Τι μενει απο το 2015
το φιλι τησ ζωησΣύρος πρόσφυγας φιλάει την κόρη του, στα σύνορα Ελλάδας - ΠΓΔΜ, έξω από την Ειδομένη του Κιλκίς
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
12 λεπτά Αριστείδης Μπαλτάς, Υπουργός Πολιτισμού
Η φιλοξενία στα ελληνικά νησιά
Ενα παιδάκι αποκοιµισµένο. Ξεβρασµένο στις ακτές της Τουρκίας. Η ανατίναξη της µνήµης στην Παλµύρα. Η απουσία µέλλοντος που οδηγεί στη µισαλλοδοξία και στον φανατισµό. Κι από κει στις πιο ακραίες µορφές βίας µέσα από µια υπόσχεση θανάτου. Το Μπατακλάν. Τα πολιτικά και γεωστρατηγικά µελήµατα που επιτείνουν πολέµους στο όνοµα της ειρήνης. Ενόσω βαθαίνουν τη φτώχεια και τα δεινά της στην ίδια την πατρίδα τους. Φιλοξενία στα ελληνικά νησιά. Που ωθεί σε ένα ολόκληρο κίνηµα ανθρωπιάς στην Ευρώπη. Για να επιστρέψει αυτή στις ιδρυτικές της αξίες. Αλλιώς χάθηκε. Το 2016 το στοίχηµα βρίσκεται στα χέρια όλων µας. Στην Ελλάδα, στην Ευρώπη, στον κόσµο.
Μαρίνα Λαμπράκη – Πλάκα, Διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης
Η καταστροφή της Παλμύρας
Ελλάδα 2015: ένας πάμφωτος εφιάλτης, που τον ζούμε άγρυπνοι, κάτω από το αμείλικτο φως του ήλιου. Η τραγωδία του ξεριζωμού εκατομμυρίων ανθρώπων που εγκαταλείπουν αλλόφρονες τις ρημαγμένες εστίες τους, οι πνιγμοί στο Αιγαίο, τα απελπισμένα πρόσωπα των παιδιών, οι παράλογες σφαγές των αθώων. Και εγώ, ως ιστορικός της τέχνης, πώς να ανεχτώ να τινάζουν στον αέρα την ασσυριακή πόλη Νιμρούντ, που είχα την τύχη να επισκεφτώ το 1989, και πώς να μη θρηνώ για την καταστροφή της Παλμύρας, που πάντα ονειρευόμουνα να γνωρίσω; Με καταπλήσσει η απάθεια του δυτικού κόσμου, και ιδιαίτερα των πνευματικών ανθρώπων, μπροστά σε αυτά τα ανόσια εγκλήματα κατά του πολιτισμού, που είναι κτήμα εσαεί του παρόντος και του μέλλοντος. Και μια χαραμάδα φως: η νέα Πινακοθήκη χτίζεται γοργά. Ας ευχηθούμε τα εγκαίνιά της στο τέλος του ’17 να συμπέσουν με την έξοδο της χώρας από την οικονομική κρίση.
Στεφανία Γουλιώτη – Ηθοποιός
Ο Μηνάς Χατζησάββας
Το πρώτο πράγμα που μου έρχεται στον νου είναι η βραδιά του δημοψηφίσματος και γενικά το πόσο γρήγορα έγιναν πολλά πράγματα μέσα στο 2015. Οι εναλλαγές καταστάσεων και ανθρώπων ήταν πολύ γρήγορες, τόσο στην πολιτική όσο και στη ζωή μου, με τελευταίο τον θάνατο του φίλου μου Μηνά Χατζησάββα.
Γιάννης Ψυχοπαίδης- Ζωγράφος
Τα καραβάνια των κατατρεγμένων
Tο Φαρμακονήσι και τα προσφυγικά ναυάγια αφήνουν ανεξίτηλα ίχνη και τραυματίζουν βαθιά τις δημοκρατικές συνειδήσεις μιας τρομαγμένης, σχεδόν ανήμπορης, συντηρητικής κι όμως ακόμη όρθιας και αλληλέγγυας ευρωπαϊκής κοινωνίας. Οι θάλασσες του Αιγαίου γέμισαν κουφάρια από τα απελπισμένα καραβάνια των κατατρεγμένων από το κράτος των σκιών στην επικράτεια της ζωής. Θύματα των κατευθυνόμενων εμφύλιων πολέμων και της σκοτεινής ευημερίας του δυτικού πλούτου, οι ξεριζωμένοι αναζητούν ύστατο καταφύγιο στις χώρες αυτών που τους ξερίζωσαν. Και η Ευρώπη απαντά με κλειστά σύνορα. Το Φαρμακονήσι σταλάζει φαρμάκι στις μεγάλες αξίες της πάλαι ποτέ ευρωπαϊκής ταυτότητας, του ανθρωπισμού και του Διαφωτισμού. Αυτό που ναυαγεί στις βάρκες μαζί με τους ανέστιους, τους πλάνητες και τους φυγάδες είναι η ίδια η οντότητα μιας ενιαίας Ευρώπης χτισμένης σε σαθρά θεμέλια που είχαμε ελπίσει, είχαμε πιστέψει και είχαμε παλέψει για τις δημοκρατικές της παραδόσεις, μιας Ευρώπης της ισότητας, της αδελφοσύνης και της αλληλεγγύης.
Μανώλης Φάμελλος, Τραγουδοποιός
Η συμφωνία για το κλίμα
Θέλοντας να διασκεδάσω και τον τίτλο του δυσοίωνου που μου έχουν απονείμει οι εντιμότατοι φίλοι μου, θα ξεχωρίσω μέσα στη χρονιά της αγωνίας, της υπερεντατικής επικαιρότητας και των τόσων αναπάντεχων καταστροφών που τελειώνει την πρόσφατη συμφωνία για το κλίμα που (με τις αδυναμίες της) θέτει έναν φιλόδοξο στόχο για τον περιορισμό της αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας. Ακραίες ιδέες και πρακτικές, ολοκληρωτισμοί, πόλεμος και οικονομική κατάρρευση απειλούν την ανθρωπότητα σε όλη τη διάρκεια της ιστορικής της διαδρομής. Αυτό δεν σταματά. Δεν τελειώνει η μάχη με το σκοτάδι και δεν θα την εγκαταλείψουμε ποτέ. Είναι όμως απολύτως πιο κρίσιμο και επείγον τώρα να δούμε τη μεγάλη εικόνα, να σκεφτούμε πως ο τρόπος παραγωγής της ζωής μας, η ανάπτυξη που με τόση μανία αποζητούμε και λατρεύουμε, η απληστία μας έφτασαν σήμερα σε πλανητική κλίμακα να απειλούν τις ίδιες τις προϋποθέσεις της επιβίωσής μας. Αυτό που θα διευκόλυνε τη ζωή μας παράγει τον απόλυτο εφιάλτη. Θα αφήσουμε κάτι τέτοιο να συμβεί; Είναι ανάγκη να ιεραρχήσουμε ξανά τα ζητούμενά μας, θέτοντας προτεραιότητες που ξεπερνούν τα πεπερασμένα όρια της βιολογικής μας ύπαρξης. Να βγάλουμε τον εαυτό μας από το κέντρο και να αγαπήσουμε εκείνο το παιδί μας που δεν έχει ακόμη γεννηθεί. Ετσι ίσως κερδίσουμε ξανά τον μεγάλο ορίζοντα του χρόνου.
Ολια Λαζαρίδου, Ηθοποιός
Ο Βαγγέλης Γιακουμάκης
Αυτό που μου έμεινε είναι το λιντσάρισμα του Βαγγέλη Γιακουμάκη (σ.σ.: του 20χρονου φοιτητή στη Γαλακτοκομική Σχολή Ιωαννίνων που αυτοκτόνησε μετά τον εκφοβισμό που δεχόταν μέσω Διαδικτύου, σύμφωνα με τις ενδείξεις). Είδα το περιστατικό κάπως συμβολικά σαν μια μεταφορά για την κοινωνία ολόκληρη. Γι’ αυτό και νιώθω ότι γενικά αυτό που επικρατεί είναι η αμηχανία: και στο πολιτιστικό κομμάτι αλλά και γενικότερα στην κοινωνία. Μια αμηχανία απέναντι στο ποια στάση πρέπει να κρατήσουμε στις καινούργιες συνθήκες. Μια γκρίζα ζώνη αμηχανίας.
Ελευθερία Αρβανιτάκη, Τραγουδίστρια
Μπόκο Χαράμ
Αλλη μια δύσκολη χρονιά όχι μόνο για μας στην Ελλάδα αλλά σχεδόν για όλο τον κόσμο που δοκιμάζεται. Με την πιο σοκαριστική μορφή βίας, είτε πνευματικής είτε σωματικής, και με τον θρησκευτικό φανατισμό να δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα σπέρνοντας δέος και φόβο. Μπόκο Χαράμ, απαγωγή μαθητριών. Σκλάβες του σεξ στον στρατό τους. Το ΙSIS αιματοκυλά το Παρίσι σε μια κίνηση ακραίου φονταμενταλισμού, δηλαδή απόλυτης τρέλας. Δημοψήφισμα στην Ελλάδα και κορύφωση της πόλωσης σε σημείο να χάνεις τον ύπνο σου. Κορυφαία ανθρωπιστική κρίση… Πρόσφυγες, ένα καθημερινό δράμα για χιλιάδες ανθρώπους. Ανθρωπιστικές οργανώσεις που έρχονται απ’ όλο τον κόσμο για βοήθεια και αλληλεγγύη. Καταστροφές στην Παλμύρα. Καταστροφή πολιτισμού και Ιστορίας. Και η εκλογή της προέδρου στη Μιανμάρ ύστερα από 20 χρόνια εγκλεισμού στο σπίτι της. Μια νίκη της δημοκρατίας.
Δημήτρης Τάρλοου, Ηθοποιός
Ο υφέρπων λαϊκισμός
Σε επίπεδο ελληνικό, αυτό το οποίο μου μένει είναι η σταδιακή απομάκρυνση της Ελλάδας από την Ευρωπαϊκή Ενωση και της Ευρωπαϊκής Ενωσης από τον εαυτό της. Αυτή η απομάκρυνση βέβαια από τον εαυτό έχει μια σημασία και εμένα προσωπικά με εμπνέει όσον αφορά τη δημιουργία, αλλά δεν είμαι βέβαιος ότι αυτό είναι κάτι το οποίο θα φανεί χρήσιμο στη χώρα.
Εχω όλο και περισσότερο την αίσθηση ότι ζω σε μια μη ευρωπαϊκή χώρα. Το γεγονός ότι περάσαμε όλα αυτά με τα capital controls δεν πιστεύω ότι είναι κάτι που θα μείνει, γιατί είναι απλώς σύμπτωμα. Δεν πιστεύω όμως ότι είναι καθόλου η αιτία. Οταν τίθεται υπό συζήτηση από πολλά κόμματα και ανθρώπους του πολιτικού βίου το αν πρέπει ή δεν πρέπει άνθρωποι να μπορούν να διευθετούν τις οικονομικές τους υποθέσεις ζώντας μαζί, αυτό για μένα είναι μια τεράστια απογοήτευση και ταυτοχρόνως ένας πολύ μεγάλος κίνδυνος. Ελλοχεύει ένας κίνδυνος φασισμού, ένας κίνδυνος που βασιζόμενος πάνω στον λαϊκισμό – και ο λαϊκισμός δεν έχει κομματικό χρώμα – είναι υφέρπων και με ενοχλεί πάρα πολύ. Οπως και η προσπάθεια περιορισμού της ελευθερίας του λόγου. Εμείς στον χώρο της τέχνης και στο θέατρο το λαμβάνουμε πολύ σοβαρά υπόψη αυτό και δεν θα πάψουμε να αντιστεκόμαστε σε οποιαδήποτε προσπάθεια φίμωσης, η οποία μπορεί να μην φαίνεται σε πρώτο επίπεδο. Αυτό είναι υπερκομματικό και αφορά το σύνολο του πολιτικού βίου, που προφανώς είναι και οι πολίτες.
Το άλλο που μου μένει σε πολύ προσωπικό επίπεδο είναι αυτή η εκτίναξη του θεάτρου Πορεία προς τα μπροστά μέσα σε αυτή την τόσο δύσκολη κατάσταση.
Το άλλο που μου μένει σε πολύ προσωπικό επίπεδο είναι αυτή η εκτίναξη του θεάτρου Πορεία προς τα μπροστά μέσα σε αυτή την τόσο δύσκολη κατάσταση.
Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης, Ηθοποιός – σκηνοθέτης
Η μισαλλοδοξία
Το καλοκαίρι αυτό, τα «Ιουλιανά του ’15», δύσκολα θα μπορέσω να το ξεχάσω. Και το ονομάζω έτσι γιατί αισθάνομαι πως ήταν μια πολιτική κρίση ίδιας βαρύτητας με εκείνη 50 χρόνια πίσω. Το δημοψήφισμα έσκισε τη χώρα στα δύο. Λίγο μ’ ενδιαφέρει – ιδίως τώρα πια δεν έχει καμία σημασία – αν το δίκιο ήταν μ’ αυτούς που συντάχθηκαν με το Ναι ή με το Οχι, οι μετέπειτα μήνες το ακύρωσαν στην πράξη. Αυτό που θα θυμάμαι είναι η μισαλλοδοξία. Η γενιά μου τον Εμφύλιο τον ξέρει απ’ τα βιβλία, τώρα είδε πως αρκεί μια σπίθα για να σταθούν απέναντι αδελφός με αδελφό.
Δημήτρης Φιλιππίδης, Αρχιτέκτονας
Η Ακαδημία Αθηνών
Για μένα, το πιο ενδιαφέρον και συμβολικό που αφήνει το 2015 είναι η εικόνα της Ακαδημίας Αθηνών. Η βάση της σαν μπούνκερ είναι μαντρωμένη με λαμαρίνες προς αποφυγή καταστροφών από γκραφίτι. Το πάνω τμήμα του κτιρίου, ακάλυπτο, φανερώνει τις επιχρυσώσεις και τις άλλες εργασίες των συντηρητών. Στο πλάι η συνάθροιση της κοινότητας των χρηστών. Και ολόγυρα η αφόρητη μυρωδιά που ολοκληρώνει αυτή τη σύνθεση η οποία μιλά για όλα όσα συνέβησαν αυτή τη χρονιά.
Μαρία Παπαδημητρίου, Εικαστικός
Οι εκδοχές της φιλοξενίας
Την ώρα που μεγαλώνει η αμφισβήτηση για την υποδοχή του «άλλου» θα έλεγα ότι η χρονιά ξεχώρισε με την ιδιάζουσα πολιτιστική φιλοξενία της πόλης που ο ξένος Τύπος θεωρεί μεγάλο εργαστήρι ιδεών. Η Αθήνα υποδέχεται τους ξένους καλλιτέχνες – προσκεκλημένους της Documenta, οι οποίοι παρατηρούν τις πρωτόγνωρες συνθήκες, με σκοπό τους μία ενδεχόμενη παραγωγή καλλιτεχνικού έργου. Το Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος στα μέσα Ιουνίου για πρώτη φορά άνοιξε τους χώρους του Πάρκου φιλοξενώντας το τετραήμερο πολυσυλλεκτικό πρόγραμμα εκδηλώσεων «Η Μέρα Νύχτα», το οποίο παρακολούθησαν δεκάδες χιλιάδες Αθηναίοι. Το Μουσείο Μπενάκη φιλοξένησε ανάμεσα στις συλλογές του έργα της συλλογής ΔΕΣΤΕ παρουσιάζοντας στην έκθεση ame-τρια την ιδέα του Ιταλού Ρομπέρτο Κουόγκι για το προνόμιο του δυσανάλογου, για το σφάλμα που αποδεικνύεται σωστό. Παράλληλα ο οργανισμός ΝΕΟΝ και η έκθεσή του «Terrapolis» βρίσκουν φιλοξενία στον κήπο της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής , ενώ η Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών φιλοξένησαν τις ιδέες και τις κατασκευές του «Adhocracy». Περιμένω η φιλοξενία να παραμείνει διευρυμένη και για τις εξελίξεις της νέας χρονιάς.
Αλέξης Πανσέληνος, Συγγραφέας
Θύελλα στη Συρία
Το γεγονός που χαρακτηρίζει το 2015 είναι χωρίς αμφιβολία ο εμφύλιος στη Συρία, τα κύματα των προσφύγων προς την Ευρώπη και η συνειδητοποίηση από ένα μεγάλο μέρος του κόσμου ότι στην πλάτη των άμοιρων αυτών αθώων παίζεται ένα άθλιο διεθνές παιχνίδι στρατηγικών κινήσεων στη Μέση Ανατολή. Με κύριο υπεύθυνο τις ΗΠΑ, οι οποίες για άλλη μια φορά όπου ανακατεύονται αφήνουν πίσω τους στάχτες, ερείπια και φανατισμένα στίφη πρώην συμμαχικών τους δυνάμεων, που συμπληρώνουν την καταστροφή σπέρνοντας νέες θύελλες – στη συγκεκριμένη περίπτωση το μουσουλμανικό χαλιφάτο.
Γιώργος Σκαμπαρδώνης, Συγγραφέας
Η εκλογή Λεβέντη
Το πιο σημαντικό γεγονός του παριππεύοντος έτους είναι η εκλογή Βασίλη Λεβέντη (συν την επανεκλογή Συριζανέλ) που έδωσε ένδοξο τέλος στη Μεταπολίτευση, αλλά και στη μυθολογία περίπου 100 χρόνων. Ο ίδιος ο λαός με τη σοφή επιλογή του, όπως και με εκείνη της Ραχήλ, του Μιχελογιαννάκη και άλλων σύγχρονων ηρώων, επαλήθευσε την οξυδέρκεια και την κοφτερή πολιτική κρίση του – κάτι που απέδειξε, καταρχήν, στα 1920, μη επανεκλέγοντας τον Ελευθέριο Βενιζέλο ούτε καν βουλευτή. Την ευθυκρισία του αυτή θα επαληθεύσει και στο μέλλον.
Μάνος Ελευθερίου, Στιχουργός, ποιητής
Οι οδοιπορίες των προσφύγων
Πέρα από τα δικά μας τα άγρια και ανέλπιστα καθώς γονάτισε για τα καλά ο λαός μας, αυτό που με συγκλόνισε το 2015 ήταν καταρχήν ο κεραυνός που χτύπησε την οικογένειά μου με τον θάνατο της αδελφής μου Αγγελικής και φυσικά οι φοβερές οδοιπορίες των σύρων προσφύγων που φτάσανε στον τόπο μας μ’ έναν μπόγο ο καθένας. Αυτός που θα ιστορεί ή θα γράψει, ασφαλώς με δάκρυα, ύστερα από δεκάδες χρόνια την περιπέτειά του να θυμηθεί τη φιλοξενία και τη συνδρομή των απλών ανθρώπων της πατρίδας μας. Σύμπτωση, την αδελφή μου Αγγελική την βάπτισε μέλος οικογένειας προσφύγων στην Ερμούπολη. Ηταν μια οικογένεια από τους 1.500 πρόσφυγες που αποφάσισαν να ριζώσουν οριστικά στη Σύρο, από συνολικά 8.000 που βρέθηκαν στο νησί.
Φοίβος Δεληβοριάς, Τραγουδοποιός
Το σύμφωνο συμβίωσης
Τα δύο πράγματα που θέλω να θυμάμαι από το 2015 είναι: η αγκαλιά της Λέσβου – κι όλες οι άλλες αυτοσχέδιες αγκαλιές που ανοίγουν καθημερινά – και η ψήφιση του συμφώνου συμβίωσης. Στη χώρα που συνήθως επικρατούν οι χοντροί σβέρκοι και οι δημαγωγοί φαίνεται πως έστω και αργά έρχεται η ώρα του ανθρώπου.
Γιάννης Δούκας, Ποιητής
Ο ξεριζωμός του παρελθόντος
Στο τέλος του χρόνου μού μένουν τραυματικά εντυπωμένες οι εικόνες και οι ειδήσεις των μαζικών καταστροφών σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους του Ιράκ και της Συρίας. Οι φονταμενταλιστές του Ισλαμικού Κράτους, εκ δόγματος «εικονομάχοι» όσο και επιχειρηματίες αρχαιοκάπηλοι, κατέκτησαν τη Μοσούλη, τη Νιμρούντ, τη Νινευή, την Παλμύρα, πόλεις με ανυπολόγιστη συμβολική ισχύ και ιστορική αξία, και ρήμαξαν, λεηλάτησαν τα πολύτιμα, σωσμένα έως τώρα, μνημεία κι εκθέματα, αποπειρώμενοι να σβήσουν τα ίχνη πολλών διαδοχικών πολιτισμών. Μαζί, λοιπόν, με τους εκτοπισμούς των ανθρώπων και ο ξεριζωμός του παρελθόντος.
Ανδρέας Κούρκουλας, Αρχιτέκτονας
Τα έργα του Ρέντσο Πιάνο
Αυτό που µένει από το 2015 εν υπνώσει βρίσκεται µέσα στο έργο του Ρέντσο Πιάνο στην Καλλιθέα. Ο ιταλός αρχιτέκτονας λέγεται ότι λόγω ηλικίας θεωρεί το έργο του για το Κέντρο Πολιτισµού Ιδρυµα Σταύρος Νιάρχος το κύκνειο άσµα του και έχει δώσει τον καλύτερο εαυτό του προκειµένου όταν ολοκληρωθεί να φανεί η δυναµική του που θα ανατρέψει την αρχιτεκτονική όλης της πόλης. Καθώς οι εργασίες συνεχίζονται βλέπω να συµβαίνουν δύο ανατροπές. Η µία αφορά την τοπογραφία µε την προσθήκη του λόφου την οποία ο Πιάνο έφτιαξε σαν ένα Μπελβεντέρε για να δώσει θέα προς τη θάλασσα. Η δεύτερη ανατροπή είναι το στέγαστρο, που δίνει σκιά πάνω από το υπόσκαφο κτίριο της Λυρικής Σκηνής και της Εθνικής Βιβλιοθήκης. Και απεικονίζει µε αυτόν τον τρόπο την ερµηνεία του ιστορικού Φερνάν Μπροντέλ για τη Μεσόγειο: ένας πολιτισµός της σκιάς κάτω από το δυνατό φως. Αν σε αυτά ολοκληρωνόταν το µάστερ πλαν του Πιάνο για την ανάπλαση του µετώπου προς τη θάλασσα – το πρόγραµµά του δεν περιλαµβάνεται στο ΕΣΠΑ – τότε θα ισοπεδωνόταν ο οδικός κόµβος που κλείνει τη θέα και η Αθήνα θα ξανάβρισκε τη σχέση της µε τη θάλασσα που ευχόµαστε όλοι µας να αποκτήσουµε.
Αργύρης Παπαδημητρόπουλος, Σκηνοθέτης
Ο «Αστακός» και μπλοκμπάστερ
Ήταν μάλλον εξαιρετική χρονιά, είχε πολύ δυνατές καλλιτεχνικές ταινίες, δυνατά μπλοκμπάστερ αλλά και έναν «Αστακό» που σε κάνει πολύ χαρούμενο. Βλέπεις πως το σινεμά στο οποίο πόνταρε ο Γιώργος Λάνθιμος «προχωράει», μιλάει στο εξωτερικό και γίνεται μεγάλο. Από τη μια λοιπόν ο «Γιος του Σαούλ» και από την άλλη ο «Μαντ Μαξ», μοναδικές ταινίες που καλύπτουν όλα τα επίπεδα (φεστιβαλικό και εμπορικό). Οσο για το ελληνικό σινεμά, ήταν μάλλον μια δύσκολη χρόνια μιας και δεν έγιναν πολλές ταινίες. Εχω την αίσθηση πως η κινηματογραφία μας πληρώνει ακόμα τα σπασμένα – την ίδια στιγμή όμως βλέπω να ετοιμάζονται ταινίες τωρα, που μυρίζομαι πως θα είναι πολύ καλές και, επιτέλους, περισσότερες – με άλλα λόγια θα έχουμε την παραγωγή που μας αντιστοιχεί…
Google news
