Μια παρτίδα πόκερ με πολλές μπλόφες

Ηταν η πρώτη Σύνοδος Κορυφής Ευρωπαϊκής Ενωσης – Τουρκίας. Το αποτέλεσμά της είναι μια ιδιαίτερα εύθραυστη συμφωνία και ο στόχος να ελεγχθεί η προσφυγική ροή προς την Ευρώπη μέσω Τουρκίας προβλέπεται ότι πολύ δύσκολα θα επιτευχθεί.

Η προσπάθεια που έγινε επί μήνες για να συμφωνηθεί μια κοινή ευρωπαϊκή πολιτική για το Προσφυγικό αποδείχθηκε αποτυχημένη, έπειτα από τη Σύνοδο της Κυριακής. Η Γερμανία συγκάλεσε έναν «συνασπισμό των προθύμων» από οκτώ χώρες (Ολλανδία, Βέλγιο, Λουξεμβούργο, Αυστρία, Σουηδία, Φινλανδία, Ελλάδα και Γερμανία) που θα δεχθούν πρόσφυγες, ουσιαστικά διαιρώντας επισήμως την Ευρωπαϊκή Ενωση για το θέμα της υποχρεωτικής υποδοχής προσφύγων και της χρηματοδότησης.

Η Ανγκελα Μέρκελ, δεχόμενη τεράστιες πιέσεις στο εσωτερικό της χώρας της και βλέποντας την πολιτική της καριέρα να απειλείται πρώτη φορά τόσο σοβαρά, προσπάθησε να παρακάμψει τις έντονες αντιρρήσεις κυρίως των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης και να προσφέρει στην Αγκυρα κίνητρα για να λάβει μέτρα.

Διαφορές υπάρχουν όμως ακόμα και μέσα στον «συνασπισμό των προθύμων». Ο πρόεδρος της Κομισιόν Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ δηλωσε για τη μίνι Σύνοδο Κορυφής: «Πρόκειται για συνάντηση των κρατών που είναι έτοιμα να υποδεχθούν μεγάλους αριθμούς προσφύγων από την Τουρκία νόμιμα».

Παρ’ όλα αυτά, λίγο αργότερα πρόσθεσε ότι οποιαδήποτε τέτοια συμφωνία θα είναι εθελοντική και επ’ ουδενί υποχρεωτική, ενώ οι Ολλανδοί απέρριψαν το γερμανικό αίτημα μετεγκατάστασης σημαντικού αριθμού προσφύγων απευθείας από την Τουρκία. Επικαλούμενη διπλωματικούς κύκλους, η γερμανική εφημερίδα «FAΖ» διευκρινίζει ότι δεν αναμένεται να γίνει αναφορά σε συγκεκριμένους αριθμούς, εν μέρει λόγω και των επικείμενων τοπικών εκλογών στη Γαλλία, αλλά θα δοθεί εντολή στον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ να επεξεργαστεί σχέδιο κατανομής έως την επόμενη Σύνοδο Κορυφής, στα μέσα Δεκεμβρίου.

Γενικότερα ο ευρωπαϊκός Τύπος σχολιάζει επικριτικά τη συμφωνία της Κυριακής και διατηρεί επιφυλάξεις για την αποτελεσματικότητά της. Η «Monde» αναφέρεται σε «συμφωνία χωρίς ψευδαισθήσεις», ενώ οι «Times» μιλούν για τη «μικρότερη δυνατή συμφωνία». Ιδιαίτερα καυστικές είναι οι γερμανικές εφημερίδες. «Μεταξύ πανικού και ρεαλισμού» είναι ο τίτλος άρθρου στην «Die Zeit» όπου τονίζεται ότι επί χρόνια η Μέρκελ τασσόταν κατά της ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ, όμως όλα άλλαξαν με την προσφυγική κρίση. «Πρόκειται περί ρεαλισμού ή πανικού; Στις Βρυξέλλες είναι δύσκολο να ξεχωρίσει κάποιος το ένα από το άλλο». Η Ευρώπη θα πρέπει να προσέξει να μην εκβιαστεί, σημειώνει ο αρθρογράφος. Σε άλλο ρεπορτάζ σχολιάζεται δηκτικά η εμφάνιση του τούρκου πρωθυπουργού, επισημαίνοντας ότι «εδώ και καιρό δεν είχαν δει στις Βρυξέλλες έναν τόσο ευχαριστημένο και γεμάτο αυτοπεποίθηση ηγέτη, όπως ο Νταβούτογλου».

Αλλες εφημερίδες διατυπώνουν το ερώτημα αν μετά τη συμφωνία θα μπορούν τα κράτη-μέλη της ΕΕ να αποφασίζουν ελεύθερα, εφόσον η Τουρκία μπορεί πλέον να απειλεί ότι θα αφήσει τους πρόσφυγες να περάσουν σε ευρωπαϊκό έδαφος. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το συμπέρασμα ότι «για όσο διάστημα πολλά κράτη-μέλη δεν είναι διατεθειμένα να μοιραστούν τα βάρη και να δείξουν αλληλεγγύη, η ΕΕ παραμένει ευάλωτη. Κανείς δεν το έχει καταλάβει αυτό καλύτερα από την τουρκική κυβέρνηση».

«Εκείνο που ζητούν οι Ευρωπαίοι από την Τουρκία είναι μη ρεαλιστικό και ανέφικτο» σχολιάζει ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Μπαχτσέσεχιρ της Κωνσταντινούπολης, ο Τσενγκίζ Ακτάρ. «Θα νόμιζε κάποιος ότι ονειρευόμαστε. Κανένας δεν μπορεί να εμποδίζει να πάνε οι πρόσφυγες προς την Ελλάδα ή τη Βουλγαρία, επειδή δεν έχουν μέλλον ούτε στη χώρα τους ούτε στην Τουρκία. Φοβάμαι πως το αποτέλεσμα θα είναι μηδέν. Η Τουρκία και η ΕΕ παίζουν μια παρτίδα πόκερ με μπλόφες».

Ο Αχμέτ Νταβούτογλου διαβεβαίωσε ότι η χώρα του θα τηρήσει τις υποσχέσεις της στο προσφυγικό θέμα. Χθες οι τουρκικές Αρχές εμπόδισαν 1.300 πρόσφυγες που ήταν έτοιμοι να επιβιβαστούν σε βάρκες για να περάσουν στα ελληνικά νησιά. Οι πρόσφυγες – Σύροι, Ιρακινοί, Ιρανοί και Αφγανοί καθώς και τρεις δουλέμποροι – βρίσκονταν σε παραλίες απέναντι από τη Λέσβο.