Οι Βρετανοί ετοιμάζονται για το άλμα στο κενό

Στα μέσα του περασμένου Δεκεμβρίου το πρακτορείο Bloomberg ανήρτησε στην ιστοσελίδα του έναν διαδραστικό «οδηγό απαισιοδοξίας» για το 2016. Ανάμεσα στην εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στην Αμερική, την εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου στα εκατό δολάρια ή την επιδείνωση της υπερθέρμανσης του πλανήτη, ήταν και η έξοδος της Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Το δυστοπικό σενάριο πήγαινε ως εξής: προκειμένου να λάβει τέλος η αβεβαιότητα ως προς το μέλλον της Βρετανίας στην ΕΕ, ο βρετανός πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον ανακοινώνει τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για τον Ιούνιο του 2016, δηλαδή νωρίτερα από το προβλεπόμενο.

Και τι γίνεται μετά; Ο δήμαρχος του Λονδίνου Μπόρις Κάμερον, μέλος των Τόρις, αποφασίζει να ηγηθεί της εκστρατείας τού «έξω». Με όπλα τον αντισυστημικό λαϊκισμό και τον φόβο για τους μετανάστες, καταφέρνει να νικήσει. Ο Κάμερον παραιτείται και ο διάδοχός του στην πρωθυπουργία, που δεν είναι άλλος από τον Τζόνσον, αναλαμβάνει τις διαπραγματεύσεις για την έξοδο. Επειδή όμως οι μεγάλες τράπεζες και τα hedge funds  θέλουν να παραμείνουν στην ενωμένη αγορά της ΕΕ, αρχίζουν τη δική τους έξοδο. Σύντομα ακολουθούν οι βιομηχανίες. Η βρετανική οικονομία μπαίνει σε ύφεση, στερλίνα παίρνει την κατηφόρα και το δημοψήφισμα που ανακοινώνει η Σκωτία για την ανεξαρτησία της επιταχύνει την άνοδο των επιτοκίων των βρετανικών ομολόγων.

Αυτό που περιγράφει το Bloomberg είναι στην ουσία ένας Αρμαγεδδών. Ως άλμα στην άβυσσο χαρακτηρίζει, από την πλευρά του, την ενδεχόμενη έξοδο ο Μάρτιν Γουλφ των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» – και το δικό του συμπέρασμα δεν βασίζεται σε ένα φανταστικό σενάριο αλλά σε επτά απολύτως πραγματικά γεγονότα. Παρ’ όλα αυτά, η πλάστιγγα στη Βρετανία δείχνει να γέρνει προς την πλευρά της εξόδου. Σύμφωνα με δημοσκόπηση που είδε το φως της δημοσιότητας προχθές, το 54% των Βρετανών τάσσεται υπέρ της εξόδου από 51% πέρυσι, ενώ οι υποστηρικτές της ΕΕ μειώθηκαν στο 46% από το 49%. Παράλληλα, ένας στους πέντε πολίτες δηλώνει αναποφάσιστος. «Αν ο πρωθυπουργός θέλει να αποφύγει την καταστροφή κατά τη θητεία του, κάποιος πρέπει να αρχίσει να πείθει την κοινή γνώμη πολύ σύντομα γιατί πρέπει να παραμείνει η Βρετανία μέλος της ΕΕ» σχολίαζε βρετανός αναλυτής.  Ο σκεπτικισμός των Βρετανών έρχεται σε αντίθεση με την αισιοδοξία του Κάμερον ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση θα συμφωνήσει τελικά σε αλλαγές που θα επιτρέψουν την παραμονή της χώρας στην ΕΕ. Ο βρετανός πρωθυπουργός ποντάρει ιδιαιτέρως στο θέμα των εργασιακών προνομίων που απολαμβάνουν οι εργαζόμενοι, οι οποίοι προέρχονται από χώρες της Ενωσης. Ο Κάμερον πιστεύει ότι αν συμφωνήσουν οι Βρυξέλλες στον περιορισμό αυτών των δικαιωμάτων, τότε η βρετανική κοινή γνώμη θα μεταστραφεί προς την παραμονή. Στην ουσία, όμως, ο συντηρητικός πρωθυπουργός παίζει με τη φωτιά. Οπως σημειώνει ο Μάρτιν Γουλφ, είναι βέβαιο ότι ο Κάμερον θα γυρίσει από τις Βρυξέλλες με λιγότερα από όσα ζητάει. Και ακόμη και αν ικανοποιηθεί το αίτημά του για τα εργασιακά δικαιώματα των μεταναστών (επιδόματα κ.λπ.), οι επιπτώσεις στην εσωτερική μεταναστευτική ροή θα είναι ελάχιστες.

Ο Γουλφ αναφέρει επίσης ότι αν η ψήφος υπέρ της παραμονής είναι ψήφος υπέρ ενός έστω και ενοχλητικού στάτους κβο, η ψήφος υπέρ της εξόδου είναι ψήφος για το άγνωστο. Τότε, γιατί δεν επικρατούν τα συντηρητικά αντανακλαστικά και οι Βρετανοί δείχνουν να προτιμούν αυτό το άλμα στο κενό; Μια απάντηση μπορεί να αναζητηθεί στο άρθρο που συνυπέγραψαν ένας βουλευτής των Συντηρητικών, μια συνάδελφός του από τους Εργατικούς και ο Νάιτζελ Φάρατζ, ηγέτης του αντιευρωπαϊκού κόμματος UKIP. Οι τρεις συντάκτες του κειμένου που δημοσιεύθηκε στην «Ντέιλι Τέλεγκραφ» υποστηρίζουν ότι «το δημοψήφισμα θα καθορίσει αν θέλουμε να είμαστε στις Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης με έναν ευρωπαϊκό στρατό, μια ευρωπαϊκή σημαία και έναν ευρωπαϊκό ύμνο ή αν θέλουμε να είμαστε ένα ανεξάρτητο Ηνωμένο Βασίλειο με τη δική του κυβέρνηση».  Το επιχείρημα της ανεξαρτησίας δεν είναι το μοναδικό που επικαλούνται ο Φάρατζ και οι δύο βουλευτές. Σημειώνουν επίσης – και αυτό φαίνεται ότι θα είναι ο πυρήνας της εκστρατείας τού «έξω» – ότι ουσιαστικά η διαπραγμάτευση δεν έχει κανένα νόημα. Και φαντάζει όλο και πιο δύσκολο να πείσει ο Κάμερον για το αντίθετο.

Επίσπευση
Το δημοψήφισμα έχει ανακοινωθεί ότι θα πραγματοποιηθεί έως το τέλος του 2017. Ωστόσο, τα βρετανικά μέσα ενημέρωσης δεν αποκλείουν να επισπευσθεί για τον Ιούνιο αυτής της χρονιάς

Πράσινο φως στους υπουργούς
Παρά τα ανησυχητικά σημάδια για το μέλλον της Βρετανίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση, ο Ντέιβιντ Κάμερον έδωσε χθες το ελεύθερο στους υπουργούς του να ταχθούν ανοιχτά υπέρ της εξόδου εάν το επιθυμούν. Ο βρετανός πρωθυπουργός πραγματοποιεί αυτές τις ημέρες έναν νέο γύρο επαφών στην Ευρώπη. Την περασμένη Τετάρτη δείπνησε με τη γερμανίδα καγκελάριο Ανγκελα Μέρκελ, η οποία δήλωσε ότι «είναι ιδιαίτερα σημαντικό να λάβουμε τις επόμενες εβδομάδες αποφάσεις προς το συμφέρον μας ώστε να επιτύχουμε ένα αποτέλεσμα που θα επιτρέψει στη Βρετανία να παραμείνει μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης». Προχθές ο Ντέιβιντ Κάμερον ταξίδεψε στη Βουδαπέστη όπου συναντήθηκε με τον πρωθυπουργό της Ουγγαρίας Βίκτορ Ορμπάν.