Στη σκοτεινή πλευρά του Διαδικτύου

Ναρκωτικά, όπλα, πλαστές ταυτότητες, αναβολικά, άφθονο υλικό παιδικής πορνογραφίας, ακόμη και πληρωμένους δολοφόνους μπορεί να βρει κάποιος στα σκοτεινά μονοπάτια του Διαδικτύου. Η κυβερνοεπίθεση στα ηλεκτρονικά συστήματα τριών ελληνικών τραπεζών έφερε ξανά στο προσκήνιο την αθέατη πλευρά του Ιντερνετ που πλέον έχει γίνει πεδίο παράνομης και εγκληματικής δράσης. Πρόκειται για το λεγόμενο Dark Net (Σκοτεινό Δίκτυο), γνωστό και ως Deep Web. Ενας παράλληλος ιντερνετικός κόσμος γεμάτος ιστοσελίδες που παρέχουν παράνομα και απαγορευμένα προϊόντα και υπηρεσίες προσφέροντας ανωνυμία στους χρήστες, τις οποίες δύσκολα εντοπίζουν οι μη μυημένοι, ακόμη και οι Αρχές.

Το Σκοτεινό Διαδίκτυο έκανε την εμφάνισή του το 2003. Σε έκταση το Dark Net είναι πολύ μεγάλο: μόνο το 10% είναι αυτό που βλέπουμε στο Ιντερνετ. Το 90% είναι στο Dark. Μάλιστα, εκτιμάται ότι το Σκοτεινό Διαδίκτυο είναι έως 5.000 φορές μεγαλύτερο σε σύγκριση με το λεγόμενο επιφανειακό Διαδίκτυο.

Ανώνυμη περιήγηση στην παρανομία

«Το Tor είναι ο τρόπος σύνδεσης στο Σκοτεινό Ιντερνετ. Ουσιαστικά κατεβάζεις ως browser (δηλαδή το πρόγραμμα περιήγησης στο Ιντερνετ) τον Tor για να περιηγηθείς στο εναλλακτικό Σκοτεινό Δίκτυο. Εντούτοις, δεν συνδέεσαι στο Ιντερνετ όπως το ξέρουμε» αναφέρει ο πρόεδρος της μη κερδοσκοπικής οργάνωσης Internet Now, Νίκος Βασιλάκος. Το Τor προσφέρει ανωνυμία σε όσους θέλουν να περιηγηθούν στον σκοτεινό ιστό, αλλά ενέχει πολλούς κινδύνους, προσθέτει.

«Ο,τι δεν μπορεί να γίνει στο κανονικό Ιντερνετ γίνεται στο Dark, από πωλήσεις όπλων και ναρκωτικών μέχρι και συμβόλαια θανάτου. Γενικά πρόκειται για ενέργειες παράνομες διότι στο Dark Net δεν ανιχνεύονται». Οι πληρωμές για αυτές τις δραστηριότητες γίνονται κυρίως με το λεγόμενο cryptocurrency. Πρόκειται για εναλλακτικό τρόπο συναλλαγών. Ενα από αυτά τα μέσα είναι και το bitcoin. «Γίνονται με αυτό τον τρόπο διότι δεν μπορεί να ανιχνευθεί η συναλλαγή» τονίζει ο Νίκος Βασιλάκος.

Η είσοδος στο Dark Web δεν είναι κάτι δύσκολο. «Μπορεί να μπει οποιοσδήποτε. Με τον ίδιο τρόπο που μπορείς να πας στη χειρότερη περιοχή του κόσμου, μπορείς να μπεις και στο Σκοτεινό Ιντερνετ. Δηλαδή, είναι επιλογή σου» λέει και επισημαίνει ότι το Dark Net ενέχει πολλούς κινδύνους, που καλό είναι να τους γνωρίζουν όσοι μπαίνουν εκεί. «Μπορεί να χάσεις χρήματα, να σου υποκλέψουν προσωπικές πληροφορίες. Ο υπολογιστής μας έχει πληροφορίες που μπορεί να τις βρουν. Επίσης μπορεί να μη φαίνεται, αλλά είναι παράνομο να μεταφέρεις χρήματα σε άλλο λογαριασμό. Καλό είναι λοιπόν να μη γίνονται αγοραπωλησίες στο Dark Web και να μη δίνει ο χρήστης προσωπικά στοιχεία, όπως είναι το e-mail.

Στον παράνομο κόσμο του Iντερνετ λειτουργούν περίπου 28 «μαύρες αγορές» παράνομων προϊόντων και υπηρεσιών. Ο αριθμός των μοναδικών πωλητών στο Dark Net φτάνει τους 9.386, από τους οποίους οι 35 πωλούν πάνω από 1 εκατ. παράνομα προϊόντα. Μάλιστα, το 70% αυτών των πωλήσεων αφορά ουσίες όπως έκσταση, κοκαΐνη και κάνναβη. Η μέση τιμή για ένα όπλο στη μεγαλύτερη παράνομη αγορά όπλων του Σκοτεινού Διαδικτύου κυμαίνεται από 7.000 έως 30.000 δολάρια.

Στο Silk Road των ναρκωτικών

Το 2011 πρωτοεμφανίστηκε στο Σκοτεινό Διαδίκτυο το Silk Road. Ουσιαστικά ήταν μια online μαύρη αγορά που μόνο οι μυημένοι μπορούσαν να βρουν, αφού η πρόσβαση σε αυτή γινόταν αποκλειστικά μέσω του Tor. Στο Silk Road μπορούσε κάποιος να βρει σχεδόν τα πάντα, είχε άλλωστε 10.000 προϊόντα προς πώληση – το 70% από αυτά ήταν ναρκωτικά παράνομα στο μεγαλύτερο μέρος του πλανήτη, συμπεριλαμβανομένων της κάνναβης, της ηρωίνης αλλά και του LSD. Και όχι μόνο. Ο διαδικτυακός τόπος ο οποίος είχε χρησιμοποιηθεί από περισσότερα από ένα εκατ. άτομα για συναλλαγές αξίας 1,3 δισ. δολαρίων πωλούσε όπλα, εξωτικά ζώα, ακόμη και τις κατάλληλες διασυνδέσεις για πληρωμένες δολοφονίες. Ο μέσος όρος πωλήσεων την ημέρα υπολογίζεται ότι έφτανε τις 300.000 δολάρια. Τον Απρίλιο του 2013 το FBI εντόπισε και κατέβασε αυτή τη διαδικτυακή μαύρη αγορά. Ωστόσο, η ιστοσελίδα έχει ανέβει και πάλι.

Το υπερκατάστημα των αναβολικών

Στον δεύτερο όροφο ενός κτιρίου στο βιομηχανικό πάρκο, περίπου 48 χλμ. μακριά από το Λονδίνο, ένας 59χρονος άνδρας σερφάρει στο Ιντερνετ. Η ιστοσελίδα που έχει ανοίξει στον υπολογιστή του φέρει την ονομασία Agora.

Η ονομασία δεν είναι τυχαία: πρόκειται για ένα αμαρτωλό υπερκατάστημα – από τα πλέον δημοφιλή μάλιστα στα μονοπάτια του Σκοτεινού Διαδικτύου. Η λίστα των προϊόντων που εμπορεύεται υπερβαίνει αυτή του ξακουστού Δρόμου του Μεταξιού (Silk Road), που όπως αποκαλύφθηκε ήταν στρωμένος με ναρκωτικές ουσίες, όπλα και όχι μόνο.

Σε αυτή την Agora, ο Τιμ Ράμσεϊ επισκέπτεται διάφορες σελίδες. Εντοπίζει, εκτός από σκληρά ναρκωτικά, και σκευάσματα για σοβαρές και χρόνιες παθήσεις όπως είναι ο καρκίνος, οι καρδιοπάθειες και ο διαβήτης. Εκείνος επιλέγει μια ενέσιμη αυξητική ορμόνη. Κάνει κλικ σε έναν ανώνυμο bitcoin λογαριασμό και μέσω αυτού αποστέλλει 214 δολάρια ή  0,527 bitcoin. Η παραγγελία ολοκληρώθηκε.

Ο Ράμσεϊ δεν είναι ένας απελπισμένος ασθενής, ο οποίος αναζητά εναγωνίως τη θεραπεία του. Ούτε είναι αθλητής που προσπαθεί να βελτιώσει με κάθε τρόπο τις επιδόσεις του χτίζοντας σώμα.

Είναι πρώην αστυνομικός που πλέον εργάζεται για τη φαρμακοβιομηχανία. Αποστολή του είναι να σερφάρει καθημερινά στη σκοτεινή πλευρά του Διαδικτύου και να ψαρεύει e-εμπόρους φαρμακευτικών σκευασμάτων.

Στην πράξη πάντως δεν χρειάζεται να είναι κανείς ιδιαίτερα ψαγμένος στους χάρτες του Διαδικτύου για να βρει φάρμακα ή αναβολικά. Είναι πλέον κοινό μυστικό ότι η ντόπα των αθλητών διακινείται κατά βάση ηλεκτρονικά.

Τα αναβολικά που ταξιδεύουν και στη χώρα μας προέρχονται κυρίως από χώρες όπως η Ινδία, το Πακιστάν και η Μαλαισία. Ο τζίρος για την πώληση απαγορευμένων ουσιών είναι ασύλληπτος όπως παραδέχονται αστυνομικές πηγές, ενώ στη συντριπτική τους πλειονότητα οι αγοραστές αδιαφορούν για τις σοβαρές παρενέργειες των αναβολικών. Μάλιστα κάποιοι αγοράζουν αναβολικά στεροειδή για κτηνιατρική χρήση, επειδή είναι πιο φθηνά.

Οι ηλεκτρονικοί ντίλερ, πάλι, παραδέχονται: «Πουλάμε τα καλύτερης ποιότητας αναβολικά για την ενδυνάμωση των μυών. Τα σκευάσματα αυτά δεν έχουν εγκριθεί από τον Οργανισμό Ελέγχου Φαρμάκων και Τροφίμων».

Οι ιδρυτές του Agora τον περασμένο Αύγουστο εξέδωσαν ένα κρυπτογραφημένο μήνυμα, ενημερώνοντας τους πιστούς καταναλωτές τους ότι σταματούν προσωρινά τις δραστηριότητές τους, καθώς εντοπίστηκαν χτυπήματα στους σέρβερ τους. Από τότε αναζητούν λύση.

Στο μεταξύ, εκατοντάδες άλλα σάιτ συνεχίζουν ανενόχλητα τις εμπορικές συναλλαγές τους. Ο Τιμ Ράμσεϊ προειδοποιεί ότι τα αποτελέσματα των ερευνών της ομάδας του είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά: στα σκευάσματα που έχουν αγοράσει από το σκοτεινό Web έχουν εντοπίσει γύψο, ποντικοφάρμακο, καθαριστικά σπιτιού.

Στο Διαδίκτυο έχει απλώσει τα πλοκάμια της και η μαύρη αγορά ανθρωπίνων οργάνων. Ακόμη και σε δημοφιλή μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπως είναι το facebook, χρήστες αναζητούν να αγοράσουν ή να πουλήσουν τα όργανά τους. Στην πρώτη περίπτωση για να κερδίσουν χρόνια ζωής και στη δεύτερη για να σβήσουν τα χρέη τους.

Στη φωτεινή πλευρά του… σκότους

Μπορεί να έχει την κακή φήμη – και όχι άδικα – ενός πεδίου όπου μπορεί ο καθένας να παρανομήσει ανενόχλητος, το Dark Net ωστόσο φαίνεται ότι έχει και καλή πλευρά, αφού εξασφαλίζει ελευθερία έκφρασης σε όσους στον πραγματικό κόσμο δεν την έχουν.

Το Σκοτεινό Ιντερνετ επιτρέπει σε ακτιβιστές να εναντιωθούν σε απολυταρχικές και καταπιεστικές κυβερνήσεις και μάλιστα ανώνυμα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ό,τι συνέβη στην Αίγυπτο κατά τη διάρκεια της Αραβικής Ανοιξης: ακτιβιστές στην Πλατεία Ταχρίρ χρησιμοποιούσαν το Tor για να επικοινωνούν με άλλους διαμαρτυρόμενους στη Μέση Ανατολή, από τη στιγμή που οι Αρχές είχαν απαγορεύσει την πρόσβαση στο – γνωστό – Ιντερνετ.

Και φυσικά δεν ήταν η μόνη περίπτωση. Τον περασμένο Ιανουάριο στην Κένυα δημοσιογράφοι και επικεφαλής οργανώσεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα ξεκίνησαν το AfriLeaks, μια πλατφόρμα καταγγελίας δυσλειτουργιών, με στόχο να αποκαλύψουν τις περιπτώσεις διαφθοράς στην Αφρική. Αυτή η ιντερνετική πλατφόρμα βρίσκεται στο Tor, προκειμένου να εξασφαλίσει ανωνυμία στις πηγές της στην Κένυα αλλά και συνολικά στην αφρικανική ήπειρο.

Γενικότερα το Deep Web «είναι άβυσσος πληροφοριών. Συνεπώς όποιος ενδιαφέρεται για έρευνα έχει τη δυνατότητα να τις αναζητήσει εκεί» αναφέρει από την πλευρά του ο Νίκος Βασιλάκος από το Ιnternet Now.

Το νομοθετικό πλαίσιο στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα μέχρι και σήμερα δεν υπάρχει νόμος που αναφέρεται αποκλειστικά σε θέματα Διαδικτύου. Αντίθετα, εφαρμόζονται σε ιντερνετικές περιπτώσεις νόμοι, όπως αυτός για την προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στον τηλεπικοινωνιακό τομέα. Εκτός όμως από αυτούς τους ειδικούς ποινικούς νόμους, και ελλείψει ειδικότερου νομοθετικού πλαισίου, είτε γίνεται εφαρμογή των διατάξεων του κοινού ποινικού δικαίου είτε πλήθος πράξεων στο Διαδίκτυο μένει ατιμώρητο ως μη ποινικά κολάσιμο.

«Αναμφίβολα έχουν γίνει σοβαρές προσπάθειες για να καλυφθούν νομοθετικά οι παραβιάσεις από το Διαδίκτυο. Οι παραβάτες του Διαδικτύου όμως διαθέτουν εντελώς διαφορετικό χαρακτήρα από αυτούς του κοινού ποινικού δικαίου. Διαθέτουν ευφυΐα, πολύ εξελιγμένη τεχνογνωσία, εργαλεία τεχνολογικής αιχμής και ενώ εφευρίσκουν συνεχώς νέα όπλα κατά των χρηστών, ταυτόχρονα θωρακίζουν τους εαυτούς τους με αμυντικά όπλα για τη μη ανακάλυψή τους. Με τα δεδομένα αυτά το νομικό οπλοστάσιο που διαθέτει η χώρα μας είναι φτωχό, δεν επαρκεί και δεν μπορεί να παρακολουθήσει την εξέλιξη. Απαιτούνται συμπλήρωση και εκσυγχρονισμός του νομοθετικού πλαισίου, με διεύρυνση των δυνατοτήτων της Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος αλλά και ταυτόχρονη περιχαράκωση των ατομικών δικαιωμάτων καθώς και συνεργασία με χώρες που ήδη αντιμετωπίζουν την κατάσταση επαρκώς, όπως οι ΗΠΑ, η Βρετανία και η Γερμανία. Η αδράνεια μπορεί να οδηγήσει σε κατάλυση των προσωπικών δεδομένων και στην ηθική και υλική καταστροφή ανθρώπων αλλά και επιχειρήσεων» τονίζει στα «ΝΕΑ» ο ειδικός γραμματέας της Ενωσης Ποινικολόγων, Βασίλης Χειρδάρης.