Από το στούντιο στα αποδυτήρια

Γιατί μας αρέσουν τόσο τα ντοκιμαντέρ που έχουν ως κεντρικό τους θέμα μια διασημότητα; Ισως επειδή ελπίζουμε πως θα μας προσφέρουν κλεφτές ματιές όχι τόσο στα επιτεύγματά τους, αλλά στην άχαρη καθημερινότητα που βιώνουν κι αυτοί όπως κι εμείς. Θα μου πείτε, άλλες ταινίες στήνονται με ξεκάθαρα λατρευτική διάθεση απέναντί τους – και η λατρεία μας πολλές φορές είναι εκείνη που μας οδηγεί σ’ αυτά. Για όλους αυτούς τους λόγους λοιπόν, καθώς και για άλλους τόσους που ο χώρος δεν μας επιτρέπει να παραθέσουμε, οι ταινίες που ακολουθούν άφησαν δυνατό αποτύπωμα.

Φιλμαρισμένο κατά τη διάρκεια των περίπου 14 μηνών, το φιλμ αυτό από τους παραγωγούς του «Σένα» και του «Εϊμι» λειτουργεί περισσότερο σαν… κλειδαρότρυπα. Θέλετε να δείτε τον Κριστιάνο στο ντους; Να παίρνει πρωινό; Να «γκρουβάρει» ακούγοντας Ριάνα; Να βαφτίζει ένα παιδί; Ορίστε η ταινία που περιμένατε. Υπάρχουν φυσικά και αποσπάσματα που αφορούν την παιδική του ηλικία, το φιλμ όμως εστιάζει κυρίως στη σχέση του με την οικογένειά του, καταγράφοντας ενίοτε και «αρνητικές» στιγμές (όπως αυτή που ο Ρονάλντο αποφασίζει να μην παραστεί σε μια τελετή απονομής βραβείων, γνωρίζοντας πως ο ίδιος δεν πρόκειται να κερδίσει. Ο Ρονάλντο τελικά παραμένει ένα «μυθικό» πρόσωπο μέχρι τέλους.

Το 2005, οι εικαστικοί καλλιτέχνες Ντάγκλας Γκόρντον και Φίλιπ Παρένο έστησαν 17 κάμερες γύρω από το στάδιο Μπερναμπέου το 2005, σ’ έναν αγώνα ανάμεσα στη Ρεάλ Μαδρίτης και τη Βιγιαρεάλ. Το κάδρο σινεμασκόπ και στο επίκεντρό τους ένα και μόνο πρόσωπο: Δεν υπάρχει ούτε ένα γενικό πλάνο στο φιλμ. Υπάρχουν όμως η φοβερή μορφή του Ζινεντίν Ζιντάν, ένα υπνωτικό soundtrack από τους Mogwai και μια υπερβατική αίσθηση που ξεπερνά κατά πολύ το άθλημα. Σημειώστε πως η δράση διακόπτεται ενίοτε από δηλώσεις του ίδιου, αλλά και από επίκαιρα της εποχής που λειτουργούν – με λίγη καλή θέληση – και ως κοινωνικό σχόλιο (για να δικαιολογηθεί και ο τίτλος). Και αυτό το φιλμ διανεμήθηκε στις ελληνικές αίθουσες, δίχως όμως μεγάλη επιτυχία.

Στον πυρήνα της τζαζ μουσικής, ο μετασχηματισμός της στιγμής: οι φίλοι της θα σας πουν πως πρόκειται για την πιο άμεση μορφή μουσικής έκφρασης, για τη γλώσσα που χρησιμοποιούμε για να δηλωθούν τα βαθύτερα, πιο αληθινά συναισθήματά μας. Είναι επίσης μουσική για λίγους. Η βασανισμένη Εϊμι βρέθηκε να τραγουδά τζαζ για εκατομμύρια φανατικούς. Μέχρι που στο τέλος η ψυχή της άδειασε. Το συναρπαστικό όσο και συγκινητικό ντοκιμαντέρ του Αζίφ Καπάντια υπογραμμίζει αυτήν ακριβώς την τραγικότητα.

«Μερικές φορές ένα ντοκιμαντέρ σε πιάνει αναπάντεχα από τον λαιμό, χωρίς να σου δώσει την ευκαιρία να αναπνεύσεις ούτε για ένα δευτερόλεπτο. Αυτή είναι η δύναμη αυτού του ανθρώπου και αυτής της ταινίας». Λόγια του φημισμένου κριτικού των «Λος Αντζελες Τάιμς» Κένεθ Τουράν που ανταποκρίνονται πλήρως στην αξία αυτού του φιλμ. Ο Αϊρτον Σένα κέρδισε το παγκόσμιο πρωτάθλημα της Φόρμουλα 1 τρεις φορές πριν από τον θάνατό του στην ηλικία των 34. Και ο Καπάντια (πάλι αυτός) καταγράφει το παρασκήνιο του «παιχνιδιού» δίχως καμιά διάθεση αγιοποίησης – ζωγραφίζοντας παράλληλα το πορτρέτο μιας μεγάλης προσωπικότητας.

Μεσήλικος ταχυδρομικός υπάλληλος, φανατικός οπαδός της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ και λάτρης του Καντονά αντιμετωπίζει πολλαπλά αδιέξοδα – εκεί όμως που όλα φαίνονται να καταρρέουν, εμφανίζεται σαν «από μηχανής θεός» ο Καντονά προσφέροντάς του μαθήματα ζωής. Κι όμως, ο Κεν Λόουτς, γνωστός για ένα σινεμά πολιτικών κυρίως σημάνσεων, μένει στον χώρο της εργατικής τάξης, φιλμάρει όμως ένα αναπάντεχα ανάλαφρο φιλμ. Αλλωστε ο Καντονά είναι, όπως και να το κάνουμε, επιβλητικός ως κινηματογραφική παρουσία.

Μόνο οι γνήσιοι φίλοι του ποδοσφαίρου θα τον θυμούνται, εκείνα τα χρόνια όμως ο Κρόιφ ήταν ένας παίκτης – φαινόμενο και το εν λόγω φιλμ (που φυσικά κυκλοφόρησε και στις ελληνικές κινηματογραφικές αίθουσες, γνωρίζοντας μεγάλο σουξέ) ολοκληρώθηκε σε μια κρίσιμη χρονιά για τον ίδιο: Το 1973 είχε μόλις λήξει η πρώτη θητεία του στον Αγιαξ, καθώς η Μπαρτσελόνα τον «τσίμπησε» πληρώνοντας ένα ποσό που σήμερα αντιστοιχεί σε 2,5 εκατομμύρια ευρώ. Σήμερα το φιλμ κουβαλά αναπόφευκτα μια νοσταλγική χροιά, ενώ η θριαμβευτική πορεία του Αγιαξ (που το 1972 ήταν απλά σαρωτική) αποτυπώνεται σε 16άρι σελιλόιντ με έντονο κόκκο και ανάλογη επική μουσική υπόκρουση. Η ελληνική βιντεοκασέτα ήταν μονίμως νοικιασμένη στα πρώτα χρόνια της τρέλας του VHS.