της Ενωσης. Παρατήρησε επίσης ότι η συμφωνία του Δουβλίνου, βάσει της οποίας η χώρα πρώτης άφιξης είναι υπεύθυνη για την παραχώρηση ασύλου, «δεν είναι αποτελεσματική» και πρόσθεσε: «Πριν σκοτώσουμε τη Σένγκεν, ας κάνουμε το Δουβλίνο πιο λειτουργικό».

Η συζήτηση για τη Σένγκεν γίνεται καθώς αρκετές χώρες έχουν κλείσει τα σύνορά τους βλέποντας ότι το προσφυγικό κύμα δεν περιορίζεται. Η Υπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ ανακοίνωσε ότι περισσότεροι από 2.000 άνθρωποι φθάνουν στη Σερβία από τα Σκόπια καθημερινά, περπατώντας σε θερμοκρασία -19 βαθμών Κελσίου.

Η τρομοκρατική απειλή. Ο γάλλος πρωθυπουργός Μανουέλ Βαλς επέμεινε σε μια άλλη διάσταση του ζητήματος: την ανάγκη να αντιμετωπισθεί η τρομοκρατική απειλή εκτός Ευρώπης. «Η Ευρώπη πρέπει να κατανοήσει ότι η μοίρα της παίζει μόλις δύο ώρες μακριά από τις μεγάλες πρωτεύουσές της» δήλωσε αναφερόμενος στη Λιβύη, τη Συρία και τις αφρικανικές χώρες. «Τα προβλήματα της Μεσογείου μάς αφορούν όλους. Πρέπει να εγκαταλείψουμε τον εγωισμό και να ανταποκριθούμε στις ιστορικές προκλήσεις».

Το αγκάθι του Βrexit. Αλλο ένα αγκάθι στη συνοχή της ΕΕ που συζητήθηκε ευρύτατα είναι η πιθανότητα ενός Brexit, της αποχώρησης δηλαδή της Βρετανίας από την ΕΕ. Ο Σόιμπλε τόνισε ότι ένα τέτοιο σενάριο θα ήταν «καταστροφή», ενώ ο Μανουέλ Βαλς το αποκάλεσε «τραγωδία, καθώς δεν υπάρχει τίποτα χειρότερο από το να                                                                                                    δούμε ένα κράτος-μέλος να αποχωρεί». Νωρίτερα ο γάλλος πρωθυπουργός εξέφρασε στους δημοσιογράφους την αμφιβολία του για το ενδεχόμενο να εξασφαλίσει η βρετανική κυβέρνηση συμφωνία για το πακέτο μεταρρυθμίσεων που θέλει, στην επόμενη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ τον Φεβρουάριο. «Οι διαπραγματεύσεις χρειάζονται πολύ χρόνο» τόνισε.