Εντός ορίων

Μιλούν την ίδια γλώσσα αλλά δεν μπορούν να συνεννοηθούν. Στον σύγχρονο Πύργο της Βαβέλ η έλλειψη επικοινωνίας θα είχε αντικατασταθεί από την έλλειψη εμπιστοσύνης. Οπως ακριβώς συμβαίνει και στο έργο του Αντριου Μπόβελ «Σκοτεινές γλώσσες» που προτείνει με τη σκηνοθεσία του ο Θωμάς Μοσχόπουλος στη σκηνή του θεάτρου Πόρτα.

Η σημασία του πρωτότυπου τίτλου, «Speaking in tongues», παραπέμπει ευθέως στον λόγο του Θεού, όπως τον ακούει κάθε πιστός στη δική του γλώσσα σύμφωνα με τον Απόστολο Παύλο^. πρόκειται για ένα προσωποποιημένο μήνυμα.

Στο πρώτο ήμισυ του έργου, συναντάμε τους τέσσερις ήρωες ως δύο παντρεμένα ζευγάρια που κατά σύμπτωση απατούν τους συντρόφους τους χιαστί – και στη συνέχεια το ομολογούν. Με την ίδια σύμπτωση οι άνδρες και οι γυναίκες συναντιούνται τυχαία σε ένα μπαρ και η κουβέντα οδηγεί στην αναγνώριση συζύγων και εραστών.

Στο δεύτερο, δύο περιστατικά που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αστυνομική ιστορία ή και ψυχολογικό θρίλερ συνδέουν ορισμένα από τα πρόσωπα του πρώτου μέρους ενώ μας συστήνουν και καινούργιους ήρωες. Παντρεμένα ζευγάρια με προβλήματα, ψυχοθεραπευτές και ψυχολόγοι, γείτονες μιλούν, συζητούν και λένε, λένε, λένε…

Κυρίαρχο θέμα, η εμπιστοσύνη και η ανάγκη γι’ αυτήν: είτε ανάμεσα σε συζύγους, είτε ανάμεσα σε εραστές, είτε ακόμα ανάμεσα σε θεραπευτή και ασθενή, το έργο αποδεικνύει ότι επί της ουσίας η εμπιστοσύνη δεν μπορεί να υπάρξει, αποτελώντας κάτι εξαιρετικά σπάνιο (ανύπαρκτο ίσως;).

Ο συγγραφέας του έργου (Andrew Bovell, 1962) είναι Αυστραλός – γεννήθηκε στα δυτικά και μέχρι να μετακομίσει στη Νέα Υόρκη ήταν εγκατεστημένος στην Αδελαΐδα, όπου επέστρεψε και ζει σήμερα. Θεατρικός συγγραφέας και σεναριογράφος της μεγάλης και της μικρής οθόνης, έχει βάλει την υπογραφή του σε διεθνείς κινηματογραφικές παραγωγές («Edge of Darkness», «The book of Revelation», «The most wanted man»). Οι «Σκοτεινές γλώσσες» ανήκουν στα κορυφαία του. Εχουν άλλωστε μεταφραστεί, παιχτεί και βραβευθεί στην Αμερική και στην Ευρώπη. Σε δικό του σενάριο  έγινε και η κινηματογραφική του μεταφορά με τον τίτλο «Lantana» και πρωταγωνιστές τον Τζέφρι Ρας και την Μπάρμπαρα Χέρσεϊ (2001).

Στο λιτό σκηνικό, με οθόνες πάνω στις οποίες προβάλλονται ποικίλα βίντεο, οι τέσσερις ήρωες ξετυλίγουν τις προσωπικές τους ιστορίες. Φαινομενικά ο Θωμάς Μοσχόπουλος προτάσσει το κείμενο και τους ηθοποιούς, και όχι τη σκηνοθεσία του, θέλοντας έτσι να αναδείξει και να υπηρετήσει το υλικό του. Ομως είναι η σκηνοθεσία του που κυριαρχεί και αυτό αποδεικνύεται μέσα από το καλοκουρδισμένο κουαρτέτο.

Εντυπωσιακή η ακρίβεια των ηθοποιών να μιλούν με απόλυτο συγχρονισμό όπως και η σταθερότητα στη ροή του λόγου – μονολόγου και διαλόγου. Και είναι τα ίδια αυτά στοιχεία που στερούν από την παράσταση τους χυμούς, τα χρώματα και την εσωτερικότητά της. Σπάνια αυτή η ευθεία γραμμή διαταράσσεται ή διακόπτεται. Η σκηνοθετική προσέγγιση οδηγεί τους ηθοποιούς να διηγηθούν τι νιώθουν και όχι να νιώσουν επί σκηνής. Χωρίς να ορίζεται ο τόπος ή και ο χρόνος (από τον ίδιο τον συγγραφέα), οι ήρωες μετατρέπονται στα διαχρονικά σύμβολα των ανεπανόρθωτα κλονισμένων ανθρώπινων σχέσεων. Χρειάζονταν τόσα πολλά λόγια για να ειπωθεί αυτό;

Παρά τον στατικό ρυθμό της παράστασης, η Αννα Μάσχα πάλλεται, ευτυχώς, με όλα τα μέσα της, έστω κι αν τα όρια την πνίγουν. Περισσότερο ενταγμένοι στους κανόνες, ο Χρήστος Λούλης και ο Γιώργος Χρυσοστόμου δεν καταφέρνουν να αναδείξουν τις καλές υποκριτικές πτυχές που διαθέτουν. Τέλος, η Αννα Καλαϊτζίδου αποδεικνύεται η πιο καλή μαθήτρια του σκηνοθέτη καθώς οι ηρωίδες της περιορίζονται στη διήγηση.