Η στιγμή που περνά και (δεν) χάνεται

Είναι αίσθημα ή μέθοδος; Αυτοσχεδιασμός ή κανόνας;  «Στη ροκ όλοι παίζουν με τον ντράμερ, ενώ στην τζαζ ο ντράμερ παίζει με όλους τους άλλους», όπως είπε ο μέγας Ορνέτ Κόουλμαν. Ο Αντώνης Ζαχαράτος, πάλι, έπαιξε στα κρυφά με όλους τους τζαζίστες που φωτογράφισε. Και κατάφερε να ενσωματώσει τη μουσική τους μέσα στις φωτογραφίες του. Εραστής της φωτογραφικής τέχνης ο Ζαχαράτος, αλλά με τρεις δεκαετίες επαγγελματικής πορείας ως διευθυντής φωτογραφίας κινηματογράφου και τηλεόρασης, δείχνει μέσα από ασπρόμαυρα καρέ ότι αν η φωτογραφία είναι η τέχνη της στιγμής, η τζαζ είναι η μουσική της και κάθε στιγμιότυπο είναι μια ηχογράφηση.

Το αποδεικνύει στο λεύκωμά του «Jazz moments» (σε επιμέλεια Τζένης Λυκουρέζου, πρόλογο Σάκη Παπαδημητρίου, κείμενα Γιώργου Χαρωνίτη, από τις εκδόσεις Τόπος), που κυκλοφόρησε πρόσφατα. Στις συνολικά 104 σελίδες της έκδοσης φιλοξενούνται περίπου 80 εικαστικές συνθέσεις που βγάζουν το συναίσθημα της τζαζ μουσικής. Αυτό συμβαίνει διότι ο φωτογράφος εστίασε στους μουσικούς: καλλιτέχνες, έλληνες και ξένοι, διεθνούς ακτινοβολίας που ξεδίπλωσαν τη δεξιοτεχνία τους και τις εμπνεύσεις τους σε αθηναϊκούς κυρίως ναούς της τζαζ.

Η αίσθηση της τζαζ αναδίδεται από τα καρέ του Ζαχαράτου με διαμεσολάβηση. Από μια σύσπαση στο πρόσωπο, τις ρυτίδες στις άκρες των ματιών, τα σηκωμένα φρύδια ή τα διάπλατα ανοιχτά μάτια, τα κεκαμμένα δάκτυλα του πιανίστα στο κλαβιέ του πιάνου, τους κόμπους ιδρώτα στο μέτωπο εξαιτίας παθιασμένου παιξίματος. «Χρησιμοποιώ τον μουσικό ώστε να εκφράσει την τζαζ, που για μένα είναι μουσική ανατρεπτική και ήρεμη συγχρόνως. Ο μουσικός, δηλαδή, μέσα από τη σύνθεση του κάδρου εξυπηρετεί τη φωτογραφία και η φωτογραφία τη μουσική» εξηγεί τη θεωρία του ο Ζαχαράτος, η σχέση λατρείας του οποίου με την τζαζ άρχισε στα μέσα της δεκαετίας του 1970 (με επιρροές μεταξύ άλλων από το φεστιβάλ Praxis, τις εκπομπές του Σάκη Παπαδημητρίου στο Γ’ Πρόγραμμα, τα περιοδικά «Τζαζ» και «Jazz & Τζαζ» του αείμνηστου Κώστα Γιαννουλόπουλου και του Γιώργου Χαρωνίτη αντιστοίχως, τα ιστορικά δισκάδικα Pop Εleven και Half Note, τις τζαζ σκηνές της πόλης).

ΔΥΟ ΔΕΚΑΕΤΙΕΣ. Το λεύκωμα με τις ασπρόμαυρες εικαστικές συνθέσεις είναι συμπύκνωμα μιας θεματικής ενότητας που εκτείνεται χρονικά σε σχεδόν δύο δεκαετίες (από το 1996 έως το 2014). Ο Ζαχαράτος επέλεξε να απαθανατίζει σε μικρά κλαμπ – «επειδή η τζαζ έχει εσωτερικότητα και θέλει το κοινό να είναι κοντά της, σχεδόν σε απόσταση αναπνοής από τους μουσικούς» -, στις πρόβες, αλλά και σε δικούς τους χώρους, κουβαλώντας πάντα τον δικό του εξοπλισμό φωτισμού ώστε να παίζει με τις γραμμές των προσώπων, τις σκιές τους, τις εκφράσεις και με την αναλογική κάμερά του (σε μεγάλο μέρος του εν λόγω φωτογραφικού έργου) να «ζωγραφίσει» τις φωτογραφικές συνθέσεις του. Φυλλομετρώντας το λεύκωμα, «ακούς» τον Μπόμπι Φιου να παίζει στο πιάνο το «I’m afraid», τον Γουέιν Ντόκερι στο κοντραμπάσο του, τον ήχο από το κλαρινέτο του Κώστα Βόμβολου, του μπασίστα Γιώργου Φακανά. Στις ασπρόμαυρες συνθέσεις του Ζαχαράτου ακόμα και το φλου-νετ στα πορτρέτα των μουσικών εξυπηρετεί τον σκοπό του: να συλλάβουν τον ήχο του καλλιτέχνη στο πρόσωπό του, στο σώμα του, στο εντοπισμένο περιβάλλον.