Οι πολλαπλές αντιστάσεις των Ισπανών

Μερικές φορές, σε μια δημοσιογραφική αποστολή, αυτά που δεν βλέπεις είναι σημαντικότερα από αυτά που βλέπεις. Ιδιαίτερα, μάλιστα, όταν κάνεις συγκρίσεις με τη χώρα σου.

Βρέθηκα στην ηλιόλουστη Μαδρίτη με αφορμή τις εκλογές. Είδα προεκλογικές συγκεντρώσεις, είδα τηλεοπτικές συζητήσεις, είδα πλήθη στους δρόμους που περπατούσαν, ψώνιζαν, έτρωγαν, έπιναν, αγόραζαν το περίφημο χριστουγεννιάτικο λαχείο – και αψηφούσαν με την ίδια τους την παρουσία επίδοξους τρομοκράτες που ενδεχομένως να ήθελαν να διαταράξουν αυτή τη γιορτή της δημοκρατίας. Δεν είδα όμως πουθενά ακροδεξιούς.

Η Ισπανία πέρασε μια μεγάλη κρίση που έστειλε την ανεργία σε πρωτοφανή επίπεδα, οι Ισπανοί έδωσαν την Κυριακή ένα δυνατό χαστούκι στον δικομματισμό, αλλά σε καμία στιγμή δεν αποπειράθηκαν να διαμαρτυρηθούν στρεφόμενοι προς ένα ρατσιστικό, ξενόφοβο ή αντιευρωπαϊκό κόμμα. Σχεδόν εννιά εκατομμύρια άνθρωποι εξέφρασαν την οργή τους και την ελπίδα τους ψηφίζοντας ένα φιλευρωπαϊκό κόμμα της Αριστεράς (το Podemos) και ένα φιλευρωπαϊκό κόμμα του μετριοπαθούς Κέντρου (τους Ciudadanos).

   Εχουν δοθεί πολλές εξηγήσεις για την αντίσταση της χώρας αυτής στην Ακρα Δεξιά. Εξηγήσεις που έχουν να κάνουν με την εμπειρία του φρανκισμού, αλλά και με την επιτυχή ενσωμάτωση των μεταναστών στην ισπανική κοινωνία. Σε κάθε περίπτωση, η Ισπανία έχει σήμερα την ευκαιρία να διδαχθεί από την υπόλοιπη Ευρώπη πώς να συγκροτεί κυβερνητικούς συνασπισμούς. Και να τη διδάξει πώς μπορεί να ονειρεύεται το μέλλον της χωρίς να τροφοδοτεί ακροδεξιά κόμματα.

Δεν τους ψεκάζουν. Το δεύτερο πράγμα που δεν είδα και έχει άμεση σχέση με το πρώτο, είναι αδιάφοροι ή απαθείς άνθρωποι. Δεν άκουσα ούτε μία θεωρία συνωμοσίας. Κανείς Ισπανός δεν πιστεύει ότι τον ψεκάζουν. Ολοι οι ταξιτζήδες έχουν άποψη και δεν έχουν κανένα πρόβλημα να την εκθέσουν σύντομα και καθαρά. Το ενδιαφέρον για τα κοινά είναι μεγάλο. Γι’ αυτό και το ποσοστό συμμετοχής, που πλησίασε το 75%, θεωρήθηκε μικρό. Να θυμηθούμε μόνο ότι η συμμετοχή στις ελληνικές εκλογές του περασμένου Σεπτεμβρίου ήταν 55,9%…

Δεν είδα επίσης να κλείνουν οι δρόμοι με την πρώτη συγκέντρωση του κάθε πικραμένου. Δεν είδα να κολλάει ο καθένας την αφίσα του όπου του κατεβαίνει. Δεν είδα να καπνίζει ούτε ένας στα εστιατόρια ή στα μπαρ. Μυστήρια πράγματα: κι οι Ισπανοί ζορίζονται, αλλά ελέγχουν την εκτόνωσή τους. Και σέβονται τους νόμους. Το μόνο που μένει είναι να αποκτήσουν μια σταθερή κυβέρνηση. Ο λαβωμένος νικητής, ο απερχόμενος πρωθυπουργός Μαριάνο Ραχόι, ξεκίνησε χθες τις επαφές του εισπράττοντας μια προαναγγελθείσα άρνηση: οι Σοσιαλιστές δεν θα συνεργαστούν μαζί του. Θα μπορούσαν βέβαια να δεχθούν στη συνέχεια (όχι κατ’ ανάγκη με τον σημερινό τους αρχηγό) να συνεργαστούν με κάποιον άλλον ηγέτη της Κεντροδεξιάς. Θα μπορούσαν επίσης να διευρύνουν αυτήν τη συνεργασία: ο ηγέτης των Ciudadanos, ο 36χρονος Αλμπερτ Ριβέρα, πρότεινε χθες ένα «σύμφωνο για την Ισπανία», που θα αποτελείται από τα τρία αυτά κόμματα και θα προωθήσει τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις κλείνοντας τον δρόμο σε όποιους ονειρεύονται ανεξαρτησίες (όπως οι Καταλανοί) ή υπόσχονται δημοψηφίσματα (όπως το Podemos).

 Παρακολουθώντας την Κυριακή το βράδυ στην τηλεόραση τις αναλύσεις για το εκλογικό αποτέλεσμα, είδα ξαφνικά να μιλάει ένας τύπος που έμοιαζε 18 ετών. Ρώτησα τους ισπανούς φίλους μου ποιος ήταν. «Είναι ο εγκέφαλος του Podemos και έχει πατήσει τα 30» μου είπαν. Αισθάνθηκα καλά. Οχι επειδή συμπαθώ ιδιαίτερα το κόμμα του Ιγκλέσιας. Ούτε επειδή πιστεύω κατ’ ανάγκη ότι οι νέοι θα σώσουν τον κόσμο. Αλλά να, κι ο Ριβέρα που του έσφιξα το χέρι στην τελευταία του συγκέντρωση είχε κάτι αυθεντικό. Ισως να το ‘χουν οι Ισπανοί.