Ενας νέος κύκλος αλληλοσπαραγμού για τους Σοσιαλιστές

Βγήκαν από τις περιφερειακές εκλογές του Δεκεμβρίου σε πολύ καλύτερη κατάσταση από ό,τι (πολλοί) φοβούνταν: κατόρθωσαν να επικρατήσουν σε πέντε από τις δεκατρείς γαλλικές περιφέρειες. Ως έξτρα μπόνους, η Ακροδεξιά δεν κατάφερε να πάρει τον έλεγχο καμίας περιφέρειας∙ και η Δεξιά, παρότι κέρδισε σε επτά περιφέρειες, βυθίστηκε σε μια βαθιά κρίση, έναν αδελφοκτόνο πόλεμο ανάμεσα στο στρατόπεδο των «σαρκοζικών» και στους οπαδούς μιας πιο κεντρώας γραμμής για το κόμμα. Οι γάλλοι Σοσιαλιστές όμως είχαν αντέξει. Ο Φρανσουά Ολάντ είχε ασφαλώς δύσκολο δρόμο μπροστά του ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2017, της μάχης του για μια δεύτερη θητεία. Και η χώρα βρισκόταν πάντα σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, μετά τις τζιχαντιστικές επιθέσεις της 13ης Νοεμβρίου στο Παρίσι. Σε ό,τι αφορά όμως το στοίχημα της ενότητας, μετά και τα διδάγματα των εκλογών, η Αριστερά έδειχνε να βρίσκεται σε καλό δρόμο. Οχι πια. Στην πραγματικότητα, ξεκινάει τη νέα χρονιά βαθιά διχασμένη, έχοντας εισέλθει, όπως τόσες ακόμη φορές στην ιστορία της, σε έναν νέο κύκλο αλληλοσπαραγμού.  

Την αφορμή την έδωσε η απόφαση της κυβέρνησης να συμπεριλάβει στο σχέδιο συνταγματικής αναθεώρησης που παρουσιάστηκε στο υπουργικό συμβούλιο στις 23 Δεκεμβρίου και αναμένεται να τεθεί προς συζήτηση στο γαλλικό Κοινοβούλιο στις αρχές Φεβρουαρίου πρόβλεψη αφαίρεσης της υπηκοότητας από «γεννημένους Γάλλους» με διπλή υπηκοότητα που καταδικάζονται για τρομοκρατία. Ο ποινικός κώδικας προβλέπει ήδη την επίμαχη ποινή για τους πολιτογραφημένους Γάλλους. Ο Φρανσουά Ολάντ θέλει να την επεκτείνει σε όλους όσοι διαθέτουν διπλή υπηκοότητα, ανεξαρτήτως αν έχουν γεννηθεί ή πολιτογραφηθεί Γάλλοι. Το είχε προαναγγείλει από τις 16 Νοεμβρίου, στην ομιλία που είχε απευθύνει την ημέρα εκείνη, μόλις τρεις ημέρες μετά τις επιθέσεις με τους 130 νεκρούς στο Παρίσι, στο Κογκρέσο, την κοινή συνεδρίαση Εθνοσυνέλευσης και Γερουσίας. Λίγοι είχαν αντιδράσει τότε. Κι ας ήταν μια μεγάλη στροφή για τον αρχηγό του γαλλικού κράτους, που είχε δώσει μάχη το 2010, μαζί με όλη την Αριστερά, εναντίον ενός αντίστοιχου μέτρου (στο στόχαστρο είχαν μπει τότε συγκεκριμένα όσοι αφαιρούσαν ζωές αστυνομικών) που προωθούσε ο προκάτοχός του Νικολά Σαρκοζί. Οι μέρες ήταν φορτισμένες και η ιερή ενότητα δεν έπρεπε να διαρραγεί. Επιπλέον, οι περιφερειακές εκλογές δεν είχαν ακόμα διεξαχθεί, ο κίνδυνος του Εθνικού Μετώπου δεν είχε αποσοβηθεί.

Σιγά σιγά άρχισαν όμως να ακούγονται από το στρατόπεδο της Αριστεράς, και όχι μόνο από την επονομαζόμενη «αριστερά της Αριστεράς» αλλά και μέσα από το ίδιο το Σοσιαλιστικό Κόμμα, φωνές που προειδοποιούσαν πως η μάχη εναντίον της τρομοκρατίας δεν δικαιολογεί τα πάντα, πως το συγκεκριμένο μέτρο είναι μια «συμβολική παραχώρηση στην Ακροδεξιά» – και ούτως ή άλλως δεν αποτελεί καμία ουσιαστική απάντηση στο πρόβλημα της ασφάλειας. Η στέρηση της υπηκοότητας έχει ούτως ή άλλως μακρά και κακή ιστορία στη Γαλλία. Θεσμοθετήθηκε μεν μαζί με την κατάργηση της δουλείας, το 1848, για όσους Γάλλους επέμεναν να την εφαρμόζουν, γνώρισε όμως την πιο «ένδοξη» περίοδό της επί καθεστώτος Βισί, εν μέσω γερμανικής κατοχής – ο στρατάρχης Πετέν είχε φτάσει να αφαιρέσει με διάταγμα, τον Δεκέμβριο του 1940, τη γαλλική υπηκοότητα από τον αυτοεξόριστο τότε στο Λονδίνο στρατηγό Ντε Γκολ, καθιστώντας τον απάτριδα.

Σε κάθε περίπτωση, περί τις 20 Δεκεμβρίου, ο Φρανσουά Ολάντ φάνηκε να κάνει πίσω. Επικαλούμενη «πολλές πηγές του Ελιζέ», η «Λιμπερασιόν» υποστήριξε στις 21 του μηνός πως είχε «εγκαταλείψει» την ιδέα να εγγράψει στο Σύνταγμα την αφαίρεση της υπηκοότητας. Ενα 24ωρο αργότερα, η γαλλίδα υπουργός Δικαιοσύνης Κριστιάν Τομπιρά το επιβεβαίωσε επισήμως. Ακόμα ένα 24ωρο αργότερα, ωστόσο, ο γάλλος πρωθυπουργός Μανουέλ Βαλς τη διέψευσε. Και ξέσπασε πόλεμος. Ακόμα και πρώην υπουργοί, όπως ο Μπενουά Αμόν, καθώς και στελέχη που βρίσκονται στον στενό κύκλο του γάλλου προέδρου, όπως ο Ζουλιάν Ντρε, αντέδρασαν έντονα ξεκαθαρίζοντας πως θα καταψηφίσουν ένα μέτρο «βγαλμένο από το ρεπερτόριο της Ακροδεξιάς», που θα δημιουργούσε ντε φάκτο μια ξεχωριστή τάξη γεννημένων γάλλων πολιτών, καθιστώντας ουσιαστικά κάποιους Γάλλους λιγότερο ίσους από τους άλλους. Ο Βαλς έριξε λάδι στη φωτιά καταγγέλλοντας «ένα κομμάτι της Αριστεράς» πως «πελαγοδρομεί στο όνομα των σπουδαίων αξιών του». Προκάλεσε έτσι μια (σπάνια) δημόσια αντίδραση του προκατόχου του στον πρωθυπουργικό θώκο Ζαν-Μαρκ Ερό καθώς και της πρώην επικεφαλής των Σοσιαλιστών Μαρτίν Ομπρί – η οποία δήλωσε υπερήφανη για τις «δημοκρατικές και αριστερές αξίες» που υπερασπίζεται.

Ο γάλλος πρωθυπουργός επανέκαμψε με μακροσκελή του ανάρτηση στο facebook, αντικρούοντας ένα προς ένα τα επιχειρήματα των «αντιπάλων»: όχι, δεν είναι μια «ιδέα της Ακροδεξιάς»∙ όχι, δεν πρόκειται για μια «αμφισβήτηση του δίκαιου του εδάφους»∙ όχι, «δεν έχει καμία σχέση με τις διακρίσεις τού ρατσιστικού και αντισημιτικού καθεστώτος του Βισί» διαβεβαίωσε ο γάλλος πρωθυπουργός, για τον οποίο η αφαίρεση της υπηκοότητας απλώς «θα συμβολίζει τον οριστικό αποκλεισμό όσων διαπράττουν τρομοκρατικά εγκλήματα από το δημοκρατικό σύμφωνο». Μόλις πέντε χρόνια νωρίτερα, θύμισε η «Μοντ», ο Βαλς δήλωνε αντίθετος με το μέτρο που προωθούσε ο Νικολά Σαρκοζί «διότι είναι αντίθετο προς τις δημοκρατικές αρχές, προς τις αξίες μας».  Και ο Φρανσουά Ολάντ το κατήγγελλε ως «ένα αφόρητο χτύπημα στις δομικές αρχές του έθνους μας».

Η λύση της εθνικής αναξιότητας
Γνωστά στελέχη των Σοσιαλιστών, όπως η δήμαρχος του Παρισιού Αν Ινταλγκό, προκρίνουν, αντί της διχαστικής στέρησης της υπηκοότητας, τη συμβιβαστική λύση της «εθνικής αναξιότητας». Το ιδιότυπο αυτό αδίκημα είχε θεσμοθετηθεί με διάταγμα του στρατηγού Ντε Γκολ τον Αύγουστο του 1944, ειδικά για όσους είχαν συνεργαστεί άμεσα ή έμμεσα με τους Ναζί. Η γαλλική Δεξιά πρότεινε την επαναφορά του μετά τις επιθέσεις του περασμένου Ιανουαρίου στο «Charlie Hebdo». Το Ελιζέ είχε όμως δηλώσει αντίθετο, ο Φρανσουά Ολάντ είχε άλλωστε δεσμευτεί τότε πως θα υπάρξουν «έκτακτα μέτρα», όχι «μέτρα έκτακτης ανάγκης». 

«Η συζήτηση είναι θεμιτή»
«Εναπόκειται πλέον στο Κοινοβούλιο να αναλάβει τις ευθύνες του», δήλωσε προχθές το βράδυ ο Φρανσουά Ολάντ, στο καθιερωμένο πρωτοχρονιάτικο διάγγελμά του. «Η συζήτηση είναι θεμιτή. Τη σέβομαι. Πρέπει να γίνει», προσέθεσε, επιβεβαιώνοντας πως δεν σκοπεύει να κάνει πίσω όσον αφορά το μέτρο της στέρησης της υπηκοότητας από γεννημένους Γάλλους με διπλή υπηκοότητα που καταδικάζονται για τρομοκρατία.