Μόνος εναντίον όλων

«Ο ηλίθιος»: Ο ηλίθιος Ντίμα, ο ήρωας της τελευταίας, υπέροχης ταινίας του Γιούρι Μπίκοφ, δεν είναι φυσικά «ηλίθιος» με την κυριολεκτική έννοια του όρου. Ως μάστορας δείχνει ικανός και διορατικός, ξεχωρίζει δε για την αθωότητα και τον ιδεαλισμό του ενώ μελετά αδιάκοπα προκειμένου να προβιβαστεί από υδραυλικός σε μηχανικός. Μέχρι που, ένα βράδυ, πηγαίνοντας σε μια εργατική πολυκατοικία για μια διαρροή αντιλαμβάνεται ότι το πολυώροφο κτίριο όπου στοιβάζονται δεκάδες οικογένειες  πρέπει να εκκενωθεί γιατί υπάρχει άμεσος κίνδυνος να καταρρεύσει. Για ένα ολόκληρο βράδυ τρέχει ξωπίσω από τους τοπικούς αξιωματούχους ανακαλύπτοντας πως είναι όλοι τους απρόθυμοι να αναλάβουν δράση. Πού ζούσε μέχρι τότε ο κύριος Ντίμα; Πώς είναι δυνατόν να τρίβει τα μάτια του μπροστά σε ένα βουνό παραπολιτικής διαφθοράς που προφανώς δεν υψώθηκε μέσα σε μια μέρα; Κι όμως, είναι αδύνατον να αντιπαθήσεις τον Ντίμα ο οποίος απελπισμένος τρέχει από τον έναν διεφθαρμένο εκπρόσωπο του κράτους στον άλλον προσπαθώντας να σώσει τους συνανθρώπους του (που προς το τέλος θα στραφούν και αυτοί ακόμα εναντίον του). Ο Μπίκοφ χρησιμοποιεί εδώ, παραδόξως, τα εργαλεία του αμερικανικού κοινωνικού κινηματογράφου, όπως αυτός εδραιώθηκε από τον Φρανκ Κάπρα και μετεξελίχθηκε από τον Σίντεϊ Λουμέτ: αναλόγως στις ταινίες των δυο τελευταίων, κυριαρχεί ένας αμερικανικής κοπής ιδεαλισμός (από το «Ο κύριος Σμιθ πάει στην Ουάσιγκτον» μέχρι το «Δίκτυο») με τον κεντρικό ήρωα να ταλανίζεται από τη συνείδησή του και τους «εχθρούς» του λαού να εκτοξεύουν ελαφρώς απλοποιημένες ατάκες όπου εκθέτουν περιγραφικά κάθε πολιτική – και απολυταρχική – τους πεποίθηση.

Ακούγεται μελοδραματικό – και ανά σημεία είναι. Λειτουργεί όμως στην εντέλεια. Γιατί παράλληλα, τοποθετώντας χρονικά τη δράση σε ένα και μόνο βράδυ ο Μπίκοφ φιλμογραφεί μια παράξενη, εχθρική Ρωσία, που μοιάζει με γαλαξιακό τοπίο – και ο θεατής αναπόφευκτα παραδίνεται σ’ αυτήν τη θεαματική δίνη μιας πολιτικής παραβολής που «τρέχει» με αξιοσημείωτο ρυθμό. Μην έχετε όμως ψευδαισθήσεις: αυτή η αγωνιώδης και απολύτως καθηλωτική ταινία δεν αποτελεί απλώς μια καταγγελία της ρωσικής πολιτικής διαφθοράς. Μια δοκιμή θα σας πείσει.