Το άγγιγμα του Παπακαλιάτη

Θα ξεκινήσω με μια μικρή εξομολόγηση: όταν μπορώ να δω μια ελληνική ταινία με κοινό, παρακάμπτω τις δημοσιογραφικές προβολές. Οταν δε τα γραφεία διανομής αρνούνται να μας παρουσιάσουν ένα φιλμ, η ίντριγκα μεγαλώνει. Και η τελευταία ελληνική κωμωδία που παρακολούθησα σε αίθουσα ήταν το ριμέικ του «Ο Κλέαρχος, η Μαρίνα και ο κοντός». Μια μάλλον θλιβερή εμπειρία: πέντε όλα κι όλα τα άτομα στη βραδινή προβολή της Παρασκευής, εμφανέστατα απογοητευμένα από την ποιότητα της ταινίας που επέλεξαν για τη νυχτερινή τους διασκέδαση. Κι όμως, αντιλαμβανόσουν πλήρως πως αυτοί οι άνθρωποι περίμεναν ένα, έστω μισό καλό αστείο για να γελάσουν. Να δικαιώσουν την επιλογή τους. Βλέπετε, δεν τιμούν όλοι το προϊόν που παράγουν.

Τα κινηματογραφικά είδη στην Ελλάδα είναι μάλλον μια παρεξηγημένη έννοια: ολόκληρο το σινεμά μοιάζει να χωρίζεται στο «ποιοτικό» και το «εμπορικό» – το δε «εμπορικό» σινεμά για τον έλληνα παραγωγό μοιάζει να ξεκινά και να τελειώνει στη φαρσοκωμωδία. Και πότε ήταν η τελευταία φορά που είδατε μια καλή ελληνική κωμωδία στις αίθουσες; Μην το σκέφτεστε, θα βοηθήσω λίγο: το «Bank Bang» του 2008 σε σκηνοθεσία Αργύρη Παπαδημητρόπουλου γέμισε τις αίθουσες και, επιτέλους, οι κριτικοί μπορούσαν να προτείνουν μια ελληνική κωμωδία δίχως ντροπή – αξιοπρεπέστατο αποτέλεσμα παρέδωσε και ο Χρήστος Δήμας έναν χρόνο αργότερα με τη «Νήσο» του και κάπου εδώ σταματούν οι εκπλήξεις και αρχίζουν τα ριμέικ: «Ο Ηλίας του 16ου», «Ζητείται ψεύτης», «Οι γαμπροί της Ευτυχίας» και «Ο Κλέαρχος» που λέγαμε πριν. Τα δυο πρώτα μόλις που βλέπονται. Τα δυο τελευταία, ούτε με την προτροπή βούρδουλα.

Οχι πως δεν υπήρξαν απόπειρες για ελληνικές «μεταφράσεις» κινηματογραφικών ειδών. Θυμηθείτε το – δυστυχώς αποτυχημένο – θρίλερ «Μαριονέτες», την αξιόλογη δραματική περιπέτεια του Αλέξη Αλεξίου «Τετάρτη 04.45» και το «Αν» του Χριστόφορου Παπακαλιάτη, ένα ρομάντζο στημένο σε δυο χωροχρόνους, που ξεπέρασε τα 500.000 εισιτήρια. Ενα προσωπικό ρεκόρ που ο σκηνοθέτης ενδέχεται να «σπάσει» με το «Ενας άλλος κόσμος», το νέο του φιλμ που ήδη προβάλλεται στις αίθουσες με μεγάλη επιτυχία. Ο δε ντόρος πίσω από το φιλμ ήταν τόσο μεγάλος, που πολλοί ισχυρίστηκαν πως η καθυστέρηση της εξόδου του νέου «Star Wars» στο Ελλάντα οφείλεται στο εμπορικό εκτόπισμα του Χριστόφορου. Αστεία πράγματα: το εμπορικό μεγαθήριο της Disney ήταν εξαρχής προγραμματισμένο για έξοδο στις 24 Δεκεμβρίου του 2015 (αλλιώς λειτουργούν τα Χριστούγεννα για μας και αλλιώς στους καθολικούς μας φίλους) – μήνες πριν η Village αποφασίσει το  άνοιγμα του «Κόσμου» στις 17 του ίδιου μήνα.

πολεμοσ στο διαδικτυο. Το αξιοσημείωτο βέβαια δεν είναι πως μια χούφτα πωρωμένοι χάλασαν τον κόσμο στο ελληνικό Διαδίκτυο για έξι μέρες καθυστέρηση (σε δουλειά να βρισκόμαστε), αλλά πως το παραπάνω σενάριο θα μπορούσε και να έστεκε για τον εξής απλούστατο λόγο: το «Ενας άλλος κόσμος» ενδέχεται να «κόψει» περισσότερα εισιτήρια από τον νεοσύστατο «Πόλεμο των Αστρων». Τουλάχιστον σ’ αυτή τη χώρα που, όπως ξέρουν οι άνθρωποι του κινηματογράφου, δεν αγαπά ιδιαίτερα το φανταστικό σινεμά. Θα μου πείτε, ο ρεαλισμός στο «Αν» είναι τόσο απών που άνετα θα μπορούσες να καταχωρίσεις το φιλμ στο άνωθεν είδος: η αστραφτερή Πλάκα, κινηματογραφημένη μοναδικά από τον Γιάννη Δασκαλοθανάση, θα μπορούσε να βρει τη θέση της στην πιο τουριστικώς σκεπτόμενη αμερικανική κομεντί. Και η σύγκριση δεν είναι τυχαία. Ο Παπακαλιάτης δεν στήνει τις ταινίες του για το ελληνικό αλλά για το διεθνές κοινό (που φυσικά συμπεριλαμβάνει κι εμάς).

Τα προβλήματα του «Αν» ξεκινούσαν από το δελτίο Τύπου: «Είναι ο έρωτας η απάντηση σε όλο αυτό που ζούμε; Πόσο επηρεάζει μια οικονομική κρίση και πόσο μπορεί να διαλύσει τη σχέση ενός ζευγαριού; Συγχωρείται η απιστία;». Θα μπορούσα να σας διαβάζω επικεφαλίδες του «Cosmopolitan». Και κάποια από τα προβλήματα του «Αν» επαναλαμβάνονται και στο «Ενας άλλος κόσμος» με σεκάνς – μικρές ευτυχώς – όπου οι ηθοποιοί του δεν παίζουν αλλά ποζάρουν, με απλοϊκές πολιτικές σημάνσεις. Κι όμως, η νέα του ταινία μοιάζει να βελτιώνεται σε όλα εκείνα τα σημεία που υστερούσε η προηγούμενη. Κακά τα ψέματα, το «Αν» διέθετε και μια κάποια «τουριστική» ματιά, ενίοτε απέναντι στο ίδιο το σινεμά, το σινεμά που τόσο είχε στον νου ο σκηνοθέτης όταν έστηνε τα τηλεοπτικά του σίριαλ. Σινεμά κορυφώσεων (μονάχα), αφελών συμβολισμών και αμέτρητων ευκολιών. Εδώ όμως δείχνει σαφέστατα βελτιωμένος. Για να το πούμε διαφορετικά, το προσέχει το προϊόν του.