Ο άνθρωπος που ζωγράφιζε νομίσματα

Τα έργα του πέρασαν από χιλιάδες χέρια και τα κοίταξαν εκατομμύρια ζευγάρια μάτια καθώς ανήκαν σε εκείνη την κατηγορία των δημιουργιών που δεν μένουν κρεμασμένα στους τοίχους των μουσείων αλλά βρίσκονται καθημερινά σε τσέπες και πορτοφόλια. Ο Μιχαήλ Αξελός έχει αφήσει τη σφραγίδα του ως πρώτος σχεδιαστής χαρτονομισμάτων και κερμάτων. Δικό του έργο είναι η καθιστή Αθηνά που αποτελεί το έμβλημα της Τραπέζης της Ελλάδος. Την υπογραφή του φέρουν τα σχέδια για τα μεταλλικά τάλιρα, δεκάρικα και εικοσάρικα των αρχών του 20ού αιώνα, για τα κρατικά λαχεία, τα ομόλογα του πρώτου προσφυγικού δανείου – ακόμη και σπιρτόκουτα.

Και όμως, αυτός ο σημαντικός καλλιτέχνης – ο οποίος ανάμεσα στο πλούσιο έργο του φιλοτέχνησε και μία από τις σπάνιες ομαδικές προσωπογραφίες της νεοελληνικής τέχνης, το Γενικό Συμβούλιο της Τραπέζης της Ελλάδος, με διαστάσεις που ξεπερνούν το 1,8 Χ 3,7 μ. – παραμένει ένας γνωστός-άγνωστος, καθώς ελάχιστα έχουν γραφεί για το έργο του.

Μισό αιώνα μετά τον θάνατό του και με αφορμή τη δωρεά 1.100 και πλέον έργων του (ελαιογραφίες, υδατογραφίες, παστέλ και σχέδια, όπως επίσης και το πλήρες αρχείο του) από την κόρη του Αννα Αξελού – Κοντομάτη στο ίδρυμα στο οποίο ο Μιχαήλ Αξελός εργάστηκε από το 1928 έως τη συνταξιοδότησή του το 1946, η Τράπεζα της Ελλάδος του αφιερώνει μια μεγάλη έκθεση με περισσότερα από 50 έργα του, αλλά και μια γωνιά από το εργαστήριό του, που θα στηθεί επί τούτου στο μουσείο της τράπεζας.

ΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ. Για ποιο λόγο όμως η έκθεση, την οποία επιμελείται η Ειρήνη Παλιούρα, φέρει τον τίτλο «Μιχαήλ Αξελός (1877-1965) – Ανάμεσα σε δύο κόσμους»; Οχι μόνο επειδή μας συστήνει έναν άνθρωπο που σπούδασε δύο εντελώς διαφορετικά αντικείμενα: Νομική και Τέχνη. Ούτε μόνο επειδή μέσα από την έκθεση αυτή μας δίνεται η ευκαιρία για πρώτη φορά μετά την αναδρομική παρουσίαση της δουλειάς του, το 1977, στην Εθνική Πινακοθήκη να γνωρίσουμε τα δύο πρόσωπα της τέχνης του: την αυστηρή ακαδημαϊκή των χρόνων που εργάστηκε στην τράπεζα με τις λιγοστές ιμπρεσιονιστικές πινελιές και εκείνη που ακολούθησε μετά το πέρας της υπαλληλικής του πορείας γεμάτες θερμά χρώματα, αντιθέσεις κι ελευθερία στη χειρονομία, γεγονός που επισημαίνει και ο διοικητής της τράπεζας Γιάννης Στουρνάρας.

Αλλά και επειδή «ανήκε σε μια γενιά καλλιτεχνών που βρέθηκε στο μεταίχμιο μεταξύ του ακαδημαϊσμού και μιας ήπιας έκφρασης τάσεων του γαλλικού κυρίως μοντερνισμού, ενώ είχε την “ατυχία” να προηγηθεί των συναδέλφων του της αποκαλούμενης γενιάς του ’30, με αποτέλεσμα το έργο του είτε να παραμεληθεί είτε να αντιμετωπιστεί κάτω από το βάρος της σύγκρισης με όσα σπουδαία ακολούθησαν», όπως παρατηρεί ο ιστορικός τέχνης Κωνσταντίνος Παπαχρίστου, ο οποίος υπογράφει τα κείμενα του καταλόγου.