Δήμητρα Γαλάνη: «Οι παλιοί έκαναν mainstream το καλό»

Μουσικός. Ερμηνεύτρια. Συνθέτρια. Παράγοντας. Να η σειρά που περιγράφει τη Δήμητρα Γαλάνη, η οποία δεσπόζει στο ελληνικό τραγούδι απ’ το 1969 μέχρι σήμερα.

Για να μην παρερμηνευθεί ο τέταρτος όρος, παράγοντας, με την έννοια της επίδρασης στο μουσικό τοπίο και της ενεργούς συμβολής της σε πολλά επίπεδα (από το συνδικαλιστικό μέχρι το πιο δημιουργικό).

Εκ των τελευταίων μιας γενιάς που κουβαλάει τρία βασικά πράγματα: πρώτον, θητεία πλάι σε κορυφαίους συνθέτες. Από τον Τσιτσάνη και τον Χατζιδάκι μέχρι τον Μίκη – θυμηθείτε τον δίσκο «Χαιρετισμοί» του 1982, μια σχεδόν άγνωστη στιγμή σε στίχους Γιάννη Θεοδωράκη και Αγγελικής Ελευθερίου – ή τον Σπανό. Δεύτερον, τραγούδια σε δική της σύνθεση και, τρίτον, μεγάλες ερμηνείες.

Η Γαλάνη πατάει στον παλιό κόσμο. Τότε που το εξώφυλλο ενός βινυλίου ήταν γεγονός. Και στον επόμενο κόσμο, αυτόν όπου ο τραγουδιστής μπήκε στο κέντρο των γεγονότων και των μηχανισμών. Η ίδια όμως, με καύσιμο τη διαρκή ανησυχία, έχει κάτι ακόμη: την ευκολία της ανανέωσης και της αφομοίωσης των τάσεων.

«Συγκυριακά βρέθηκα στα χέρια των μεγάλων. Του Χατζιδάκι ή του Ξαρχάκου, για παράδειγμα. Αυτό φέρω. Ενα αίσθημα που δεν το άγγιξα απλώς. Αλλά το κουβαλώ. Ο Γκάτσος και ο Κωνσταντίνος Βήτα συνδέονται στο κομμάτι της αισθητικής. Οταν κάναμε μαζί το “Μετά”, πάνω στην αλλαγή του αιώνα, ένιωσα πως πρέπει να μεταφέρω ένα ακριβό υλικό απ’ τον προηγούμενο αιώνα στον επόμενο. Υπήρχε σύνδεση όμως. Ο Βήτα είχε μέσα του τον Τσιτσάνη με έναν τρόπο», μου λέει η Γαλάνη.

Και ο Τσιτσάνης μοιραία υπάρχει και στην τρέχουσα εργασία της που είναι και η αφορμή να συναντηθούμε. Μιλώ για το πρότζεκτ «Chronos». Μια σύμπραξη που ξεκίνησε από πέρσι και συνεχίζεται φέτος με επιλεγμένες παραστάσεις. Απόψε και αύριο στο Gazarte.

Το Σάββατο στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης. Μετά εξωτερικό. Και ταυτόχρονα η εργασία αυτή έχει αποτυπωθεί και σε δίσκο. Εδώ η Γαλάνη συναντιέται με τέσσερις κορυφαίους μουσικούς. Και ανατέμνει όλο το ελληνικό τραγούδι. Πέτρος Κλαμπάνης στο κοντραμπάσο. Θωμάς Κωνσταντίνου στο ούτι, το λαούτο και την κιθάρα. Σπύρος Μάνεσης στο πιάνο. Χρήστος Ραφαηλίδης στο βιμπράφωνο. Και ένα ηχόχρωμα α λα Κουίνσι Τζόουνς, σε επιμέλεια της ίδιας της Δήμητρας. Ενα υλικό που μπορεί να σταθεί παντού.

«Από την αρχή είχα την ανάγκη για ένα τέτοιο ψάξιμο. Ηταν η εικόνα των διεθνών ΜΜΕ για τη χώρα μας. Αυτή που κατασκεύαζαν. Αυτό αρχικά με έκανε να ψάξω. Να ανακαλέσω τον πολιτισμό μας. Ξεκίνησα απ’ τη γλώσσα. Απ’ τη Σαπφώ και τον τρόπο που την μελοποίησε ο Χατζιδάκις. Προχώρησα σε Καρυωτάκη, Ελύτη, δημοτικό και τόσα άλλα. Ενα ταξίδι μέσα από Ξαρχάκο, Μάνο, Μίκη, Τούντα. Είδαμε με τους τέσσερις σπουδαίους μουσικούς με σεβασμό στο υλικό. Και φτάσαμε σε ένα νέο αποτέλεσμα», σημειώνει η Γαλάνη, που δεν διστάζει να περιγράψει πόσο δύσκολο είναι να μπεις με μια τέτοια παράσταση σε διεθνή φεστιβάλ – θεσμούς: «Δεν είναι τόσο ανοιχτά εκεί έξω. Είναι μια βιομηχανία με τις αρχές της. Είναι ελεγχόμενα. Είναι δύσκολο να κινηθείς ιδιωτικά. Πολύ ακριβή η ενοικίαση χώρων, για παράδειγμα. Αρα, αιτείσαι σε φεστιβάλ».

ΟΙ «ΡΙΖΕΣ». Δεν είναι όμως χιλιοπαιγμένο έργο η διασκευή παλιού υλικού; τη ρωτώ. «Η γενιά μου κι εγώ έχουμε τραυματική εμπειρία από τη λεγόμενη επιστροφή στις ρίζες. Καλύτερα να περιγράψω αυτό που κάνουμε ως ανάκληση μνήμης. Το ένα λαϊκίζει, το άλλο είναι ανάγκη. Να ξαναμπείς σε πράγματα που σου ενδυναμώνουν τη δομή σου. Η δύναμη που παίρνεις από την ταυτότητά σου είναι κάτι σημαντικό. Πολύ περισσότερο σήμερα που μια νεοφιλελεύθερη παγκοσμιότητα επιχειρεί να καταπιεί τα πάντα», σημειώνει, και την προκαλώ λίγο.

«Ναι, αλλά μήπως οδηγούμαστε μέσω των ριζών σε εθνικό απομονωτισμό;». Γελάει. «Αντλώ πληροφορία απ’ το παλιό υλικό. Δεν αναπαράγουμε όμως μουσειακά, φτιάχνουμε μια συνθήκη μέλλοντος». Αρκεί όμως η σύμπραξη με μουσικούς; Εστω και με κοσμοπολίτες όπως οι τέσσερις προαναφερόμενοι που συμμετέχουν στο εγχείρημά της; «Ο τρόπος προσέγγισης και το αίσθημα αλλάζουν. Υπάρχει η παρουσία ανθρώπων όπως του Χατζιδάκι μέσα σε αυτό», απαντά.

Το να μιλάς βέβαια με τη Γαλάνη και να μη θίγεις ζητήματα του ευρύτερου μουσικού τοπίου είναι αμαρτία. Οχι μόνον λόγω της πείρας της. Αλλά και λόγω της σκέψης της. «Το τραγούδι είναι πάντα θησαυροφυλάκιο της ελληνικής γλώσσας. Ταυτόχρονα, το τραγούδι έχει πολλές εφαρμογές και λειτουργίες. Σήμερα τον τόνο τον δίνουν όλοι και ο καθένας ξεχωριστά. Οι συνθέτες, οι τραγουδιστές. Απλά δεν αναδεικνύονται όπως παλιότερα από τα ΜΜΕ. Με εξαιρέσεις. Και το mainstream έχει θέση αλλά όχι μόνο αυτό. Ξέρετε, οι παλιότεροι είχαν καταφέρει mainstream να είναι το καλό».

INFO
Σήμερα και αύριο η Δήμητρα Γαλάνη και το κουαρτέτο των ελλήνων μουσικών (Κλαμπάνης, Κωνσταντίνου, Μάνεσης, Ραφαηλίδης) στο Gazarte (Theater Stage, Βουτάδων 32-34, Γκάζι, τηλ. 210-3460.347, εισιτήρια 16-38 ευρώ) στις 21.00 ενώ στις 9/ 1 στη Θεσσαλονίκη (Mέγαρο Μουσικής). Παράλληλα κυκλοφορεί ο δίσκος «Chronos» (περιλαμβάνει CD + DVD) από την The in Sound